Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Schollenbrug (brug nr. 340) en Berlagebrug (brug nr. 423) in Amsterdam

Weg En Waterwerk

Amsteldijk 700
1074JH Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1926-1931


Beschrijving van Schollenbrug (brug nr. 340) en Berlagebrug (brug nr. 423)

Inleiding Ensemble van twee in 1931-1932 door H.P. Berlage in samenwerking met C. Biemond (dir. afd. bruggen Publieke Werken) gebouwde bruggen. In zakelijk expressionistische stijl ontworpen vlakke, stalen bruggen met kadewerken, botenloodsen en bedieningstoren. De gemeente Amsterdam gaf aan Berlage deze ere-opdracht, vandaar de naamgeving. De Berlagebrug over de Amstel (brug 423) fungeert als stadspoort, zowel te land als te water en is een belangrijk onderdeel van Berlages Tweede Plan Zuid. De Schollenbrug over de Ringvaart (brug 340) ligt aan de oostoever van de Amstel. Het beeldhouwwerk door Hildo Krop stelt de genius van Amsterdam voor, de beschermgeest van de stad, die bij de Dam uit het water oprijst. De brug is 28 mei 1932 officieel in gebruik genomen. N.B. De botenloodsen aan de Weesperzijde zijn na de Tweede Wereldoorlog herbouwd. Het ensemble is zowel in het stadsdeel ZuiderAmstel (brug 423) als in het stadsdeel Oost/Watergraafsmeer (brug 340) gelegen. Omschrijving Berlagebrug De in oranje verblendstenen kruisverband gemetselde basculebrug is ruim 100 meter lang en 24 meter breed en bevat vijf doorvaarten met een vlak rijdek en een asymmetrisch, in het verlengde van een van de kelderpijlers, geplaatste bedieningstoren. Aansluitend op de brug zijn in de kades, botenhuizen opgenomen. Hekwerk, botenhuizen en lantaarnpalen vormen een integraal deel van het ontwerp. De overgangen van de brug naar het terras en de botenhuizen worden gemarkeerd door de gemetselde hoekblokken op de landhoofden breder te maken dan de gemetselde blokken op de brug zelf. De vier brugpijlers zijn voorzien van een gemetselde bekleding van oranje verblendsteen met de constructieve onderdelen in Beiers graniet. Deze behandeling is ook toegepast in de aan beide kades (oost- en westkant) gelegen botenhuizen, de trappen hiernaar toe, en de overige bouwdelen. De botenhuizen aan de westkant zijn bereikbaar via trappen bij de brug over de Amstel en bij het verenigingsgebouw van de roeiclub. Onder de granieten lateien is een rij kantsteen gemetselde bakstenen geplaatst. De zijkanten van het wegdek boven de botenhuizen en die van de brug zelf zijn voorzien van vier rijen groen geglazuurde, vierkante tegels. De drempels van de botenhuizen zijn voorzien van vier rijen zwart geglazuurde tegels. De balustrade bestaat uit een rechthoekig, zwart smeedijzeren frame met rood geschilderde T-elementen en een groen koperen leuning. De balustrade maakt een hoek om de bedieningskasten. De bedieningstoren heeft een rechthoekige plattegrond met afgeschuinde hoeken en een hoger middendeel, geflankeerd door twee vlaggemasten. De toren staat op een verbrede pijler met terras. Vanuit de ingang op de brug is dit terras via een binnentrap te bereiken. Op het terras komt ook de deur van de basculekelder uit. De deuromlijstingen zijn in graniet uitgevoerd. Op de schuine hoeken bevinden zich vensters, eveneens in een zwaar aangezette granieten omlijsting. Op de verdieping hebben de afgeschuinde hoeken aan de kant van het wegdek een hekwerk op dezelfde manier vormgegeven als de balustrade en deuren. Aan de Amstelzijde omlopende vensters met koper beklede kozijnen. Aan de stadskant van de bedieningstoren is het beeld van 'Amsterdam' geplaatst. De platte daken hebben een decoratieve rand. De stalen lantaarns, op de brug alternerend in hoogte, met (dubbele) lamparmen, zijn uitgevoerd als opengewerkte obelisken, de staanders verbonden door stalen plaatjes met klinknagels. Deze lantaarnpalen lopen door over het terras aan de westoever. De trappen van het terras verlopen in hoogte naar de brug toe. Schollenbrug De Schollenbrug over de Ringvaart ligt in het verlengde van de oostelijke botenhuizen en telt één doorvaart. De landhoofden zijn voorzien van een in oranje verblendsteen gemetselde bekleding met de constructieve onderdelen in Beiers graniet, evenals de trappen naar een aanlegsteiger in de Amstel en in de kades van de Ringvaart, waarbij neuten, koppen en lateien in graniet zijn uitgevoerd. De rechthoekige gemetselde blokken zijn gelijk aan die op de overgang van de Berlagebrug naar de terrassen. Onder de granieten lateien is een rij kantsteen gemetselde bakstenen geplaatst. De zijkanten van het wegdek zijn voorzien van vier rijen groen geglazuurde, vierkante tegels. De balustrade bestaat uit een rechthoekig, zwart ijzeren frame met rood geschilderde T-elementen en een groen koperen leuning. De balustrades langs de Ringvaart, haaks op de Amstel maken een dubbele hoek van negentig graden, om een hellingbaan. Aan de zuidkant bevindt zich één botenhuis als in de Berlagebrug. Waardering De Schollenbrug en de Berlagebrug en bijbehorende ensemble-onderdelen zijn van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde vanwege de bijzondere samenwerking tussen architect en ingenieur, de plaats in het oeuvre van H.P. Berlage, de kwaliteit van het ontwerp en de toegepaste materialen en kleuren. Het ensemble is stedenbouwkundig van algemeen belang vanwege de beeldbepalende ligging aan de Amstel en als monumentale stadspoort, over land en over water. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 530055
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Berlagebrug
Berlagebrug anno 2007, met de Rembrandttoren op de achtergrond
Berlagebrug anno 2007, met de Rembrandttoren op de achtergrond
Algemene gegevens
Locatie Amsterdam
Coördinaten 52° 21′ NB, 4° 55′ OL
Overspant Amstel
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer 530055
Brugnummer 423
Bouw
Opening 1932
Gebruik
Weg Vrijheidslaan
Architectuur
Type basculebrug
Architect(en) H.P. Berlage
Berlagebrug (Amsterdam)
Berlagebrug (Amsterdam)
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
De Berlagebrug in 2016.

De Berlagebrug (vroeger Amstelbrug; brug nr. 423) is een Amsterdamse brug over de Amstel ontworpen door architect H.P. Berlage. Hij vormt de verbinding tussen de Rivierenbuurt (Amsterdam-Zuid) en de Weesperzijde (Watergraafsmeer). De brug is aangewezen als rijksmonument.[1]

Geschiedenis

In 1925 werd de Amstellaan (na de oorlog Stalinlaan en nu Vrijheidslaan) voltooid. Het door Berlage ontworpen nieuwe stadsdeel Plan Zuid had echter nog geen directe verbinding met de rest van de stad. De barrière was de Amstel. In zijn ontwerp had architect Berlage wel rekening met de ontsluiting van Plan Zuid gehouden. Snelle verbetering van de infrastructuur werd noodzaak omdat aan de andere zijde van de Amstel ook de Transvaalbuurt en Betondorp waren gesticht. De Nieuwe Amstelbrug (Ceintuurbaanbrug) was aanvankelijk de dichtstbijzijnde vaste oeververbinding en ter hoogte van de Amstellaan was een pontje.

Besloten werd ook daar een brug aan te leggen. Berlage kreeg de opdracht een ontwerp te maken. Ir. Cornelis Biemond, hoofd directie bruggen van de gemeentelijke Dienst der Publieke Werken was verantwoordelijk voor het technische gedeelte en Berlage voor het architectonische. In 1928 was het ontwerp gereed. De brug zou worden voorzien van een basculeklap en was al op voorhand voorzien van tramsporen die echter pas in 1939 ingebruik werden genomen. Voor de kosten was 1.600.000 gulden gereserveerd. Zoals men van Berlage gewend was, had hij ook nu weer veel aandacht voor detail en symboliek. De brug was toen hij gereed kwam met 80 meter lang en 24 meter breed de grootste van Amsterdam.

Op 28 mei 1932 werd de Berlagebrug, onder belangstelling van duizenden Amsterdammers, feestelijk geopend. Tijdens de openingsceremonie sprak Burgemeester W. de Vlugt van de gemeente Amsterdam onder andere het volgende:

"Zij is voltooid in een periode van depressie; maar zij staat daar als een teeken, dat Amsterdam ook in moeilijke oogenblikken niet versaagt en getrouw aan de nobele traditie van ons volk den plicht verstaat een eens begonnen werk te voltooien."

Mei 1945

Vlak voor de aankomst van de geallieerde troepen in Amsterdam, speelde het lokale verzet (lees: Knokploegen Amsterdam) met het plan om de Berlagebrug op te blazen. Dit ter voorkoming van de vlucht van Duitse militairen en gezagdragers richting Duitsland. Dit plan is nooit ten uitvoer gebracht. Wel slaagde de KP Linie Oost er in de aftocht van de Duitsers te bemoeilijken door een aantal bruggen, waaronder de Berlagebrug open te draaien.

De Berlagebrug vormde op 7 en 8 mei 1945 het decor van de bevrijding van Amsterdam. Op 7 mei trok een verkenningseenheid van de Britse 49e Infanteriedivisie bestaande uit 32 man, waaronder twee oorlogscorrespondenten, in vier lichte pantserwagens en zes brencarriers, vanaf de frontlijn naar het westen. Deze bereikte rond 13.00 uur de grens van Amsterdam. Op dinsdag 8 mei kwam een grote legermacht van Canadezen de stad via de Berlagebrug binnen.

21e eeuw

De drukke verkeersbrug had dusdanig te lijden onder het zware verkeer dat zij in 2001 en 2002 grondig werd gerenoveerd. Daarbij werden er aan de bestaande val aluminium verbredingen gehangen voor voetgangers- en fietsers. Er werd metselwerk gecorrigeerd en ook het beeldbepalende brugwachterhuis werd gerenoveerd.[2] In juni 2017 heeft er opnieuw onderzoek naar de toestand van de brug plaatsgevonden, men constateerde allerlei kleine gebreken zonder dat er direct gevaar dreigde. Er werd onderzocht in welke staat de gebruikte materialen zich bevonden, er werd sondering toegepast door Fugro en ook de paalfundering werd nagekeken. Aan de hand van het onderzoek zal bekeken worden wanneer en hoe de brug gerenoveerd kan worden. Men houdt rekening met een kostenpost van 30 miljoen euro.

Architectuur

De centrumzijde van de brug symboliseert de afsluiting van de stad Amsterdam. Deze zijde is monumentaal en karaktervol, vooral vanwege de prominente toren, waarop een vier meter hoge keramische plaat is bevestigd. Deze werd door Hildo Krop ontworpen. Op de plaat is de Genius van Amsterdam afgebeeld, zoals zij uit het water oprijst. Zij is getooid met de gouden keizerskroon en wordt beschenen door een stralende zon. De andere kant van de brug symboliseert het landelijke en de rust van de rivier de Amstel, zoals deze uit zuidelijke richting stroomt. Oorspronkelijk had de brug de kleuren van een donkere regenboog; het rood en zwart, grijs natuursteen, gelig Beiers graniet, rode klinkers en groene tegels.

Tram

Sinds de opening van het Amstelstation op 15 oktober 1939 rijdt ook de Amsterdamse tram over de Berlagebrug. Tot 1944 was dit lijn 25. Na de oorlog werden de tramsporen op de brug van 1948 tot 1949 bereden door lijn S. Daarna waren zij jarenlang uitsluitend voor remiseritten en omleidingen in gebruik. In 1971 verliet lijn 7 zijn route door de Wibautstraat en ging via de Vrijheidslaan en Berlagebrug naar het Amstelstation rijden. Sinds 1977 gaat lijn 12 via deze route.

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Schollenbrug (brug nr. 340) en Berlagebrug (brug nr. 423) in Amsterdam

Woonhuizen

Vrijheidslaan 10
Amsterdam
Panden deel uitmakend van huizenblokken aan de noordzijde van de Vrijheidslaan (1921-1922 door M. de Klerk) in hun cubistische vormen reeds ..

Woonhuizen

Vrijheidslaan 20
Amsterdam
Panden deel uitmakend van huizenblokken aan de noordzijde van de Vrijheidslaan (1921-1922, door M. de Klerk) in hun cubistische vormen reeds..

Woonhuizen

Vrijheidslaan 24
Amsterdam
Panden deel uitmakend van huizenblokken aan de noordzijde van de Vrijheidslaan (1921-1922, door M. de Klerk) in hun cubistische vormen reeds..

Woonhuizen

Vrijheidslaan 28
Amsterdam
Panden deel uitmakend van huizenblokken aan de noordzijde van de Vrijheidslaan (1921-1922 door M.de Klerk) in hun cubistische vormen reeds e..

Woonhuizen

Vrijheidslaan 40
Amsterdam
Panden deel uitmakend van huizenblokken aan de noordzijde van de Vrijheidslaan (1921-1922 door M.de Klerk) in hun cubistische vormen reeds e..

Kaart & Routeplanner

Route naar Schollenbrug (brug nr. 340) en Berlagebrug (brug nr. 423) in Amsterdam

Foto's (7)