Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Van Harenskerk, hervormde kerk op omheind kerkhof in St. Annaparochie

Kerkelijk Gebouw

Van Harenstraat 1
9076BS St. Annaparochie (gemeente Het Bildt)
Friesland

Bouwjaar: 1682 1846-'47 (herstel) 1937-'41 (rest.)
Architect: Th.A. Romein (1846-'47) Romein 1847 Th.A. Romein (1846-'47)


Beschrijving van Van Harenskerk, hervormde kerk op omheind kerkhof

N.H.KERK op omheind kerkhof. In 1682 op initiatief van Grietman van Haren herbouwde achtzijdige kerk met pyramidaal dak, bekroond door een houten klokkekoepel op stenen onderbouw. Twee natuurstenen ingangspoortjes, thans voor portalen gesteld. Aan de noordzijde achtzijdige grafkapel voor de familie van Haren, in het inwendige van de kerk afgesloten door hekwerk met koperen spijlen en gebeeldhouwde bekroning. Voorts in de kerk preekstoel van na 1694 met bijbehorende trap, achterschot, klankbord en lezenaar, alles van zeer goed snijwerk voorzien. Doophek en doopbanken van spijlenfries. Koperen kaarsenhouder op de preekstoel en op het doophek. Doopbekkenhouder. Overhuifde herenbank van Haren-Hemmema. Orgel met tribune uit 1727. Lambrizering en banken waarop koperen blakers. In de van Harenkapel marmeren epitaaf. In de kerk drie eiken tekstborden, vier kleine koperen kronen en een grote. Vierendertig zerken en zerkfragmenten als beschreven in Grafschriften tussen Plie en Lauwers II, 1952. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk met hakengang. Is buiten gebruik gesteld. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 9495
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:54:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Van Harenskerk
Van Harenstraat 1
Van Harenstraat 1
Plaats Sint Annaparochie
Gebouwd in 1683
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  9495
Interieur
Orgel Johannes Radeker, 1728
Orgelkas van het vroegere Radeker-orgel
Orgelkas van het vroegere Radeker-orgel
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Van Harenskerk te Sint Annaparochie is een kerkgebouw in de provincie Friesland.

Geschiedenis

De kerk was in 1683 het eerste voorbeeld van centraalbouw in Friesland. Bouwheer van de kerk was diplomaat Willem van Haren (1626-1708). Op dezelfde plek stond eerst een ander kerkgebouw, waar Rembrandt van Rijn in 1634 trouwde met Saskia van Uylenburgh.

Door een brand in het Van Haren-slot zijn veel documenten verloren gegaan. Men weet daardoor niet wie de architect is geweest van de achthoekige kerk. Wel is bekend dat de kerk is gebouwd voor totaal 17.536 carolusgulden. Een groot bedrag voor die tijd, opgebracht door Willem van Haren en een aantal rijke boeren die zich op de nieuwe vruchtbare kleigronden hadden gevestigd. Ook werd een rijkssubsidie vertrekt. Aan de noordzijde van de kerk werd in 1686 een grafkapel geplaatst, waar meerdere leden van de Van Harenfamilie werden begraven. Het fraaie koperen toegangshek was een geschenk van koning Karel XI van Zweden. De kapel werd in de jaren 1901/03 gerestaureerd onder toezicht van Victor de Stuers op kosten van de families Du Tour, Van Sandick, Van Hogendorp en Van Heemstra.

De kerk is een rijksmonument. Tot 13 oktober 2012 maakte de kerk deel uit van de protestantse gemeente. Op deze datum is de kerk overgedragen aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken.

Inrichting

In de Franse tijd in Nederland zijn alle familiewapens in de kerk blindgekapt. Ook moest er eikenhoutbelasting worden betaald. Daarom is al het eikenhout geverfd geweest, om onder de belasting uit te komen.

Preekstoel

Bij de bouw van de kerk was er geen geld voor een nieuwe preekstoel, zodat die van de oude kerk werd gebruikt. Deze was instabiel en moest met balken gestut worden. In 1700 werd de huidige preekstoel geschonken door een lid van de familie Van Oranje-Nassau, vermoedelijk Maria, de jongste dochter van Frederik Hendrik en Amalia van Solms. De naam van de maker van dit rijk versierde meesterhoutsnijwerk van Duitse afkomst is niet bekend.

De familie Van Haren had nauwe banden met de Oranjes. Dit kwam voort uit de contacten die de vader van Willem van Haren had. Deze Willem van Haren I was stalmeester en executeur aan het Hof van Willem Lodewijk en hofmeester aan het Hof van Ernst Casimir.

Orgel

Het oorspronkelijke kerkorgel stamde uit 1728, toen het is geschonken door de echtelieden Willem van Haren (1655-1728) (grietman van het Bildt en een neef van de bouwheer van de kerk) en Rixt Poppe-Martijnsdochter van Andrée. De tekst onder het wapenschild luidt Echtelieden hebben dit orghel alhier gesticht en vereerd. Lange tijd is verondersteld dat de orgelbouwer Michaël Schwartzburg, die het instrument jarenlang heeft onderhouden, de maker was. In de 20e eeuw is ontdekt dat het vervaardigd is door Johan (Jannes) Radeker, meesterknecht van Arp Schnitger en later van Christian Müller. In 1849 bracht de orgelfirma Van Dam een aantal wijzigingen aan. In 1928 heeft de firma Van Dam in opdracht van dominee J.P. Snoep de tractuur omgebouwd van mechanisch naar pneumatisch. Hierbij werden tevens alle pijpen verkocht. Het vervangende pijpwerk verkeerde na een halve eeuw in slechte staat, zodat in 1981 besloten werd al het binnenwerk te slopen. Vanaf dat moment was het geen pijporgel meer. Alleen de lege orgelkas uit 1728 staat nog in de kerk, in de staat waarin Van Dam die in 1849 had gebracht. Op de windlade achter de frontpijpen werden de luidsprekers van een elektronisch orgel van Heyligers Orgelbouw opgesteld. Het oorspronkelijke, in 1928 verkochte binnenwerk van Radeker werd door de firma Reil uit Heerde teruggevonden in een orgel in De Krim, wat volgens orgelkundige Jan Jongepier de mogelijkheid zou bieden het orgel van de Van Harenskerk te reconstrueren. Het instrument had oorspronkelijk één manuaal, tien registers en een aangehangen pedaal.

Familiebank

Tegenover de preekstoel bevindt zich de familiebank van de familie Van Haren.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Van Harenskerk, hervormde kerk op omheind kerkhof in St. Annaparochie

School Voorm. lagere school met schoolmeesterswoning

Wassenberghstraat 2
St. Annaparochie (Gemeente Het Bildt)
Voormalige school en schoolmeesterswoning onder laag zadeldak. De schoolgevel geleed door een serie halfrond gesloten nissen. In een der dam..

Vijf traveeën breed pand met middenrisaliet in de voorgevel en verdieping met zesruitsvensters onder schilddak met hoekschoorstenen

Van Harenstraat 14
St. Annaparochie (Gemeente Het Bildt)
Vijf traveeën breed pand met verdieping onder schilddak met hoekschoorstenen. De voorgevel is door een middenrisaliet geleed. Op de verdiep..

Links onderkelderd pand met zesruitsvensters onder aan de voorzijde afgewolfd hoog zadeldak

Van Harenstraat 18
St. Annaparochie (Gemeente Het Bildt)
Pand onder hoog zadeldak aan de voorzijde afgewolfd. Aanzetstukken met datumstenen 1737. Het linkergedeelte is onderkelderd. Zesruitsvenster..

Pand onder zadeldak tegen klokgevel

Van Harenstraat 8
St. Annaparochie (Gemeente Het Bildt)
Pand onder zadeldak tegen klokgevel.

Pand zonder verdieping met versierde gevel onder omgaand schilddak met dakkapel en hoekschoorstenen met borden

Van Harenstraat 24
St. Annaparochie (Gemeente Het Bildt)
Pand zonder verdieping onder omgaand schilddak met hoekschoorstenen, waarop borden. Gevel versierd met gepleisterde hoeklisenen en kroonlijs..

Kaart & Routeplanner

Route naar Van Harenskerk, hervormde kerk op omheind kerkhof in St. Annaparochie