Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kop-hals-rompboerderij met topgevels met zesruitsvensters, lijsten met boeiborden en topschoorstenen met borden in Twijzel

Boerderij

Wedzebuorren 23
9286ER Twijzel (gemeente Achtkarspelen)
Friesland

Bouwjaar: 1846


Beschrijving van Kop-hals-rompboerderij met topgevels met zesruitsvensters, lijsten met boeiborden en topschoorstenen met borden

Kop-hals-rompboerderij van het oude type, midden 19e eeuw. Topgevels met diagonaal gemetselde lijsten, waarop boeiborden; topschoorstenen met borden; zesruitsvensters. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 7057
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Een kop-hals-rompboerderij in Kollum

De kop-hals-rompboerderij is een boerderijtype dat veel voorkomt in Friesland en in het westen en noorden van Groningen. De boerderij heeft deze benaming gekregen doordat de vorm doet denken aan een liggende koe. Hierbij is het woonhuisgedeelte de kop, het middengedeelte de hals en de schuur de romp. Dit boerderijtype valt in de hoofdgroep Noordelijke huisgroep.

Geschiedenis

De kop-hals-rompboerderij is ontstaan uit de langhuisboerderij. Rond 1600 ging het in Nederland erg goed in de landbouwsector en waren voor de oogst grotere opslagplaatsen nodig. Aan de zijkant van de boerderij werd een stuk aangebouwd. Hierdoor ontstond de kop-hals-rompboerderij, waarbij het woongedeelte niet recht voor de schuur staat. De nieuwe boerderijen werden vanaf die tijd op deze manier gebouwd.

De kop-hals-rompboerderij is ook geschikt voor het moderne agrarische bedrijf.

Constructie

Een kop-hals-rompboerderij was geschikt voor veeteelt en voor akkerbouw. Er is wel een verschil in de vorm van de boerderij:

  • Een veeteeltbedrijf is te herkennen aan het hogere voorhuis met de daaronder gelegen melkkelder en de stalraampjes in de schuur.
  • Een akkerbouwbedrijf heeft een verlengd voorhuis voor een grotere graanopslagzolder en grotere ramen aan de achterkant van de schuur, die als dorsruimte werd gebruikt.

De kop van een kop-hals-rompboerderij heeft topgevels met schoorstenen. Op de uiteinden van de nok van de romp werd als bescherming een uilenbord geplaatst. Dit is een driehoekig bord met een gat in het midden waardoor uilen in en uit konden gaan.

Varianten

Karakteristiek Bildtse Kop-hals-romp boerderij langs de Oude Bildtdijk
Kop-romp boerderij uit 1792
  • De Bildtse boerderij is een variant op de kop-hals-rompboerderij waarbij het voorhuis haaks op de schuur staat in een L-vorm. Deze variant is te vinden op Het Bildt. Opmerkelijk is ook dat er vóór 1500 geen schuren voorkwamen in Friesland. Het is daarom heel goed mogelijk dat de kop-hals-rompboerderij haar oorsprong vindt op Het Bildt en zich van daaruit over Friesland heeft verspreid.
  • De kop-hals-rompboerderij zonder hals of kop-rompboerderij is een variant, waarbij de kop en de hals niet zichtbaar gescheiden zijn, maar waarbij de woon- en leeffuncties zo gescheiden zijn in de kop, dat er toch sprake is van een gedeelte met halsfunctie. Deze boerderijen komen voor in het oosten van Friesland en in het Westerkwartier, waar de bodem bestaat uit zandgrond, die minder vruchtbaar is dan de kleigrond in Noord-Friesland en Groningen. Ook zijn ze een enkele keer wel gerealiseerd als villaboerderijen, zoals bijvoorbeeld boerderij Klinkenborgh op het Groningse Hogeland.

Museum

In de jaren 60 werd er in Midlum een kop-hals-rompboerderij gesloopt om vervolgens te worden herbouwd in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, de kop-hals-rompboerderij van Midlum.


Monumenten in de buurt van Kop-hals-rompboerderij met topgevels met zesruitsvensters, lijsten met boeiborden en topschoorstenen met borden in Twijzel

Kop-hals-rompboerderij met topgevels met zesruitsvensters, lijsten met boeiborden en topschoorstenen met borden

Wedzebuorren 25
Twijzel (Gemeente Achtkarspelen)
Kop-hals-rompboerderij van het oude type, midden 19e eeuw. Topgevels met diagonaal gemetselde lijsten. Topschoorstenen met borden; zesruitsv..

Kop-hals-rompboerderij topgevel met vlechtingen, topschoorstenen met borden en met riet gedekste schuur

Wedzebuorren 27
Twijzel (Gemeente Achtkarspelen)
Fraaie kop-hals-rompboerderij uit 1818 met vlechtingen langs de zijden van de topgevel; topschoorstenen met borden. In de meeste vensters 15..

Dwarshuisboerderij 1 Dwarshuisboerderij in eclectische stijl

Optwizel 34
Twijzel (Gemeente Achtkarspelen)
Inleiding De BOERDERIJ met dwarsgeplaatst voorhuis, middels hals verbonden met het schuurgedeelte, is gebouwd in 1905 in eclectische trant...

Dwarshuisboerderij 1 Dwarshuisboerderij, stookhok

Optwizel 34
Twijzel (Gemeente Achtkarspelen)
Inleiding Het STOOKHOK staat evenwijdig aan en ten westen van de boerderij met dwarsgeplaatst voorhuis, ter hoogte van het schuurgedeelte. ..

Dwarshuisboerderij 1 Dwarshuisboerderij, bijschuur

Optwizel 34
Twijzel (Gemeente Achtkarspelen)
Inleiding De BIJSCHUUR is onderdeel van het boerderijcomplex dat in 1905 is gerealiseerd. Het complex bestaat naast de bijschuur uit een bo..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kop-hals-rompboerderij met topgevels met zesruitsvensters, lijsten met boeiborden en topschoorstenen met borden in Twijzel

Foto's (1)