Meer dan 63.000 rijksmonumenten


(vm.) Belastingkantoor (Kohnstammhuis) in Amsterdam

Gebouw

Wibautstraat 2
1091GM Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1954-1958
Architect: Gijsbert Friedhoff en M. Bolten


Beschrijving van (vm.) Belastingkantoor (Kohnstammhuis)

Inleiding Voormalig BELASTINGKANTOOR, in 1954-1958 gebouwd op het voormalige terrein van het Weesperpoortstation naar ontwerp van rijksbouwmeester Gijsbert Friedhoff met medewerking van M. Bolten. Tot eind jaren '90 is het als zodanig in gebruik geweest. Het gebouw maakt deel uit van een monumentaal stedenbouwkundig ensemble van hoge kantoorgebouwen op de kop van de Wibautstraat, samen met het gebouw van de Raad van Arbeid en het inmiddels gesloopte Wibauthuis. De traditionalistische vormgeving is kenmerkend voor de naoorlogse overheidsgebouwen van rijksbouwmeester Friedhoff (als zodanig in functie van 1946 - 1958), die de waardigheid van het staatsgezag tot uitdrukking wilde brengen door de prominente stedenbouwkundige situering, de symmetrische opzet en het gebruik van classicistische en Italianiserende elementen alsook grote wapenschilden. Deze imponerende benadering van overheidsarchitectuur is naderhand bekritiseerd. In 1970 is het kantoor uitgebreid met een zakelijk vormgegeven dwarsvleugel van zeven lagen naar ontwerp van Bolten en rijksbouwmeester Jo Vegter. Het kantoorgebouw is sinds eind jaren '90 van de 20ste eeuw in gebruik bij de Hogeschool van Amsterdam onder de naam Philip Kohnstammhuis. Ten behoeve van deze onderwijsinstelling werd het gebouw in 2008/2009 verbouwd. Omschrijving Op de westhoek van de toegang tot de Wibautstraat gelegen, 10 verdiepingen tellend, symmetrisch gebouw, op langwerpige, rechthoekige plattegrond met 4 hoge hoekpaviljoens (elk van 7 verdiepingen). Het gebouw is noord-zuid georiënteerd. Aan de zijde van de Wibautstraat bevindt zich over nagenoeg de gehele lengte van de gevel, vóór de beide hoekpaviljoens, een hoge met halfzuilen gelede ingangshal. Voor een optimale lichttoetreding is de ingangshal voorzien van hoge ramen waardoor het effect van een zuilengalerij wordt verkregen. Op de hoeken van de ingangshal bevinden zich de entrees; toegankelijk middels een bordestrap en voorzien van wapenschilden boven de dubbele deuren: rechts dat van de gemeente Amsterdam, links dat van Nederland. De wapenschilden zijn van de hand van de Utrechtse edelsmeden J. en E. Brom. De hal wordt gedekt door een overstekend lessenaarsdak, schuin aflopend naar het hoofdgebouw met onder de dakrand een fries met abstract reliëf en modillons. De gevels worden geleed door strakke, regelmatig geplaatmodillonste vensters in betonnen omlijsting en door het betonskelet; aan de buitenzijde zichtbaar door de betonnen verdiepingsvloeren die het gebouw horizontaal geleden. De gevels zijn bekleed met gele baksteen. De bovenste verdieping (waar zich de kantines bevonden) is opvallend vormgegeven door een rondboogarcade met dubbele zuiltjes, voorzien van een blauw-geel tegelmozaïek. Het gebouw wordt bekroond door een flauw hellend, overstekend schilddak. De verwijzing naar classisistische architectuur wordt voornamelijk bewerkstelligd door de streng symmetrische opzet en door details zoals zuilengalerij, dakoverstek, rondboog arcade, bewerkt fries, gebruik van modillons en rustica (bij de bordestrappen). In het interieur is de ruime ontvangsthal over twee verdiepingen voorzien van een galerij die aan weerszijden door een trap bereikbaar is. Het hekwerk langs de trap en galerij dateert uit de bouwtijd. De hoger gelegen kantoren waren oorspronkelijk ingedeeld volgens een standaardplattegrond met een middengang en aan weerszijden werkvertrekken. Het interieur is sober afgewerkt; de monumentale architectuur van het gebouw spreekt door de ruimtelijke effecten en de lichtwerking. Alleen in de voormalige kantines is monumentale kunst toegepast: in de kleine kantine twee non-figuratieve wandschilderingen van D. Tuynman, in de grote kantine zijn de bovenramen voorzien van non-figuratief glas-in-lood, ontworpen door H. Telkamp, F. Nols en K. Wenckebach. De figuratieve wandschildering in de grote kantine met een voorstelling van recreërende mensen aan het water, is ontworpen door V.G.A. Röling. Waardering Het voormalige belastingkantoor is van algemeen belang: - wegens de architectuurhistorische waarde als markant maar ook bekritiseerd voorbeeld van de monumentale bouwtrant voor overheidsgebouwen uit de vroeg-naoorlogse wederopbouwperiode en de architectuuropvattingen van rijksbouwmeester Friedhoff in het bijzonder; - wegens de cultuurhistorische waarde als uitdrukking van de opkomende verzorgingsstaat; - wegens de gaafheid in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering; - wegens de bijzondere kunsttoepassingen in het interieur; - wegens de ensemblewaarde en prominente beeldbepalende situering langs een van de belangrijkste uitvalswegen van Amsterdam. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 530868
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kohnstammhuis
Kohnstammhuis, voormalige huisvesting Belastingdienst in 2011
Kohnstammhuis, voormalige huisvesting Belastingdienst in 2011
Locatie Wibautstraat 2-4, Amsterdam
Oorspr. functie Belastingdienst
Huidig gebruik Onderwijs
Opening 1958
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 530868
Architect Gijsbert Friedhoff
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Kohnstammhuis in 2011
Kohnstammhuis in 2011

Het Kohnstammhuis is een markant gebouw in Amsterdam, gelegen aan de Wibautstraat nabij het Rhijnspoorplein. Het gebouw heeft deze naam pas gekregen nadat het in 1994 door de belastingdienst werd verlaten en werd genoemd naar de natuurkundige, filosoof en pedagoog Philip Kohnstamm.

Ontwerp en doel

Het gebouw is in de jaren vijftig van de 20e eeuw ontworpen door ingenieur Gijsbert Friedhoff (rijksbouwmeester van 1946-1958) op de plek waar tot 1939 de laaggelegen spoorlijn naar Utrecht lag. De voltooiing van het pand, dat is opgetrokken in de traditionalistische stijl van de Delftse School, was in 1958 en geldt als één van de weinige zuivere voorbeelden in Nederland van architectonisch stalinisme. Het was toen met tien verdiepingen het hoogste kantoorgebouw van Amsterdam. Het werd in de wandelgangen ook wel "Het grijze monument van de richtige heffing" genoemd.[1]

Het pand kwam tot stand om de rijksbelastingdienst in Amsterdam centraal te kunnen huisvesten, die tot dan toe versnipperd over de stad was gehuisvest. Het gebouw heette indertijd het "Centraal Belastinggebouw" (CBG). In 1970 verscheen aan de noordwestzijde aan de Mauritskade een nieuwe zijvleugel van vijf verdiepingen die door zijn nieuw-zakelijke bouwstijl uit de toon viel bij de architectuur van de Delftse School. Die aanbouw, ontworpen door Friedhoffs assistent Mart Bolten, in samenwerking met toenmalig rijksbouwmeester Jo Vegter, was wit en in de stijl van de moderne kantoren uit die tijd. De renovatiearchitecten (Ibelings Van Tilburg) respecteerden Boltens keuze voor materiaalkleur niet en bijgevolg verloor het pand die frisse, blakend witte uitstraling doordat het een iets geliger gevelbekleding kreeg. De vleugel draagt tegenwoordig de naam Theo Thijssenhuis en vormt samen met het Kohnstammhuis het Kohnstammensemble.

In 1994 verliet de belastingdienst het gebouw wegens ruimtegebrek en de hoge kosten voor de verbouwing van het - toen nog niet als zodanig benoemde - rijksmonument. Ze vertrok naar de Kingsfordweg in Sloterdijk. Hier werd intrek genomen in het "Boekhuis", een nieuw, groot pand van de hand van Abe Bonnema dat gebouwd was voor Elsevier Reed, dat er echter nooit introk.

Een nieuwe gebruiker

Het gebouw stond leeg, tot de Hogeschool van Amsterdam (HvA) haar oog erop liet vallen. Zij was van zins haar onderwijsactiviteiten te centraliseren en het voormalige belastingkantoor dat de naam Kohnstammhuis kreeg, paste in het idee van een onderwijsboulevard; het toenmalige plan van de HvA voor de Wibautstraat. Als nevenonderdeel van dit voornemen werden ook het Singelgrachtgebouw (beter bekend als de voormalige Raad van Arbeid en later als gebouw van de Sociale Verzekeringsbank) en het Wibauthuis aangekocht. De plannen wijzigden echter en de HvA besloot tot een nog dichtere concentratie van onderwijs rond het Rhijnspoorplein aan de kop van de Wibautstraat. Het Wibauthuis paste volgens de school niet langer in deze plannen en is dientengevolge aan de sloophamer ten prooi gevallen. Het Kohnstammhuis is ingrijpend gerenoveerd en in september 2011 opnieuw in gebruik genomen als onderwijsgebouw. In het Kohnstammhuis heeft de HvA een leercentrum opgericht met de naam floor (vernoemd naar de SDAP-politicus Floor Wibaut). De arena op de begane grond is onder andere een plek voor debatten en bijeenkomsten.

Monument

Na voordracht in 2007 via de lijst van rijksmonumenten uit de periode 1940-1958, opgesteld door minister Plasterk (PvdA), werd het Kohnstammhuis erkend als rijksmonument. Ook het Singelgrachtgebouw kwam erop (architect Cornelis Jouke Blaauw & ir. H.T. Zwiers). Het Wibauthuis (architect N.J.J. Gawronski) was daar te jong voor (< 50 jaar), en heeft eveneens de kans niet gekregen uitgeroepen te worden tot gemeentelijk monument - de rechter besloot dat de door de HvA gewenste sloop legitiem was.

Zie ook


Monumenten in de buurt van (vm.) Belastingkantoor (Kohnstammhuis) in Amsterdam

Voormalig kantoor van de Amstelbrouwerij

Mauritskade 11
Amsterdam
Inleiding Een in 1928-1933 tot stand gekomen voormalig KANTOORGEBOUW van de Amstel Bierbrouwerij op de hoek van de Mauritskade en de Andrea..

Ensemble van vier herenhuizen in de trant van het eclecticisme

Weesperzijde 16
Amsterdam
Inleiding Ensemble van vier HERENHUIZEN, gebouwd omstreeks 1880-1890 in de trant van het Eclecticisme. De herenhuizen maken deel uit van he..

Herenhuis, gebouwd in de trant van het eclecticisme met gepleisterde decoraties uitgevoerd

Weesperzijde 20
Amsterdam
Inleiding HERENHUIS, gebouwd in 1886 in de trant van het Eclecticisme met gepleisterde decoraties uitgevoerd. Het ontwerp, uit 1885, is van..

Twee identieke herenhuizen

Weesperzijde 21
Amsterdam
Inleiding Twee identieke HERENHUIZEN, naar een ontwerp van J.H.T. Löning, oktober 1883, in de stijl van de Neo-Renaissance met zowel speci..

Badhuis

Boerhaaveplein 28
Amsterdam
Inleiding Een in 1920-1921 tot stand gekomen BADHUIS naar een ontwerp in de stijl van de Amsterdamse School van de architect A.J. Westerman..

Kaart & Routeplanner

Route naar (vm.) Belastingkantoor (Kohnstammhuis) in Amsterdam

Foto's (7)