Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grote Kerk in Apeldoorn

Kerkelijk Gebouw

Loolaan 16
7315AB Apeldoorn
Gelderland

Bouwjaar: 1891-'92
Architect: Jan Verheul Verheul Jan Verheul


Beschrijving van Grote Kerk

Hervormde of Grote Kerk; in de jaren 1891-1892 naar ontwerp van J.Verheul Dzn.gebouwde, op de vroeg 17e eeuwse kerken der Hollandse Renaissance geinspireerde kruisvormige kerk; opgetrokken uit geel-rode en oranje-rode baksteen met banden en decoratieve details in hard- en zandsteen en onder met leien gedekt zadel- en schilddaken (maasdekking). De oostelijke en de westelijke kruisarm zijn twee traveeën lang, zijn driezijdig gesloten en hebben tegen de eindgevel een aangebouwde ingangspartij met lage verdieping, onder schilddak met iets verhoogd middendeel en met een middenrisaliet, waarin de ingang met hardstenen bordestrap, dubbele deuren, halfrond bovenlicht en omlijsting van pilasters afgedekt met fronton. De noordelijke en de zuidelijke kruisarm zijn een travee lang en rechtgesloten met een puntgevel. Tegen de eindgevel van de noordelijke kruisarm een aanbouw met verdieping onder lessenaardak en daartegen een smalle ingangspartij onder een wat lager lessenaardak. Tegen de zuider-kruisarm de rijk gedetailleerde toren, waarop een bovenbouw bestaande uit een ingezwenkte achthoekige met leien gedekte spits met omgang om houten lantaarn. In de zuidgevel van de toren rijk gedecoreerde ingangspartij; tegen oost- en west-gevel van de toren een rechthoekig aanbouwtje met boven de waterlijst afgeschuinde hoeken en onder met leien gedekt schilddakje. Tussen de zuider-kruisarm en de oostelijk en westelijke kruisarm een schuingeplaatst ingangsportaal zonder verdieping onder met leien gedekt tentdak. De gevels zijn afgesloten met een gemetselde kroonlijst en een goot op klossen, verticaal geleed door steunberen met twee versnijdingen en horizontaal door zandstenen banden en een uitkragende waterlijst; per travee doorgaans drie gekoppelde rondboogvensters onder de waterlijst en een groot rondboog-venster met renaissance tracering boven de waterlijst. In het interieur: gepleisterde wanden, verticaal geleed door pilasters; galerij rustend op twee kolommen in de oostelijke en de westelijke kruisarm; met uitzondering van het middelste gedeelte, oorspronkelijk bankenplan van eenvoudige geverfde banken; preekstoel en koninklijke bank in neo- renaissance vormen; in vierkante vakken verdeelde, driezijdig gesloten, houten overwelving rustend op met snijwerk gevulde en gesierde korbeelstellen, waaraan trekstangen, op stucwerk consoles. Rijk gesneden, eikehouten orgelkas. Orgel met Hoofdwerk, Bovenwerk en Pedaal, in 1896 door J.F. Witte gemaakt. In 1978 uitgebreid met een nevenwerk door de firma Van Vulpen. Mechanisch torenuurwerk op gietijzeren stoel gemaakt door J.H. Addicks & Zn. in het eerste kwart van de 20e eeuw. Het uurwerk bezit een apart staand opwindmechanisme met gewichten. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 8162
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote of Koninginnekerk
De Grote Kerk aan de Loolaan
De Grote Kerk aan de Loolaan
Plaats Apeldoorn
Gebouwd in 1892
Monumentnummer  8162
Architectuur
Architect(en) Jan Verheul
Bouwmateriaal Baksteen
Stijlperiode Neorenaissance
Afmeting max. lengte: 49 m
max. breedte: 32 m
Toren 62 m
Interieur
Zitplaatsen 1500
Standbeeld van Koningin Wilhelmina
Standbeeld van Koningin Wilhelmina
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Grote Kerk of Koninginnekerk is een kerkgebouw in de stad Apeldoorn in de Nederlandse provincie Gelderland. De kerk is eigendom van de PKN en wordt iedere zondag gebruikt voor kerkdiensten.

Geschiedenis

Op de plaats van de Grote Kerk werd in 1842 een zogenaamde Waterstaatskerk gebouwd. Deze werd in 1890 door een brand compleet verwoest. Twee jaar later werd door de firma Chris Wegerif op de fundamenten een nieuwe kerk gebouwd naar ontwerp in neorenaissancestijl van de Rotterdamse architect Jan Verheul. Op 16 april 1891 legde de toen 10-jarige prinses Wilhelmina de eerste steen. Zij woonde met haar moeder Koningin Emma ook de eerste kerkdienst bij op zondag 25 september 1892. Tot aan haar dood kerkte koningin Wilhelmina regelmatig in de Grote Kerk.

In 1960 werd de kerk gerenoveerd en aangepast aan de stijl van die tijd. In 1970 werd, in verband met de erbarmelijke staat van het gebouw, overwogen om de kerk te slopen. Als reactie hierop werd de Stichting Vrienden van de Grote Kerk opgericht. Het doel van deze stichting was het gebouw en het orgel terug te brengen in haar oorspronkelijke staat. Van sloop werd uiteindelijk afgezien en bovendien kreeg de kerk de status van rijksmonument.

Interieur

De Hofbank

In de kerk bevindt zich de zogenaamde Koninginnebank, die ook wel Wilhelminabank, of Hofbank wordt genoemd. Een speciale ingang van de kerk (onder de toren) verschaft toegang tot deze ereplaats. Tot 1985 waren deze ingang en de bank voorbehouden aan leden van de Koninklijke familie. De kerk wordt van tijd tot tijd nog steeds door de koninklijke familie bezocht. De gerestaureerde preekstoel is van de grond tot aan het hoogste punt ruim 10 meter hoog. Links en rechts van de preekstoel bevinden zich twee opmerkelijke gebrandschilderde ramen. Het zogenaamde Wilhelminaraam, rechts van de preekstoel is een geschenk aan Wilhelmina van diverse universiteiten, hogescholen en studentencorpora ter gelegenheid van haar 40-jarig regeringsjubileum. Het linkerraam heet het Beatrixraam en is in 2005 geschonken aan Koningin Beatrix ter gelegenheid van haar 25-jarig regeringsjubileum.

Orgel

1rightarrow blue.svg Zie Orgel van de Grote Kerk in Apeldoorn voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het kerkorgel werd gebouwd tussen 1894 en 1896 door Johan Frederik Witte, die op dat moment bedrijfsleider was bij Bätz & Co. Op eerste kerstdag 1896 werd het in gebruik genomen. De stijl van de orgelkas is dezelfde neorenaissancestijl als die van het kerkgebouw. Het oorspronkelijk 30 stemmen tellende orgel werd in 1977 uitgebreid met een derde manuaal en een extra 12 stemmen.

Externe links


Monumenten in de buurt van Grote Kerk in Apeldoorn

Vrijstaande villa in een sterk door de neo-renaissance beïnvloede overgangsarchitectuur

Emmalaan 1
Apeldoorn
Inleiding Vrijstaande VILLA in een sterk door de Neo-Renaissance beïnvloede Overgangsarchitectuur. De villa werd rond 1900 gebouwd op de h..

Grote vrijstaande villa met berging/garage

Loolaan 45
Apeldoorn
Inleiding Grote vrijstaande VILLA met BERGING/GARAGE gelegen aan de westzijde van de Loolaan. De villa is vrij gelegen in een grote tuin, d..

Grote vrijstaande villa

Loolaan 24
Apeldoorn
Inleiding Grote vrijstaande VILLA, gelegen aan de noordoostzijde van de Loolaan. De villa is gebouwd in 1842 in de voor die periode gebruik..

Villa

Kerklaan 49
Apeldoorn
Inleiding Vrijstaande kleine VILLA gelegen aan de zuidwestzijde van de Kerklaan als onderdeel van de randbebouwing aan de westzijde van het..

Villa

Mr. Van Rhemenslaan 9
Apeldoorn
Omschrijving Het in kruisverband gemetselde, bakstenen pand is opgetrokken op samengestelde plattegrond en telt twee bouwlagen onder een me..

Kaart & Routeplanner

Route naar Grote Kerk in Apeldoorn

Foto's (26)

Alle 26 foto's weergeven