Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Ons' Lieve Heer op Solder - Museum Amstelkring in Amsterdam

Kerkelijk Gebouw

Oudezijds Voorburgwal 40
1012GE Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1661-1663
Architect: Jan Hartman

Top 100 monument

Ons' Lieve Heer op Solder - Museum Amstelkring

Museum Amstelkring: voorheen R.K. kerk St. Nicolaas, daarna O.L. Heer op Solder. Het karakter van de voormalige schuilkerk is momenteel nog herkenbaar, omdat het huis tijdens de bouw (1661-1663) daartoe al werd ingericht. Het huidige pand vertoont verder kenmerken uit de 18de eeuw. Het pand werd gebouwd in 1663 door Jan Hartman, waarbij de ruime zolders onderling werden verbonden door bescheiden openingen in de vloer, waardoor de gelovigen de missen konden volgen. De kerkgangers die niet rond deze openingen konden plaatsnemen, "hoorden de mis". Waarschijn1ijk gaf deze oplossing van vloerdoorbreking een gebruikelijk type koopmanshuis weer, dat gekenmerkt werd door verbindingen tussen bestaande bergzolders.In 1739 werd de schuilkerk verbouwd onder leiding van Pastoor Reyniers; zo werden onder andere de vloeropeningen vergroot en het altaar van achteren naar voren verplaatst. Voorts werd een barokke opstand aangebracht, die de gehele achterwand tussen de galerijen afsloot. Het altaarstuk in de omlijsting, voorstellende de Doop van Christus in de Jordaan, is van Jacob de Wit. Uit dezelfde tijd (ca. 1740) dateert de preekstoel, die in- en uitklapbaar is en bovendien kan worden opgeborgen in het altaar. Het orgel dateert uit het einde van de 19de, begin 20ste eeuw. De kerk is uniek vanwege het schuilkerkkarakter, dat haar nog immer kenmerkt en vanwege het feit, dat de ruimte ook nog steeds als kerkruimte fungeert. De inrichting heeft (kunst)historische waarde vanwege onder andere de barokke uitmonstering en de bijzondere schuilkerkinventaris. Tevens kan als bijzonderheid gelden, dat de kerk de expansie van de vorige eeuw heeft doorstaan; deze expansie leidde er namelijk in veel gevallen toe dat bestaande kerken werden vergroot tot enorme ruimten c.q. gebouwen. Deze schuilkerk is daarvan gespaard gebleven.

Beschrijving van Ons' Lieve Heer op Solder - Museum Amstelkring

Hoekhuis met roomskatholieke schuilkerk (Ons' Lieve Heer op Solder), gebouwd 1661/63 verbouwd XVIIIb. Voorgevel oorspronkelijk halsgevel,sinds XIXa puntgevel, met houten pui en goede roedenverdeling. Inwendig: interieur zijkamer XVIIIb, betimmering, vloer en schouw van de zaal 1661/63. In de schuilkerk eenklaviers orgel, in 1794 gemaakt door H. Meijer. In 1969 gerestaureerd door de firma Fama en Raadgever te Utrecht. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 6107
Laatste wijziging: 2015-01-12 19:49:54.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Ons' Lieve Heer op Solder
Het huis met de schuilkerk.
Het huis met de schuilkerk.
Plaats Amsterdam
Coördinaten 52° 23′ NB, 4° 54′ OL
Gewijd aan Sint Nicolaas
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  6107
Interieur
Orgel Gerestaureerd door Elbertse in 2011[1]
Titelkerk
Bisdom Haarlem-Amsterdam
Detailkaart
Museum Ons' Lieve Heer op Solder
Museum Ons' Lieve Heer op Solder
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Museum Ons' Lieve Heer op Solder is een voormalige schuilkerk, gelegen in de binnenstad van Amsterdam, op de hoek van de Oudezijds Voorburgwal en de Heintje Hoekssteeg. Het pand staat in de 'Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg' uit 1990.

Het gebouw

Deze kerk is ontstaan in de tijd na de Reformatie, toen katholieken geen openbare Heilige Missen meer mochten houden. Evenals vroeger de nabijgelegen Oude Kerk was deze schuilkerk aan Sint Nicolaas gewijd, maar stond bekend onder de namen Het Haantje en Het Hert. De naam Ons' Lieve Heer op Solder dateert uit de 19e eeuw. De schuilkerk heeft meer dan twee eeuwen dienstgedaan totdat de grote nieuwe Sint-Nicolaaskerk tegenover het Centraal Station het verving. In 1888 is het toen als museum ingericht.

Gewoon grachtenhuis

Oudezijds Voorburgwal 40 lijkt een gewoon grachtenhuis. Het is een vier ramen breed woonhuis met een stoep en een gedeeltelijk houten onderpui met puibalk. Aan de puibalk kunnen we zien dat het pand 17e-eeuws is; het dateert uit ±1630. De topgevel is in de 18e eeuw versoberd van een classicistische halsgevel in een tuitgevel. Bijzonder is dat zich aan de voorgevel geen hijsbalk bevindt. Aan de zijgevel, in de Heintje Hoeksteeg, vinden we een hijsinstallatie die vaak bij pakhuizen wordt toegepast: een windkast. In de steeg valt op hoe diep het pand is.

1661 - Inrichting als schuilkerk

Het huis werd in 1661 gekocht door kousenkoopman Jan Hartman. Hij liet het verbouwen en uit deze periode dateert het fraaie interieur. Het pand staat in de eerste plaats bekend om zijn zolderkerk, gebouwd over de volle diepte van de zolders van het huis aan de Oudezijds Voorburgwal en het daarachter gelegen huisje in de Heintje Hoeksteeg. In de zolder van het woonhuis is een rooms-katholieke kerk gebouwd. De kerkgangers kwamen binnen via een ingang aan het naast het pand gelegen steegje.

In de 18e eeuw was de schuilkerk al te klein. Ludovicus Josephus Reyniers, de pastoor van schuilkerk 'Het Hert', kocht daarom op 16 juni 1725 Vredenburgh, aan de overkant van de Oudezijds Voorburgwal, met het doel het te slopen en er daar een nieuwe, grotere schuilkerk te vestigen. Een paar dagen vóór de aankoop kreeg het bestuur van de Hervormde Kerk lucht van de transactie. Men lichtte de vroedschap in. Dat stak op 21 juni 1725 een stokje voor de plannen.

Nieuwe functie

De schuilkerk is in dit voormalige woonhuis niet alleen in gebruik als museum. Sinds geruime tijd wordt de zolderkerk opnieuw gebruikt voor de rooms-katholieke eredienst. Er worden huwelijken ingezegend en elke kerstnacht zijn er twee nachtmissen. Iedere eerste zondag van de maanden oktober tot en met april vindt een heilige mis plaats, opgeluisterd met zang en orgelspel.

Verbouwing

Het museum is in augustus 2013 begonnen met de verbouwing van het buurpand waarbij een ondergrondse passage de huizen met elkaar zal verbinden. De verbouwing is in september 2015 gereed en de heropening wordt bijgewoond door Koningin Maxima.[2] Tijdens de verbouwing werden eeuwenoude vondsten opgedoken.[3]

Afbeeldingen

Zie ook


Monumenten in de buurt van Ons' Lieve Heer op Solder - Museum Amstelkring in Amsterdam

Huis tot pakhuis verbouwd

Oudezijds Voorburgwal 42
Amsterdam
Huis uit 1653, in 1777 tot pakhuis verbouwd. Pakhuisgevel met klokvormige top (1777).

Pand met klokgevel

Oudezijds Voorburgwal 44
Amsterdam
Pand met klokgevel, (XVIIIb). Empire roedenverdeling.

Pand met gevel onder rechte lijst

Oudezijds Voorburgwal 46
Amsterdam
Pand met gevel onder rechte lijst (XIX). Vormt groep met nr 48.

Pand met gevel onder gesneden rechte lijst met consoles

Oudezijds Voorburgwal 36
Amsterdam
Pand met gevel onder gesneden rechte lijst met consoles, (XVIIId). Op de verdiepingen empire roedenverdeling.

Pand met gevel onder rechte lijst

Oudezijds Voorburgwal 48
Amsterdam
Pand met gevel onder rechte lijst, (XIX). Op de bovenste verdiepingen goede roedenverdeling. Vormt groep met nr 46.

Kaart & Routeplanner

Route naar Ons' Lieve Heer op Solder - Museum Amstelkring in Amsterdam