Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Pancratiuskerk in Godlinze

Kerkelijk Gebouw

Hoofdweg 36
9908PB Godlinze (gemeente Delfzijl)
Groningen

Bouwjaar: 12e eeuw (toren) 1200-1250 (schip) 1250-1300 (koor) 1554 (uitbr. toren) 1703, 1714 en 1885 (herst. toren) 1984-'87 (rest.) 1200 12e eeuw (toren) 1200-1250 (schip) 1250-1300 (koor) 1554 (uitbr. toren) 1703, 1714 en 1885 (herst


Beschrijving van Pancratiuskerk

Herv.Kerk en toren op omgracht kerkhof. Eenbeukig romano-gotisch kerkgebouw met zware nog wel 12e eeuwse toren in 1554 verhoogd blijkens gedenksteen. Schip en koorsluiting overwelfd; op het koorgewelf enig schilderwerk; tegen de wand gemetseld sacramentshuisje. In de kerk voorts eenvoudige preekstoel uit 1794 met klankbord en doophek. Orgel op balustrade, in 1704 door Arp Schnitger oorspronkelijk als tweeklaviers instrument gemaakt. In 1785 door A.A. Hinsz verbouwd tot orgel met een klavier. Op de tribune losse 17e eeuwse bank met balusters en gesneden lijsten. Overhuifde rijkgesneden herenbank en minder rijk versierde bank met gesneden kroonlijst en bollen op de hoek. Tegenover de preekstoel vier rijen banken. Onder de tribune gesneden lijst van voormalige banken. Houten offerblok. Twee 17e eeuwse zerken. Klokkenstoel met klok van een anonieme gieter, 1435, diam. 67 cm. Mechanisch torenuurwerk, J.H. Addixks en Zoon, Amsterdam. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 9469
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Pancratiuskerk
Pancratiuskerk
Pancratiuskerk
Plaats Godlinze
Denominatie Nederlandse Hervormde Kerk
Coördinaten 53° 22′ NB, 6° 49′ OL
Gebouwd in 12e eeuw
Uitbreiding(en) ca. 1150, 13e eeuw, 15e eeuw
Restauratie(s) 1571
Gewijd aan Pancratius
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  9469
Architectuur
Stijlperiode Romanogotisch
Toren begin 13e eeuw, verhoogd 16e eeuw
Interieur
Orgel Arp Schnitger, 1704
De deels 13e-eeuwse toren
De deels 13e-eeuwse toren
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Pancratiuskerk van Godlinze is een 13e-eeuws, romanogotische kerkgebouw in de Groningse gemeente Delfzijl. De kerk is in het bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken.

Beschrijving

Exterieur

De kerk was in eerste instantie gebouwd van tufsteen en waarschijnlijk niet langer dan twee traveeën. Omstreeks 1150 werd de kerk echter verlengd naar het oosten met een kleiner formaat tufsteen. In de 13e eeuw werd de kerk naar oosten verlengd, maar werden de muren ook verhoogd. Destijds werd het gebouw ook voorzien van meloengewelven, al wordt constructie heden ten dage ook ondersteund door trekbalken.

In de noordmuur is de laat-romaanse aard van de bouw het best bewaard gebleven. Volgens C.H. Peters dateert het van buiten vijfzijdig en van binnen halfronde koor uit de tweede helft van de 15e eeuw. In het koor bevindt zich ook een 15e-eeuwse sacramentsnis. De oude ingang bevond zich in de zuidmuur, ten oosten van de preekstoel valt deze nog te zien. In 1865 heeft men een ingang gemaakt in de koorsluiting. Waarschijnlijk heeft men toen ook een scheiding aangebracht tussen koor en schip. In 1865 heeft men ook de bepleistering aan de buitenkant verwijderd, evenals een aantal ondoelmatige steunberen. De spitsboogvensters dateren uit de 16e eeuw.

Ook de bouw van de zadeldaktoren heeft in meerdere fasen plaatsgevonden. Het onderste deel is rond 1200 gebouwd. De toren stond waarschijnlijk in de weg toen men de kerk in westelijke richting wilde verlengen, dit zou een verklaring kunnen zijn voor de geringe dikte van de westmuur. De toren was inmiddels scheefgezakt in zuidelijke en werd in de 16e eeuw na gedeeltelijke afbraak in 1554 verder verhoogd en later meerdere malen hersteld.[1] De verhoging van 16e eeuw bestaat uit drie geledingen, duidelijk van elkaar gescheiden door waterlijsten. De torenklok dateert uit 1435 en was gewijd aan de beschermheilige van de kerk, Pancratius. De klok heeft de volgende inscriptie:

"ANO DNI Mo CCCCo XXXo Vo IN HONORE PANCRATII JHESUS MARIA JOH̄ES"

Interieur

Een belangrijke restauratie vond plaats in 1571, omdat de kerk toen nog net in de rooms-katholieke traditie kon worden hersteld. De opdracht hiertoe werd gegeven door de Groninger bisschop Johannes Knijff. De decoraties zijn aangebracht in een voor dit type kerk zeldzame renaissancestijl. Op een cartouche in het middelste schipgewelf is een tekst aangebracht, die betrekking heeft op deze restaturatie (zie: afbeelding). Deze tekst luidt:[2]

"int iaer 1571 is desse kercke neis gere/parert unde ghestoffert bii tiden als den/ erbaren errentfeste luit klant io[n]cker unde hoveli[n]ck / toe godlinse d[ominus] io[ann]es buter ia[n]es ianse[n] peter abels kerckvogeden weren"

In het rijk versierde koorgewelf is midden in de sluitring het Lam Gods afgebeeld (zie: afbeelding). Ook zijn er schilderingen van Christoffel, Patrick en Pancratius, van een vrouw met een klokrok en een man met mantel, mogelijk de schenkers van het orgel. Ook worden vier figuren hangend aan een lelietak in Spaanse kledij afgebeeld.[3]

Het meubilair van de kerk dateert voornamelijk uit het eind van de 18e eeuw. Zo hebben Grashuis en Buining de preekstoel en het doophek vervaardigd in 1794. Het grootste deel van de banken is in dezelfde stijl, men heeft hierbij oudere panelen gebruikt. De herenbank aan de zuidkant dateert uit de 17e eeuw, deze is voorzien van gestileerd snijwerk en een overkapping op getordeerde zuilen. De herenbank aan de noordkant is een kopie uit 1921. In de kerk liggen nog een aantal grafzerken van vooraanstaande burgers. Zo liggen nog een aantal 17e- en 18e-eeuwse grafzerken in het gangpad van het schip. Onder het oksaal ligt bijvoorbeeld het priesterzerk voor Wemerus Alberti (†1541). In het koor bevinden zich twee wapenstenen met de wapens Ubbena-Coenders, hier bevond zich vroeger namelijk een grafkelder voor Everdina Ubbena († 1687).

Orgel

Het kerkorgel is in 1704 vervaardigd door de orgelbouwer Arp Schnitger. Het orgel werd geschonken door de collatoren van de kerk: Jan Rempt Renghers op Rengherda en Willem Alberda tot Godlinze. De orgelkas is ontworpen door de Groninger stadsbouwmeester Allert Meijer met houtsnijwerk van Jan de Rijk. Het orgel is in 1785 door Albertus Antoni Hinsz verbouwd tot een orgel met één klavier. Het orgel is in het bezit van een aangehangen pedaal en heeft de volgende dispositie:

Manuaal
Praestant 8 vt
Praestant 16 vt
Holpijp 8 vt
Octaaf 4 vt
Quint 3 vt
Fluit 4 vt
Speeliluit 2 vt
Octaaf 2 vt
Sesquialter 2-3 st
Mixtuur 3-5 st
Trompet 8 vt
Vox Humana 8 vt

Fotogalerij

Zie ook

Externe link


Monumenten in de buurt van Pancratiuskerk in Godlinze

Eenvoudig pand onder zadeldak met wolfseinden

Peperstraat 3
Godlinze (Gemeente Delfzijl)
Aan de rondweg rond de kerk staande eenvoudig pand onder zadeldak met wolfs-einden. In de voor- en zijgevels resp.vier en twee vensters met ..

Pand met topgevel onder schilddak met hoekschoorsteen

Peperstraat 18
Godlinze (Gemeente Delfzijl)
Aan de rondweg rond de kerk staand eenvoudig pand onder schilddak met hoekschoorsteen. Aan een zijde topgevel.

Onderkelderd pand onder zadeldak met wolfseind waarboven schoorstenen

Hoofdweg 29
Godlinze (Gemeente Delfzijl)
Onderkelderd PAND onder zadeldak met wolfeind en waarboven schoorstenen.

gebouw

Hoofdweg 40
Godlinze (Gemeente Delfzijl)
CAFE in pand onder zadeldak met wolfeinden. Boven de gevels lijsten; zesruitsvensters.

Hervormde pastorie (zie ook foto's serre en achterzijde)

Hoofdweg 16
Godlinze (Gemeente Delfzijl)
Omschrijving PASTORIE waarvan de achterzijde (noordwest) is opgetrokken in een rode vormbaksteen en de voorzijde (zuidoost) in een roodbrui..