Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Agnietenkapel (Amsterdam) in Amsterdam

Kerkelijk Gebouw

Oudezijds Voorburgwal 231
1012EZ Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1470 en later


Beschrijving van Agnietenkapel (Amsterdam)

Agnietenkapel, overblijfsel van het Agnietenklooster. Eenbeukige rechtgesloten gothische dubbelkapel (1470); bovenkerk op balkenzoldering. Ter afsluiting van het voorerf: een zeer rijk gebeeldhouwd poortje (1571), bij de overplaatsing hierheen 1631 gedateerd. Klokkenstoel met gelui bestaande uit twee klokken waarvan een van A. Boolens, 1778, diam. 51 cm en een klok van onbekende gieter. Mechanisch torenuurwerk, Rutgerus van Meurs, 1787. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 6089
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Agnietenkapel
De Agnietenkapel (2008). Links van de kapel het gebouw Purperhoedenveem
De Agnietenkapel (2008). Links van de kapel het gebouw Purperhoedenveem
Plaats Amsterdam
Coördinaten 52° 22′ NB, 4° 54′ OL
Gebouwd in 1470
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  6089
Detailkaart
Agnietenkapel (Amsterdam)
Agnietenkapel (Amsterdam)
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Agnietenkapel is een middeleeuwse kapel aan Oudezijds Voorburgwal 231 in Amsterdam en bakermat van de Universiteit van Amsterdam. Het gebouw is nu in gebruik voor academische plechtigheden van de Universiteit van Amsterdam zoals promoties en afscheidscolleges. Ook worden er congressen, symposia en lezingen gehouden.[1]

Geschiedenis

Kloosterkapel

De Agnietenkapel bevindt zich aan de "stille zijde", het rustige zuidelijke gedeelte van de Oudezijds Voorburgwal. Hier stonden in de middeleeuwen een groot aantal rooms-katholieke kloosters. De kapel uit 1470 hoorde bij het nonnenklooster van de franciscaanse zusterorde van de heilige Agnes.

Athenaeum Illustre

1rightarrow blue.svg Zie Athenaeum Illustre (Amsterdam) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de Alteratie (1578) werden de kloosters gesloten of gesloopt. De Agnietenkapel was een van de weinige rooms-katholieke gebouwen die bleven bestaan en een nieuwe bestemming kregen. De kapel werd in 1631 in gebruik genomen als instelling voor hoger onderwijs, het Athenaeum Illustre, de voorloper van de Universiteit van Amsterdam.

Het Athenaeum Illustre diende als een soort tussenschool tussen de Latijnse school en de universiteit. Er konden geen academische graden worden behaald, aangezien elk gewest maar één universiteit mocht hebben, en die van Holland al in Leiden stond. Gerardus Vossius en Caspar Barlaeus hielden respectievelijk op 8 en 9 januari 1632 hun inaugurele redes in de kapel als hoogleraar van het Athenaeum Illustre. De colleges van de hoogleraren in de grote gehoorzaal op de eerste verdieping – de oudste collegezaal van Amsterdam – waren openbaar en voor iedereen toegankelijk. Ze werden elke ochtend van 9 tot 11 door de hoogleraren in het Latijn gegeven.

De benedenverdieping van de kapel werd na de Alteratie gebruikt als arsenaal van de Admiraliteit van Amsterdam, tot de bouw van 's Lands Zeemagazijn (het huidige Scheepvaartmuseum) in 1656. Op zolder werd in 1632 de "stadsboekerij", voorloper van de huidige universiteitsbibliotheek, ondergebracht. In de 19e eeuw was deze collectie zo groot geworden – en de Agnietenkapel zo bouwvallig – dat de collectie op een andere locatie ondergebracht werd.

Toen de kapel te klein werd voor het Athenaeum Illustre, verhuisde het in 1864 naar de Handboogdoelen (ook wel Garnalendoelen of St. Sebastiaansdoelen genoemd) aan het Singel.

Universiteitsmuseum

Tot 1919 werd in de kapel een lagere school ondergebracht. In 1921 werd de kapel verbouwd, waarbij het poortje van de voormalige Stadstimmertuin aan de Nieuwe Doelenstraat als toegangspoort van de kapel geplaatst werd.

Na de verbouwing van 1921 werd de kapel in gebruik genomen als universiteitsmuseum. Het museum verhuisde na de verbouwing van 2004-2007 naar de nieuwe afdeling Bijzondere Collecties van de universiteitsbibliotheek aan de Oude Turfmarkt.

Restauratie

De Agnietenkapel werd in 2004-2007 gerestaureerd en op 20 februari 2007 heropend door burgemeester Job Cohen. Bij de restauratie zijn het beschilderde plafond en de gebrandschilderde glas-in-loodramen van Willem Bogtman in de grote gehoorzaal op de eerste verdieping hersteld. Ook heeft de kapel een verbouwing ondergaan. De voormalige stegen aan de zijkanten van de kapel zijn omgevormd tot glasoverkapte buitenruimten, en een lift en andere facilitaire functies zijn aangebracht in het naastgelegen gebouw Purperhoedenveem.

Afbeeldingen

Zie ook


Monumenten in de buurt van Agnietenkapel (Amsterdam) in Amsterdam

Pand met gevel, onder rechte lijst met consoles versierde stoep met 3 louis

Oudezijds Voorburgwal 233
Amsterdam
Pand met gevel, (XVIIIb), onder rechte lijst met consoles (XIX?) Versierde stoep met 3 Louis XIV flesbalusters. Vormt groep met nr 235.

Pand met gevel, onder rechte lijst met consoles

Oudezijds Voorburgwal 235
Amsterdam
Pand met gevel, (XVIIIb), onder rechte lijst met consoles (XIX?). Versierde stoep met 3 Louis XIV flesbalusters. Deur, kalf en snijraam, XIX..

Pand met gevel onder zandstenen lijst met consoles en triglyfen waarop een rijk gebeeldhouwde attiek

Oudezijds Voorburgwal 237
Amsterdam
Pand met gevel onder zandstenen lijst met consoles en triglyfen waarop een rijk gebeeldhouwde attiek (1736). Versierde stoep uit de bouwtijd..

Pand met gevel, onder rechte lijst en houten attiek

Oudezijds Voorburgwal 223
Amsterdam
Pand met gevel, (XVIII), onder rechte lijst en houten attiek (XIXA). Goede roedenverdeling.

Pand met gepleisterde gevel met pilasterorden per verdieping en een top in overgang van het twee-trappensysteem naar de hals van het vingboonstype

Oudezijds Voorburgwal 239
Amsterdam
Pand met gepleisterde gevel met pilasterorden per verdieping en een top in overgang van het twee-trappensysteem naar de hals van het Vingboo..

Kaart & Routeplanner

Route naar Agnietenkapel (Amsterdam) in Amsterdam