Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Resten van de Fossa Eugeniana: drie schansen in Arcen

Militair Object

Lingsforterweg 140
5944BG Arcen (gemeente Venlo)
Limburg

Bouwjaar: 1626-1629


Beschrijving van Resten van de Fossa Eugeniana: drie schansen

Resten van de Fossa Eugeniana. Een in 1626 door de Spanjaarden begonnen doch nimmer voltooid kanaal, ten oosten van Arcen, ten noorden van de weg naar Straelen. Hierbij resten van drie schansen of kampen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 8271
Laatste wijziging: 2014-07-31 19:39:59.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Verloop van de Fossa Eugeniana op een Blaeu-kaart uit 1645
Informatiebord over de Fossa Eugeniana
Zicht op de ingang van schans 6
Gepland verloop op een moderne kaart

De Fossa Eugeniana is een zeventiende-eeuws, onvoltooid kanaal tussen de Maas en de Rijn. Gedeelten van het 4,30 meter brede en 50 kilometer lange bouwwerk zijn behouden gebleven.

Achtergrond

De Spanjaarden wilden een Schelde-Maas-Rijnkanaal graven om de Maas- en Rijnhandel af te snoepen van de afgescheiden en vijandige Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Door deze om te leiden naar Antwerpen zouden de havens van Amsterdam en Rotterdam tot betekenisloosheid vervallen. Bovendien zou het kanaal dienen als verdedigingswal. Daarom zouden op regelmatige afstanden in totaal 24 schansen met bastions gebouwd worden.

Aanleg

Het kanaal werd gepland onder de toenmalige Spaanse regentes in Brussel, Isabella Clara Eugenia, dochter van Filips II, naar wie het ook werd genoemd. Deze kwam op 17 juni 1627 in Roermond aan om van daar gedurende de volgende dagen het verloop van de Fossa Eugeniana van Venlo via Straelen naar Gelderen te bezichtigen. De technische leiding lag vermoedelijk in de handen van Giovanni di Medici; ook markies Spinola was erbij betrokken.[bron?] Onder leiding van de toenmalige stadhouder van het Overkwartier van Gelre, Hendrik van den Bergh, werd ijverig aan de bouw begonnen. De eerste spade ging op 21 september 1626 de grond in. Al spoedig waren 8000 arbeiders aan het werk. Reeds in november waren de schansen gebouwd en was het kanaal van Rheinberg tot Geldern zo breed dat er water door stroomde.

Bij de bouw van de tweede helft ontstonden er echter problemen. Niet alleen technische problemen en de overvallen door de Nederlandse troepen, maar ook financiële problemen van de Spaanse kroon, onder andere veroorzaakt door de verovering van de Zilvervloot in 1628, lieten het project stagneren. In 1629 werd de bouw voorlopig gestaakt. Door de inname van Venlo in 1632 en Rheinberg in 1633 door de Nederlanders onder Frederik Hendrik verviel ten slotte de reden voor de bouw van de Fossa Eugeniana.

Verloop

Bij Rheinberg mondt het kanaal in de Rijn uit. Vandaar loopt het ten noorden van Kamp-Lintfort, langs Kloster Kamp tussen Sevelen en Issum richting Geldern. Daarna ten zuiden van Walbeck, waar de route tussen Arcen en Straelen plotseling naar het zuiden afbuigt. Hoewel een aansluiting op de Maas bij Arcen nog maar enkele kilometers vergde, werd gekozen voor de bijna vijf keer zo lange route naar Venlo.

Grote delen van het verloop van de Fossa Eugeniana zijn nog goed te herkennen. Van de forten zijn er nog enige te zien, vooral op het gedeelte tussen Rheinberg en Geldern. Het enige dubbelfort dat nagenoeg compleet behouden is, Fort Hazepoot, ligt bij Arcen, net voor de grensovergang naar Duitsland. Dit fort is opgeknapt en een deel van de oude waterloop is hersteld.

Langs de Fossa Eugeniana werd aan het eind van de jaren 1990 een ongeveer 60 kilometer lange, grensoverschrijdende wandel-, fiets- en skateroute aangelegd, die ook langs andere bezienswaardigheden in de omgeving loopt.

Grand Canal du Nord

Ook Napoleon Bonaparte probeerde een Schelde-Maas-Rijnverbinding te realiseren. De aanleg van het Grand Canal du Nord begon in 1804, maar in 1810 werden de werkzaamheden gestaakt omdat Napoleon in dat jaar zijn broer Lodewijk Bonaparte afzette als vorst van het Koninkrijk Holland. Daarbij kwamen de Nederlandse havens beschikbaar om te gebruiken in plaats van Antwerpen. Het Schelde-Maaskanaal was toen slechts voltooid tussen Neerpelt en Beringe (Nederland) en werd later gebruikt voor de Zuid-Willemsvaart en de Noordervaart.

Literatuur

  • Rolf-Günter Pistor, Henri Smeets 1979: Die Fossa Eugeniana, Eine unvollendete Kanalverbindung zwischen Rhein und Maas 1626

Externe links


Monumenten in de buurt van Resten van de Fossa Eugeniana: drie schansen in Arcen

Hazepootjesberg

Fort bij Hazepootjesberg
Arcen (Gemeente Venlo)
"Hazepootjesberg" met Lingsfort, gebouw om de "Fossa Eugeniana" te verdedigen. Schans voorzien van wallen en grachten.

Kasteel Arcen: tiendschuur

Lingsforterweg 25
Arcen (Gemeente Venlo)
Omschrijving onderdeel 8: TIENDSCHUUR behorende tot de voormalige buitenplaats Arcen. Buiten de omgrachting staat een schuur met ankerjaar..

Kasteel Arcen: restanten van tuinpaviljoen

Lingsforterweg 26
Arcen (Gemeente Venlo)
Omschrijving onderdeel 9: RESTANTEN VAN TUINPAVILJOEN. Gemetselde restanten van een tuinpaviljoen, cirkelvormig, dat behoorde bij kasteel A..

Kasteel Arcen: boogbrug

Lingsforterweg 26
Arcen (Gemeente Venlo)
Omschrijving onderdeel 7: BOOGBRUG behorende tot de voormalige buitenplaats Arcen. Tussen het eerste en tweede eiland gelegen bakstenen b..

Kasteel Arcen: historische tuin- en parkaanleg

Lingsforterweg 26
Arcen (Gemeente Venlo)
Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de voormalige buitenplaats Arcen. Van belang is met name de 17de-..

Kaart & Routeplanner

Route naar Resten van de Fossa Eugeniana: drie schansen in Arcen