Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Fort Ellewoutsdijk in Ellewoutsdijk

Militair Object

Kustbatterij Fortweg
4437ZA Ellewoutsdijk (gemeente Borsele)
Zeeland

Bouwjaar: 1834-1839


Beschrijving van Fort Ellewoutsdijk

In 1834-1839 tot standgekomen kustbatterij ter bescherming van de noordelijke vaargeul van de Westerschelde. Zeszijdige redoute met twee lange facen(noord- en zuidzijde) en vier korte facen, en oorspronkelijk aan alle zijden omgeven door een brede, natte gracht. De zuidelijke lange en korte facen worden ingenomen door gemetselde kazematten, waarin 18 met tongewelf overkluisde localen met schietgaten aan de grachtzijde en waarop het batterijgeschut stond opgesteld. De overige facen worden ingenomen door aarden wallen met een walgang. In het midden van de zuidelijke lange facen de halfrondgesloten toegangspoort. Aan de zijde van de binnenplaats (dubbele) deuren met halfronde bovenlichten voorzien van roedenverdeling en diefijzers, halfrondgesloten vensters met roedenverdeling en diefijzers, en naar de beide uiteinden der kazematten een gemetselde trap. Fraai en gaaf militair bouwwerk, dat zowel in de Nederlands-Belgische oorlog als in de Tweede Wereldoorlog van tactische betekenis geweest is. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 9940
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Luchtfoto vanaf de Westerschelde.
BeeldbankVenW.nl, Rijkswaterstaat.

Fort Ellewoutsdijk is een verdedigingswerk uit 1839. Sinds 1981 is het eigendom van Vereniging Natuurmonumenten.

Het Verdrag van Londen (1839) is de aanleiding voor de bouw van het fort: Nederland moest de toegang tot de haven van Antwerpen over de Westerschelde garanderen.

Inleiding

In 1830, na de afscheiding van België, begon Nederland met de bouw van kustforten aan beide oevers van de Westerschelde. De forten moesten voorkomen dat schepen naar Antwerpen konden varen en dit fort moest tevens de marinebasis en handelsstad Vlissingen beschermen. In het grensgebied werden troepen gelegerd. Rond Terneuzen werden ook tussen 1833 en 1839 diverse vestingwerken gebouwd.

Locatie

Recht boven Terneuzen aan de noordelijke Westerscheldeoever aan de zuidkant van de Ellewoutsdijkpolder begon men in 1835 met de bouw van fort Ellewoutsdijk. Samen met Terneuzen vormde Ellewoutsdijk een tweede stelling ter beheersing van de Westerschelde. De eerste stelling lag bij het verder stroomopwaarts gelegen Bath. Omdat de voorliggende zeedijk vanwege het vuurbereik vanuit het fort bewust laag was gehouden, werd uit voorzorg een inlaagdijk aangelegd.

Beschrijving

Het fort werd gebouwd in de vorm van een zeshoek en was volledig omringd met een gracht. Aan de buitenzijde is het vestingwerk 80 meter breed en 110 meter lang; de buitenmuren zijn 10 meter hoog. In het muurwerk aan de zeezijde bevinden zich 19 rechthoekige bomvrije ruimten die voorzien zijn van in zwaar metselwerk uitgevoerde tongewelven. Boven op de gewelven is twee meter grondbedekking aangebracht. Daarbovenop lag oorspronkelijk een aarden borstwering waarachter de kanonnen stonden opgesteld. Vóór de uitvinding van het getrokken geschut en de brisantgranaat was fort Ellewoutsdijk bomvrij. In totaal konden er 500 manschappen in het fort gelegerd worden.

Een paar jaar na de bouw van het fort sloten Nederland en België in 1839 het Verdrag van London. Dankzij de neutraliteitspolitiek nam de noodzaak voor het fort af en in 1918 werden de laatste kanonnen uit het fort verwijderd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft het Duitse leger het fort weer in gebruik genomen. Het heeft toen als gevangenis gediend en aan de westzijde van het vestingwerk werd een mitrailleurbunker gebouwd. Bijzonder is dat er na de oorlog NSB'ers gevangengezeten hebben. In 2011 kwam de roman De spinvlieg van Hugo Wapperom uit. Daarin wordt door middel van een authentieke briefwisseling uit 1946 het naoorlogskamp voor gevangenen van binnenuit beschreven, een briefwisseling tussen de in het kamp opgesloten verzetsleider Piet Wapperom en zijn vrouw (de ouders van Hugo).

Huidige situatie

Na de oorlog was het fort bij Defensie in gebruik als opslagplaats. Sinds 1981 kwam het in beheer bij Vereniging Natuurmonumenten; deze kocht het fort aan vanwege de bijzondere ecologische waarde. Het vestingwerk is nog geheel intact. De muren verkeren in redelijke staat van onderhoud al hebben de gewelven veel geleden onder het vocht. Dankzij de toekenning van een grote subsidie van het Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de provincie Zeeland, een gift van Dow Benelux en Nuon plus eigen middelen van Natuurmonumenten kon het fort worden gerestaureerd. Medio 2011 werd de opknapbeurt afgerond.

Zie ook

Externe link


Monumenten in de buurt van Fort Ellewoutsdijk in Ellewoutsdijk

Zorgwijk

Hellewoudstraat 1
Ellewoutsdijk (Gemeente Borsele)
Inleiding Boerderij Zorgwijk, haaks op de weg gelegen hoofdgebouw van het complex. Omschrijving Hoofdvorm en dak. De boerderij bestaat ui..

Wagenschuur

Hellewoudstraat 1
Ellewoutsdijk (Gemeente Borsele)
Omschrijving Het wagenhuis is een gebouw op rechthoekige grondslag, geheel met (tussen 1990 en 2000 vernieuwde) houten delen betimmerd, ond..

Varkenskot bij boerderij Zorgwijk

Hellewoudstraat 1
Ellewoutsdijk (Gemeente Borsele)
Omschrijving Varkenskot bij boerderij Zorgwijk Bakstenen pand van één bouwlaag onder zadeldak, voorzien van de historische houten const..

Het erf van de boerderij Zorgwijk

Hellewoudstraat 1
Ellewoutsdijk (Gemeente Borsele)
Omschrijving Het erf van de boerderij Zorgwijk Het erf heeft twee toegangen aan weerszijden van de boerderij. Links voert een met keien be..

Marmeren borstbeeld man

Langeviele 6
Ellewoutsdijk (Gemeente Borsele)
Onderdeel 8 Omschrijving Vierkante, natuurstenen sokkel met marmeren borstbeeld van een man, in de noordwesthoek van de voortuin. Waarder..

Kaart & Routeplanner

Route naar Fort Ellewoutsdijk in Ellewoutsdijk