Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Stadhuis in Bergen op Zoom

Gebouw

Grote Markt 1
4611NR Bergen op Zoom
Noord Brabant

Bouwjaar: 1398-1403


Beschrijving van Stadhuis

STADHUIS. Het tegenwoordige gebouw is ontstaan uit samentrekking van het huis "de Oliphant", het raadhuis en het huis "Leeuwenberg"; de beide laatste zijn in 1611 van een natuurstenen gevel voorzien. Het eigenlijke raadhuis, tussen Oliphant en Leeuwenberg, werd na 1397 gebouwd, toen het vorige verbrand was. Leeuwenberg, in 1461 vermeld, in 1480 handelsconsulaat van de Engelse kooplieden, werd in 1498 door de stad aangekocht. Aan de westzijde (links) van het raadhuis was van oudsher een poort naar de St.Annastraat en een bovenwoning, "De Oliphant" welke in 1516 door de stad werd aangekocht om er het kantoor van de Rentmeesters en de Weesmeesters te vestigen. De samentrekking van Leeuwenberg en raadhuis werd uitgevoerd door mr Joachim van den Delft en mr Geeraet van Eyck, onderscheidenlijk beeldhouwer en steenhouwer te Antwerpen. De gevel wordt afgedekt door kleine kantelen; de middendam, versierd met beelden in nissen, wordt bekroond door een topgevel met voluten en obelisken. Het bordes is bij de restauratie in 1932-'38 door J.van Heeswijk aangebracht, ter vervanging van een dubbele trap met vazen en leeuwen uit 1740. De benedenvensters en de ingang worden gedekt door uitgemetselde en geprofileerde ellipsvormige togen en bevatten, evenals de bovenvensters, en de vensters aan de St.Annastraat, stenen kruiskozijnen. Tegen de achtergevels, in 1619 vernieuwd, in 1917 verbouwd, staat een ronde traptoren met natuurstenen banden, gevelsteen (waarop, in vernieuwde letters, het jaartal 1389) en een loden kruisbloem. De oostzijde van deze binnenplaats achter het gebouw wordt ingenomen door een vleugel met gedichte gelijkvloerse galerij van hardstenen zuilen met geprofileerde achtkante voetstukken en met koolbladkapitelen, waarop korfbogen met blokwerk van natuursteen (16e eeuw) en een verdieping uit 1638 (blijkens jaarankers) met natuurstenen banden, vensters met ellipsvormige togen en aan het noordeinde een trapgevel. Deze achterzijde is in 1954 gerestaureerd. Aan de noordzijde van de plaats een muur waartegen twee hardstenen zuilen gelijk die van de galerij en bekroond door schildhoudende leeuwen. Tussen de zuilen een poortje gedekt door een korfboog. Inwendig twee kelders met kruisribgewelven op twee natuurstenen zuilen, in de trant der Scheldegotiek en overblijfsel van een ouder bouwwerk (XIII B). In de hal een balkenzoldering op geprofileerde kraagstenen (XV B) en een van elders hierheen overgeplaatste laatgotische natuurstenen schouw met rankenfries om de boezem. Onder de moerbalken in de Grote Zaal geprofileerde sleutelstukken en kraagstenen (XV B). In de trouwzaal een rijk gebeeldhouwde schouw, in 1521 vervaardigd door Rombout Keldermans, in 1840 uit het Markiezenhof hierheen gebracht. Dit monumentale werk is versierd met een groot reliëf, voorstellende St.Christoffel te weerszijden leeuwen met banieren, waarop de wapens Glymes en Brimeu; laatgotische en renaissance siermotieven dooreen. In deze zalen portretten van opeenvolgende heren van Bergen. Gesneden trap uit 1619 naar de verdieping. Raadszaal met 17e eeuwse eiken schouw en wandkastjes (XVIII A) en stucplafond uit 1753. In de andere vertrekken balkenzolderingen met geprofileerde sleutelstukken. In de geveltop een klok, in 1614 door Peeter van den Gheyn. De gevel van het bijbehorend huis "De Oliphant" wordt beneden ingenomen door de wijde elliptische poortboog naar de St.Annastraat, onder uitgemetselde toog, en een vertrek daarnaast, dat in de 15e eeuw als winkel fungeerde. Het bovendeel is in 1611 enigszins aangepast aan de nieuwe stadhuisgevel en wordt bekroond door twee dakkapellen met kruiskozijnen en trapgevels die bij de restauratie naar oude afbeeldingen zijn gebouwd. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 9112
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Stadhuis Bergen op Zoom

Het Stadhuis van Bergen op Zoom is een stadhuis aan de Grote Markt in Bergen op Zoom. Het heeft een bordes en rood met witte luiken. Het pand is opengesteld voor publiek en functioneert als trouwlocatie.

Geschiedenis

Het stadhuis bestaat eigenlijk uit drie panden. Het linkergebouw met de poort, ‘de Oliphant’. Het eigenlijke stadhuis, ‘het schepenenhuis’ in het midden (de hoofdingang en de drie vensters aan de linkerzijde). En het pand aan de rechterzijden, ‘Leeuwenborgh’. Het eigenlijke stadhuis, ‘het schepenenhuis’, is al 600 jaar oud en gebouwd tussen 1398 en 1403. Het pand dat hiervoor stond was waarschijnlijk ook het stadhuis maar dit is verloren gegaan in de stadsbrand van 1397.

In 1444 legde een tweede stadsbrand het pand ‘Leeuwenborgh’ in de as. Hierna werd het herbouwd en in 1498 werd het gekocht door het stadsbestuur. In 1544 volgende het pand ‘de Oliphant’ dat daarvoor nog onderdeel uitmaakte van het naast gelegen pand, ‘de Draak’. De panden waren dan van binnen wel één, aan de buitenkant was dit nog niet zichtbaar.

In 1600 besluit het stadsbestuur dat de gevels van de panden één gebouw moeten vormen. In 1605 worden de plannen gemaakt om de gevels te vervangen door een natuurstenen gevel, het werk wordt echter pas in 1611 uitgevoerd. Hierbij worden ook de daken samengevoegd. De hoogteverschillen in de vloeren getuigen nog van de samenvoeging van de verschillende panden. In 1762 wordt besloten de gevel te witten en in 1872 wordt besloten dat de hele natuurstenen gevel moet verdwijnen achter een laag pleisterwerk. Bij de renovatie in de jaren dertig van de vorige eeuw wordt besloten om de gevel weer in oude glorie te herstellen. De pleisterlaag wordt verwijderd en de houten kozijnen worden (opnieuw) vervangen voor natuurstenen.

Het stadhuis blijft groeien en de gebouwen achter de drie oorspronkelijke panden worden ook opgeslokt door het stadhuis. In de jaren zeventig van de vorige eeuw worden de laatste uitbreidingen gepleegd. Maar aan het einde van de eeuw wordt toch besloten om een nieuw stadskantoor te betrekken aan plein XIII.

De gevel van het gebouw kende een aantal beelden die de vier kardinale deugden voorstellen, waarvan er twee nog op de gevel staan. Onder staat Justitia, ze heeft een zwaard en een weegschaal, ze staat voor de gerechtigheid. Het bovenste beeld is Prudentia, ze had oorspronkelijk een spiegel vast maar deze is verdwenen, aan de houding kan dit echter wel herleid worden. De spiegel stond voor wijsheid en voorzichtigheid. Bij de restauratie in de jaren 30 zijn echter ook twee beelden verdwenen: het eerste is Fortitudo, de moed en sterkte. De nis waar hij in stond is gedicht met een houten luik. En het tweede beeld is Temperantia, de Gematigdheid. Zij stond op de nok van de gevel. Boven de poort bij het Sint-Annastraatje is nog een beeld tevoorschijn gekomen: Sint Getrudis de patroonheilige van Bergen op Zoom.

Externe link



Monumenten in de buurt van Stadhuis in Bergen op Zoom

Groot huis met witgepleisterde lijstgevel

Grote Markt 3
Bergen op Zoom
Groot huis met witgepleisterde lijstgevel en segmentvormig overtoogde vensters met stucversiering, XIXc. (ontsierend houten reclamebord op d..

Sint Joris/de Draak

Grote Markt 38
Bergen op Zoom
Grote Markt 37. Huis "St.Joris". Laat-middeleeuws pand thans met mansarde-dak. Gepleisterde lijstgevel, in de huidige vorm laatste kwart van..

Huis met witgeverfde lijstgevel met kalkstenen banden en sierankers: 1612

Grote Markt 36
Bergen op Zoom
Huis met witgeverfde lijstgevel met kalkstenen banden en sierankers: 1612. Oorspronkelijk de Beurs.

Huis met witgepleisterde lijstgevel, segmentvormig overtoogde vensters met stucversiering en nieuwe hardstenen onderpui in traditionele vormen

Grote Markt 4
Bergen op Zoom
Huis met witgepleisterde lijstgevel, segmentvormig overtoogde vensters met stucversiering en nieuwe hardstenen onderpui in traditionele vorm..

Huis met eenvoudige witgeverfde lijstgevel, lage bovenverdieping en schilddak

Grote Markt 33
Bergen op Zoom
Huis met eenvoudige witgeverfde lijstgevel, lage bovenverdieping en schilddak.

Kaart & Routeplanner

Route naar Stadhuis in Bergen op Zoom