Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hydepark: Historische tuin- en parkaanleg in Doorn

Tuin Park Landgoed

Driebergsestraatweg 34
3941ZX Doorn (gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Utrecht


Beschrijving van Hydepark: Historische tuin- en parkaanleg

Omschrijving complexonderdeel 1 De huidige HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG HYDEPARK in late landschapsstijl met geometrische tuinelementen van de buitenplaats Hydepark, wordt in het zuiden begrensd door de Driebergsestraatweg, in het westen door een deel van de kavelgrens (zuidwest) en de Hydeparklaan, in het noorden door de Arnhemse Bovenweg tot nabij de perceelbegrenzing van kavel A7228. De begrenzing volgt deze grens in zuidelijke richting, waarna de grens in oostelijke richting afbuigt tot nabij de perceelsgrens van kavel A7245. Hierna loopt de grens een stukje naar het noorden om vervolgens weer naar het oosten af te buigen langs de perceelsgrens van kavel A7245. Bij de Broekweg buigt de grens naar het zuiden, de Broekweg volgend tot aan de bebouwing langs de Broekweg. De grens loopt hier achter de bebouwing tot aan de Driebergsestraatweg. Enkele onderdelen van 9 liggen op kavel A6812. Het park is over twee eigenaren verdeeld. Een eenvoudig hek geeft de scheiding tussen de eigendommen en onderbreekt het oorspronkelijke padenpatroon. Het park heeft verschillende toegangen; twee hoofdingangen aan de Driebergsestraatweg met portiershuizen. Beide oprijlanen vormen een klokvormige tracé. De afstand tussen de oostelijke en westelijke oprijlaan bedraagt ongeveer 500 meter. De oostelijke oprijlaan is in noordelijke richting onderbroken door nieuwbouw van de Bartiméusstichting en leidt derhalve niet meer naar de locaties waar het huis Hydepark en La Forêt gestaan hebben. De ingang aan de Hydeparklaan loopt langs een tuinmanswoning in de richting van de oranjerie. Hier zijn twee aftakkingen, waarvan een in noordelijke richting naar de boerderij en een zuidelijk naar de eerder genoemde westelijke oprijlaan lopen. De toegang aan de Hydeparklaan is een dienstingang. De ingang aan de Broekweg is, met de rentmeesterswoning van Hydepark, ontstaan na de aankoop van de gronden van 't Zand omstreeks 1890-1891. In noordelijke richting sluit de Broekweg aan op de Bovenweg en via een slingerende laan geeft deze toegang tot een 18de-eeuwse laan die westelijk en parallel aan de Broekweg ligt. Aan deze laan liggen een tuinmanshuis met erf met nabij een moestuin-ensemble, bestaande uit een ommuurde warme-moestuin met kassen en broeibakken, een bloemen- of rozentuin met door buxus omrande vakken en een koude-moestuin, 'Winterwei' genoemd. De huisplaats van Hydepark is het belangrijkste centrum van de aanleg, waar vanuit een zevental uitwaaierend zichtassen in zuidelijke richting lopen. Een aantal van de zichten is waarneembaar vanaf de westelijke oprijlaan. Van de twee andere zichtassen boven de huisplaats van Hydepark kijkt een uit op het voormalige hertenkamp en een oostelijk zicht sluit aan op een van de drie zichten van de villa La Forêt. Het klokvormige licht glooiende gebied tussen de Driebergsestraatweg heeft voornamelijk een open landschappelijk karakter, met oorspronkelijk een netwerk van slingerpaden. Het gebied is beplant met doelbewust geplaatste solitaire bomen en struiken die de dieptewerking versterken. Nabij de Straatweg ligt de onregelmatig gevormde vijver, waar oorspronkelijk twee beekjes in uitmondden die de vijver van vers water voorzagen. Op de westelijke oprijlaan zijn aftakkingen die naar bijgebouwen leiden. De meest zuidelijke aftakking loopt langs een hoog opgeworpen met loofbomen beplante heuvel, waarop oorspronkelijk de watertoren stond. Aan de westzijde van de heuvel bevindt zich een ijskelder en de weg vervolgt zich tot achter de oranjerie en eindigt op de Hydeparklaan. De zichtas vanaf de oranjerie op de huisplaats van Hydepark is verstoord, ondanks een in 1994-95 gerestaureerde berceau. Tussen de berceau en de oranjerie ligt een rechthoekige verdiepte geometrische tuin met een vijver, border en omzoomd door struiken. Noordelijk is een derde aftakking langs een ovaalvormige rozentuin naar het koetshuis en het boerderijcomplex. De rozentuin was volgens een geometrisch patroon verdeeld in kleinere perken waarin honderden verschillende soorten rozen waren geplant en welke binnen het oeuvre van Hendrik Copijn een nieuw element vormden. Daarvóór waren de ontwerpen van Copijn in 'pure' landschapsstijl, waarbij de paden als het ware met de passer waren te volgen . Het ontwerp van Hydepark is een van Copijns eerst uitgevoerde ontwerpen met geometrische deeltuinen. Het zuidwestelijke deel van het park heeft een voornamelijk agrarisch karakter met langs de Hydeparklaan een drietal weilanden. Meer noordelijk heeft het gebied een glooiend karakter en gaat over in het parkbos. In dit noordwestelijke deel ligt een slingervijver die nabij de Arnhemse Bovenweg eindigt maar eertijds onder de weg doorliep over de achterplaats. Bij de overgang van weide naar bos liggen bij de vijver cementrustieke rotsen en een brug van cementrustieke boomstammen. Dit noordoostelijke parkbos heeft een gemengd karakter van loof- en naaldbomen met onverharde slingerpaden. Een rechte beukenlaan en noord-zuidas op huis Hydepark komt noordelijk uit op de tunnel (onder Arnhemse Bovenweg) of grotto die hier een van de verbindingen met de overplaats, tegenwoordig onder andere een camping en begraafplaats, vormde. De overplaats kon ook via een brug van cementrustieke boomstammen bereikt worden. Het gebied ten noordoosten van de huisplaats van Hydepark wordt grotendeels ingenomen door een weide die oorspronkelijk als hertenkamp gebruikt werd. De weide werd door een beekje met cascade in twee helften gedeeld. De oevers van het beekje waren met boom- en struikgroepen beplant. Deze begroeiing is nog aanwezig en geven het terrein een extra dieptewerking. Over de weide loopt een zichtas richting de plaats van het verdwenen landhuis. Ten zuiden van de weide staat een houten prieel met daarachter op een langwerpige heuvel een verhoogd pad met aan weerszijden imitatie rotsen. Oostelijk van het hertenkamp ligt een klein tenniscomplex met een oorspronkelijk hekwerk van omstreeks 1900. Het tennishuisje is een 20ste-eeuwse interpretatie van de voorganger. Het gebied ten noorden van het tenniscomplex valt buiten de bescherming. Het meest oostelijke deel van het park tussen de oude Schapendrift en de Broekweg heeft de aanleg een ander karakter. Het hier aanwezige moestuin-ensemble met tuinmanshuiserf en de nabij gelegen huisplaats van Huis 't Zand, in de vorm van het bergje op de brede ruim 600 meter lange beukenlaan, vormden tot de aankoop ten behoeve van Hydepark in 1890, het centrum van het ruim 131 hectare grote Landgoed 't Zand. Dit landgoed ontstond door het opsplitsen van gronden van het huidige Beukenrode. Het Huis 't Zand werd geprojecteerd op een van de hier aanwezige vroeg 18de-eeuwse lanen die behoorden tot mogelijke de een van de vroegste ontginningen van de heide ten zuiden van de Utrechtse Heuvelrug van omstreeks 1700-1748. Volgens een kaart uit 1748 van de Hofstede en de Landerijen in 't Zand was dit oostelijk deel van de aanleg van Hydepark onderdeel van een ontginningslandschap dat ten noorden van de Straatweg bestond uit drie noordzuid gerichte vakken van ongeveer 240x240 Stichtse roeden, welke omgeven waren door lanen. De twee zuidelijk gelegen vakken lagen tussen de Arnhemse Bovenweg en de Straatweg. In het zuidwestelijke deel van het eerste vak boven de Straatweg was een bosquet aangelegd met rechte en diagonale lanen, welke lanen door Hendrik Copijn in zijn ontwerp werden opgenomen en heden nog bestaan. De vroeg 18de-eeuwse laan die de oprijlaan naar Huis 't Zand vormde werd in gebruik genomen als renbaan voor paarden en is met het bergje of de huisplaats ten westen van het bestaande moestuin-ensemble nog vrijwel ongewijzigd aanwezig. Het ontwerp of de inrichting van omstreeks 1890 door Hendrik Copijn van dit oostelijke deel van Hydepark sloot mede aan bij de inrichting van de achterplaats die ten noorden van de Arnhemse Bovenweg was gesitueerd en zich uitstrekte tot nabij Maarn. Ook hier bepaalden voornamelijk bestaande structuren het ontwerp en werd bijvoorbeeld de Broekweg gesitueerd op het tracé van een zuidoostelijke laan uit de 1e helft van de 18de-eeuw van het bosquet om meer noordoostelijk op een bestaande vroeg 19de-eeuwse laan aan te sluiten die het meest noordelijke van de eerder genoemde drie vakken in tweeën deelde. Een ander voorbeeld is het behoud van noordzuid zichtas uit de 2e helft van de 18de-eeuw vanaf de huisplaats van Huis 't Zand richting de Broekweg, mogelijk tot aan Huize Doornveld. Copijn verlengde deze 18de-eeuwse zichtas in noordelijk richting en bepaalde mede met deze structuur de plaats waar de villa La Forêt werd gebouwd en waar vanuit de aanleg rond La Forêt met drie zichtassen werd verbonden met de aanleg van Hydepark. In dit 18de-eeuwse tracé in zuidelijke richting werd in 1924 de Remise van het gelijktijdig gebouwde Huis 't Woud geplaatst. WAARDERING De TUIN- en PARKAANLEG van de voormalige buitenplaats Hydepark is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang - als een gaaf voorbeeld van een omvangrijk park in late landschapsstijl met historiserende deeltuinen (ook wel gemengde stijl genoemd) dat gebaseerd is op oudere structuren uit de vroege 18de- en 19de-eeuw, waarbij de gebieden nabij de huisplaats van Hydepark alsmede de oorspronkelijk vroeg 18de-eeuwse aanleg nabij de Broekweg nog grote zeggingskracht hebben, - vanwege de aanwezigheid van een stelsel van vroeg 18de-eeuwse structuren die onderdeel waren van een van de vroegste ontginningslandschappen ten zuiden van de Utrechtse Heuvelrug. - Verder ontleent het park zijn belang als vroeg voorbeeld uit het oeuvre van H. Copijn, - vanwege de ontwikkelingsgeschiedenis - vanwege de ensemblewaarde in relatie met de complexonderdelen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 530562
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hydepark
Villa Heydepark in 1829
Villa Heydepark in 1829
Locatie Door, Vlag van Nederland Nederland
Gebouwd in 1815
Gebouwd door H.P. Hoff
Gesloopt in eind Tweede Wereldoorlog
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  530590

Hydepark is een landgoed en conferentiecentrum in Doorn. Het conferentiecentrum is eigendom van de Protestantse Kerk in Nederland.

Geschiedenis

In 1815 kocht de koopman H.P. Hoff 50 ha heidegrond tussen de Driebergsestraatweg en de Arnhemse Bovenweg van Domeinen. Hierop bouwde hij het daaropvolgende jaar een villa met neogotische ramen en een rieten dak. Ten noorden van de Arnhemse Bovenweg kocht hij aansluitend nog 61 ha. De grond werd in cultuur gebracht, deels als bouwland deels met bosbouw. Tevens werd er een koetshuis en een tuinmanswoning gebouwd.

Na het overlijden van Hoff in 1839 kocht de Langbroekse burgemeester H. de Vriendt het land. In 1851 werd het gekocht door A. Pit, welke het in 1861 verkocht aan G. Vas Visser. Deze sloopte de oorspronkelijke villa en bouwde een nieuw huis.

Een van de twee portierswoningen

Nadat het in 1880 en 1884 doorverkocht was kwam het leegstaande buitenhuis in 1885 in bezit van Hendrik Maurits Jacobus van Loon een Nederlandse bankier. In opdracht van Van Loon bouwde J.N. Landré een nieuw huis, en doopte het om tot Hydepark. Tuinarchitect Hendrik Copijn kreeg de opdracht het landgoed in te richten. Na twee jaar stond er een huis gebouw in Neorenaissance-stijl, dat in de buurt al gauw bekendstond als 'het paleis'. Het huis was voorzien van alle gemakken van die tijd, zoals stromend water en elektriciteit.

In de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw in gebruik genomen door Duitse soldaten. Het huis raakte beschadigd door een Brits bombardement. Kort voor het einde van de oorlog had er een drinkgelag plaats in de kelder. De munitie die daar lag opgeslagen kwam tot ontploffing en verwoestte het huis.

Het landgoed werd in 1951 gekocht door de Generale Financiële Raad van de Nederlandse Hervormde Kerk. Zij wilde het gebruiken als onderkomen voor het Theologisch Seminarium. In de laatste fase van hun kerkelijke opleiding zouden hervormde theologiestudenten zich op het park bezinnen op hun toekomstige ambt als predikant. Naast hervormde studenten kwamen er ook veel gereformeerde theologiestudenten voor studieweekenden en conferenties. Ook werd het landgoed gebruikt voor conferenties en de hervormde synodevergaderingen. Momenteel is het Theologisch Seminarium als nascholingscentrum een onderdeel van de Protestantse Theologische Universiteit.

Op Hydepark werd ook de Protestantse Kerk in Nederland formeel opgericht. Op vrijdag 30 april 2004 ondertekenden de voorzitters en secretarissen van de drie betrokken kerken de notariële acte.

In februari 2007 werd de dienstwoning op het seminarieterrein gekraakt. Deze stond al meer dan een jaar leeg.[1]

De ommuurde moestuin aan de zuidrand van het complex is na een ingrijpende restauratie in april 2011 heropend.[2]. De moestuin ligt bij terrein van Doornse vestiging van Bartiméus.

Per 1 juli 2014 wordt het conferentiecentrum gesloten. Het gebouw van de Protestantse Kerk in Nederland wordt gesloopt om plaats te maken voor een nieuw conferentiecentrum. In dat nieuwe centrum krijgt het nabijgelegen Roosevelthuis, dat ook tegen de vlakte gaat, eveneens een plek. Het orgel, de vleugel en een deel van de voorwerpen in de kapel komen in het nieuwe gebouw.[3] Met de oude gebouwen was het onmogelijk om tot een sluitende exploitatie te komen. De gebouwen waren verouderd en het was niet rendabel ze op te knappen. Daarom moet er een nieuw gebouw komen waarin alle functies zijn geïntegreerd. In totaal komen er 81 hotelkamers op 3-sterrenniveau en acht vergaderzalen.[4]

Rijksmonumenten

Rozentuin

Alle rijksmonumenten van Hydepark:

Zie ook


Monumenten in de buurt van Hydepark: Historische tuin- en parkaanleg in Doorn

Hydepark: Noordelijke moestuinmuur

Driebergsestraatweg 34
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving complexonderdeel 16: Langgerekte 19de-eeuwse bakstenen NOORDELIJKE MOESTUINMUUR die nabij het midden een flauwe knik naar binn..

Hydepark: Oostelijke moestuinmuur

Driebergsestraatweg 34
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving complexonderdeel 17: OOSTELIJKE MOESTUINMUUR opgetrokken in de tweede helft van de19de-eeuw uit rode waalformaat bakstenen met..

Hydepark: Westelijke moestuinmuur

Driebergsestraatweg 34
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving complexonderdeel 18: Rode 19de-eeuwse , waalformaat, hoge bakstenen WESTELIJKE MOESTUINMUUR bestaande uit een deel van 11 op re..

Hydepark: Stookhuisje

Driebergsestraatweg 34
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving complexonderdeel 19: Rood bakstenen STOOKHUISJE uit de tweede helft van de 19de-eeuw, waarvan een deel van de zuid- of voorgeve..

Hydepark: Druivenkas

Driebergsestraatweg 34
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving complexonderdeel 20: Laat 19de-eeuwse DRUIVENKAS op rechthoekig grondplan afgedekt door een zadeldak waarvan de schilden waren ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hydepark: Historische tuin- en parkaanleg in Doorn

Foto's (1)