Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Watertoren in Dokkum

Nijverheid Industrie

Mockamastrjitte 33
9101AP Dokkum (gemeente Dongeradeel)
Friesland

Bouwjaar: 1957
Architect: J.J.M. Vegter Vegter 1957 J.J.M. Vegter


Beschrijving van Watertoren

Inleiding In Dokkum gesitueerde WATERTOREN ontworpen door architect Vegter (1906-1982) in opdracht van het I.W.G.L. als onderdeel van het naoorlogse uitbreidingsprogramma. In de jaren 1956 - '58 werden in Friesland een viertal watertorens gerealiseerd, respectievelijk in Nes, St.-Jacobiparochi, Drachten en Dokkum. Een vijfde project betrof de verbouwing van een lichttoren op Schiermonnikoog (1950). De twee torens die in ditzelfde programma nog in Workum en Kollum waren voorzien, zijn echter nooit gebouwd. Ontwikkelingen in de watervoorziening en de bouwtechniek maakten de bouw van nieuwe watertorens overbodig. Steeds meer watertorens worden sindsdien (jaren 1970) buiten gebruik gesteld. De toren in Dokkum, in bezit van waterbedrijf Vitens, is nog in functie. In 1957 krijgt ir. J.J.M. Vegter van de I.W.G.L., voorloper van het latere Waterleiding Fryslân, de opdracht tot ontwerp en bouw van een tweetal watertorens in de provincie. De toren in Dokkum wordt in 1958 gerealiseerd in een naoorlogse uitbreidingswijk gelegen ten westen van de stad die zeer typerend de naam 'Watertorenbuurt' zal krijgen. De watertoren is met zijn opbouw van kelder, schacht en waterreservoir traditioneel van opzet. Vernieuwend is de uitgesproken soberheid en de toepassing van glijbekisting bij de bouw van de toren. Om het reservoir aan de binnenzijde zo glad mogelijk en de toren aan de buitenzijde vuilafstotend te maken werd gebruik gemaakt van geverfde bekistingen. Vegter had in de belvedère oorspronkelijk een restaurant gedacht, compleet met lessenaar en buffet en daarmee optimaal gebruik willen maken van zijn hoogte, markante ligging en zijn nog immer krachtige, beeldbepalende functie in het silhouet van Dokkum. Omschrijving Het betreft een sobere, gesloten, ca. 38 m hoge betonnen toren bestaande uit een kelder waarboven een zeshoekige betonnen schacht met steunberen die de sterk uitkragende ommanteling van het reservoir dragen. Het reservoir heeft een inhoud van 1.000 m3. In de bovenste zone van deze uitkraging is een lichtstrook aangebracht die bestaat uit een alternerend stelsel van vensteropeningen die als het ware zigzaggend zijn geplaatst tussen een zestal puntige muurdammen. Achter deze strook bevindt zich het uitzichtpunt ofwel belvedère. De toren wordt bekroond door een vlakke lijst met een, eveneens zeshoekige piramidevormige glazen spits als beëindiging van het centrale trappenhuis. De toren is gefundeerd op een stalen plaat. De versiering van de toren is sober. Ter decoratie is op de mantel een witverglaasde steen aangebracht. Op verschillende plaatsen is de betonnen constructie aan de binnenzijde bekleed met baksteen (wenteltrap) en een verticale gele verblendsteen (spiltrap). Op andere plaatsen in het interieur wordt het beton verlevendigd door de sporen van de toegepaste glijbekisting. De toren kent een viertal bouwlagen te weten kelder, verdieping, eerste verdieping met het bassin en de belvedère. Een bescheiden, risalerende deurpartij met luifel biedt toegang tot de verdieping. In het interieur neemt het trappenhuis een centrale plaats in. Vanaf de begane grond leidt een wenteltrap naar de eerste verdieping. Daar gaat deze over in een spiltrap die als een slakkenhuis draait rondom een opengewerkte stalen spil. De belvedère heeft geen noemenswaardige inrichting. De toren heeft in de loop der jaren geen tot nauwelijks wijzigingen ondergaan, met uitzondering van de ingangspartij met voorgelegen terras. Waardering De watertoren te Dokkum is van algemeen belang en een essentieel toonbeeld van de wederopbouwperiode in Nederland vanwege: - zijn cultuurhistorische waarde, vanwege zijn rol als een late bouwkunstige uiting van een belangrijke ontwikkeling in de watervoorziening van ons land; - zijn architectuurhistorische waarde, gelegen in zijn opmerkelijke ontwerpkwaliteit die ondermeer tot uitdrukking komt in de krachtige vormgeving, de evenwichtige verhoudingen en de verticale lineariteit van met name de schacht; zijn bouwtechnische betekenis in de vernieuwende toepassing van (deels geschilderde) glijbekisting en zijn betekenis als bijzonder object in het oeuvre van architect J.J. M. Vegter; - de watertoren te Dokkum is daarenboven gaaf; - zijn stedenbouwkundige waarde, gelegen in de (historische) belevingswaarde van de watertoren te Dokkum die niet alleen vanaf het maaiveld tot uitdrukking komt door de silhouetwerking en de markante verschijningsvorm, maar ook door het boven het reservoir gesitueerde uitzichtpunt met fraai panorama over de omgeving; - zijn zeldzaamheidswaarde, aangezien de bouwopdracht 'watertoren' sinds de jaren '70 van de twintigste eeuw in ons land niet meer wordt verstrekt. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 530878
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Watertoren Dokkum
Watertoren Dokkum
Watertoren Dokkum
Plaats Dokkum
Coördinaten 53° 20′ NB, 5° 59′ OL
Bouwjaar 1958
Hoogte 37 m
Inhoud 1000 m³
Architect(en) J.J.M. Vegter
Monumentnummer 530878
Watertoren (Dokkum)
Watertoren (Dokkum)

De watertoren in Dokkum is ontworpen door architect J.J.M. Vegter en werd gebouwd in 1958. Bij het ontwerp werd rekening gehouden met een restaurant boven in de toren. De watertoren heeft een hoogte van 37 meter en het waterreservoir heeft een opslagcapaciteit van 1000 m3.

In juli 2010 is deze watertoren aangewezen als rijksmonument.[1]

Zie ook

Noten

  1. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Watertoren Dokkum rijksmonument, 9 juli 2010

Monumenten in de buurt van Watertoren in Dokkum

Bastion II met gracht

Hanspoort 3
Dokkum (Gemeente Dongeradeel)
BASTION II. Vol bastion met voorliggende gracht ter breedte van pl.m. 24 meter voor de schouderhoeken, oplopend tot pl.m. 40 meter voor de ..

Zes traveeën breed bepleisterd pand met hoge verdieping onder laag schilddak

Hanspoort 1
Dokkum (Gemeente Dongeradeel)
Zes traveeën breed pand met hoge verdieping onder laag schilddak met hoekschoorsteen. Op de kroonlijst gegoten ornamenten, vensters en ing..

Pand onder laag schilddak met Dorisch drielicht

Westersingel 35
Dokkum (Gemeente Dongeradeel)
Pand onder laag schilddak; de gevel met z.g. Doristisch drielicht, op de verdieping eveneens in de trant van Th. Romein.

Vier traveeën breed hoekpand onder voor afgeschuind zadeldak

Legeweg 41
Dokkum (Gemeente Dongeradeel)
Hoekpand van vier venstertraveeen onder zadeldak, voor afgeschuind; zesruitsvensters op de verdieping.

Parksterbolwerk (courtine I-II met gracht)

Parksterbolwerk 29
Dokkum (Gemeente Dongeradeel)
COURTINE I-II. Courtine met voorliggende gracht ter breedte van pl.m. 25 meter.

Kaart & Routeplanner

Route naar Watertoren in Dokkum

Foto's (1)