Meer dan 63.000 rijksmonumenten


gageldijk in utrecht

Versperring

gageldijk 165
3566mj utrecht
utrecht


Beschrijving van gageldijk

Cluster 30. Schut / sluisje. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding SCHUT / SLUISJE als civiel en militair waterbouwkundig onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Gecontroleerde inundatie vergde een ingenieus systeem van waterwerken, zoals sluizen, stuwen, vaarten en kanalen, waarmee het peil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd kon worden. De vaarten en kanalen waren vaak reeds ter plaatse aanwezig en vergden dan hoogstens enige aanpassing. Bij het Fort De Gagel zijn verschillende waterwerken tot stand gebracht die dienden tot het nauwkeurig reguleren van de gewenste peilen van inundatievelden en fortgracht. Hiertoe behoorden in verschillende fasen aangelegde schotbalkkeringen / damsluizen en een schut. Het schut bevindt zich ten zuidoosten van het fort in de wetering langs de Gageldijk, net buiten de fortgracht en het komt al voor op de kaart van 1873 - en als 'sluis' ook op de kaart van rond 1850. Het sluisje kende zowel een civiele als een militaire functie, daar het deel uitmaakte van de grens tussen twee polders (Polder Binnenweg en Polder Gagel) en - als onderdeel van de komkering Kerkeindsche Dijk - ook tussen twee inundatiekommen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het schut raakte in 1939/1940 beschadigd bij de aanleg van versterkingen bij het fort. Het schut / sluisje is in relatief recente tijd (opnieuw?) gerestaureerd / gereconstrueerd onder gebruikmaking van grotendeels nieuwe materialen, maar vertoont sterke overeenkomsten met een vergelijkbaar, authentiek exemplaar aan de Voordorpsedijk nabij Fort Blauwkapel. Dit schut onderscheidt zich vooral van het sluisje bij Fort De Gagel door aanwezigheid van een houten afdakje boven het windwerk. Authentieke exemplaren van dit type schut / sluis zijn zeldzaam. Omschrijving SCHUT / SLUISJE ter regulering van het waterniveau en aangebracht op de overgang van de fortgracht naar de wetering langs de Gageldijk. Het vrijwel geheel in ijzer uitgevoerde mechaniek van het schut heeft aan weerszijden betonnen vleugels of keermuren en een houten schuif als waterkering. De schuif kan worden bewogen via een windas en een handmatig te bedienen rad met spaken. Boven de windas een afdakje in metaal. Waardering Het SCHUT / SLUISJE bij het Fort De Gagel is van algemeen belang vanwege: * Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd. * Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op en ontstond als uitvloeisel van - het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw) en - de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen ( 19de eeuw). Het betreft hier een onderdeel dat oorspronkelijk vermoedelijk dateert van omstreeks het midden van de 19de eeuw, namelijk een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische waterbouwkunde. * Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, alsmede vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex. * Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het een goed voorbeeld is van toepassing van dit type kering in een gecombineerde civiele en militaire situatie en typologisch is er sprake van zeldzaamheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 532298
Laatste wijziging: 2017-02-27 21:13:59.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Monumenten in de buurt van gageldijk in utrecht

Stuw

Stuwtje
Utrecht
Vermoedelijk 19e eeuws stuwtje, bestaande uit een houten schot tussen in de beschoeiing uitgespaarde sponningen, verticaal beweegbaar middel..

Fort de Gagel, bomvrij wachthuis

Gageldijk 165
Utrecht
Omschrijving In 1851 op het fort gebouwd onderkelderd BOMVRIJ WACHTHUIS op vierkante plattegrond met afgeronde hoeken en met gemetselde mur..

Fort de Gagel, bomvrij kazernegebouw

Gageldijk 165
Utrecht
Omschrijving Relatief grote bomvrije KAZERNE gebouwd in 1879-1880 op rechthoekige plattegrond gelegen midden op het fort. De kazerne is opg..

Fort de Gagel, bomvrije opslagplaats

Gageldijk 165
Utrecht
Omschrijving In 1879-1880 gebouwde bomvrije OPSLAGPLAATS, gelegen op het fort, met rechthoekige plattegrond en afgeschuinde hoeken, het geh..

Fort de Gagel, drie groepsschuilplaatsen

Gageldijk 165
Utrecht
Omschrijving Drie aan de noordwestzijde van het fort gelegen GROEPSSCHUILPLAATSEN, aangelegd in 1939-1940, uitgevoerd als rechthoekige blok..

Kaart & Routeplanner