Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Slot Zeist: Tuin en park in Zeist

Tuin Park Landgoed

Zinzendorflaan 1
3703CE Zeist
Utrecht

Bouwjaar: 1831


Beschrijving van Slot Zeist: Tuin en park

Omschrijving onderdeel 2: De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Slot Zeist, aangelegd tussen 1677 -1686 is in hoofdlijnen de formele Franse aanleg, oorspronkelijk bestaande uit decoratieve deeltuinen, nutstuinen en sterrenbossen symmetrisch langs een centrale hoofdas aangelegd, herkenbaar gebleven in groter verband binnen de stedenbouwkundige aanleg van Zeist, in kleiner verband binnen de grenzen van de huidige beschermde buitenplaats. De aanleg wordt sterk bepaald door de aanwezige verkaveling ter plaatse; de Koelaan volgt hierbij duidelijk de oorspronkelijke verkavelingsstructuur. De zeventiende-eeuwse hoofdstructuur bestaat uit de lange met bomen beplante centrale hoofdlanen tevens zichtassen, de rechte lanen ter begrenzing van de buitenplaats aan weerszijden (Waterigeweg en Karpervijver/Filosofenlaantje), dwarslanen en de omgrachtingen van het slot en de voormalige deeltuinen. De hoofdlaan is thans met bomen beplant en aan weerszijden afgezet met brede grasstroken. De toegang ter hoogte van de Lageweg wordt gevormd door een monumentaal hekwerk dat zich oorspronkelijk aan het Rond bevond. Voor het slot een dwarsas, de latere Zinzendorflaan, met een open voorplein dat toegang geeft via een brug tot het slot. De gebouwencomplexen aan Broeder- en Zusterplein volgen de vorm van de oorspronkelijk open weilanden aan weerzijden van de centrale as, de achter het Zusterplein gelegen begraafplaats van de Broedergemeente is op een voormalige deeltuin (De Nieuwe Kom of Orangerij Park) gesitueerd. Van De Nieuwe Kom en de nutstuin aan weerszijden van de hoofdas zijn twee, gerestaureerde, tuinmuren bewaard gebleven. Achter het hoofdgebouw wordt het middendeel door een halve cirkel afgesloten, geflankeerd door twee rechthoekige zijdelen (vgl. Loo en Voorst). Deze formele structuur is in de landschappelijke aanleg van Zocher nog in hoofdvorm herkenbaar. Op de plaats direct achter de spiegelboog (of halve cirkel) lagen in de zeventiende eeuw twee 'bogaarden en de meloen tuynen'. Daarachter kwamen de sterrenbossen die liepen tot aan de Blikkenburgerlaan. Dit werd het Achterbosch genoemd. Wat Zocher deed was het volgende. Het gedeelte rechts achter de vijverboog, oorspronkelijk de moestuin, had hij gedeeltelijk als open ruimte of tuin gepland. Daarachter ontwierp hij ter plaatse van het oude sterrenbos een met bosjes en clumps beplant gedeelte met lange gebogen paden tot aan de Blikkenburgerweg, de oude dwarse laan die Stoopendaal ook al tekende. Volgens de topografische kaart van 1872 is dit ook daadwerkelijk uitgevoerd. Wat ook is uitgevoerd is de verwijdering van een deel van de Koelaan tot aan de Blikkenburgerlaan (pas eind jaren dertig van de 20ste eeuw is die weer teruggebracht) om de gebogen lijnen van paden en beplanting en de vista naar de Blikkenburg en Wulperhorst niet te verstoren. Alleen een doorbraak in de rigide lijn van de Blikkenburgerweg die Zocher had ontworpen is niet uitgevoerd. De voormalige moestuinen en sterrenbossen zijn na deel te hebben uitgemaakt van de landschappelijke aanleg van Zocher, heringericht deels als sportvelden en deels als volkstuinen. Van de tuinornamenten die de aanleg oorspronkelijk stoffeerden, resteert thans nog een beeldengroep met allegorische figuren van de werelddelen Europa en Afrika, als markering van het uitstroompunt van de watersource in de slotvijver aan de zuidzijde, en één van de theekoepels die de beide hoeken van de tuin achter het slot aan de slotgracht accentueerden. Tevens zijn twee tuinvazen bewaard gebleven. In feite heeft Zocher zijn ingrepen beperkt gehouden. De spiegelboogvormige vijver heeft hij als het ware afgerond, een hoek van de tuin doorgraven zodat er een eilandje ontstond en door het geraffineerd plaatsen van boomgroepen en de aanleg van gebogen paden, heeft hij de illusie gewekt dat het hele park totaal was veranderd. De (topografische) kaarten van 1700, 1800, 1831, 1872 en 1927 laten zien hoe knap hij de illusie van eindeloze verten met de geringste ingrepen tot stand heeft gebracht. Karakteristiek voor deze aanleg zijn de boomgroepen, waartussen een schuine zichtas vanaf het huis naar de verderop gelegen buitenplaatsen Blikkenburg en Wulperhorst is gecreëerd. De aanleg bevat verder enkele solitairen en een met bomen beplant eilandje in de vijver. De zeventiende-eeuwse zichtsassen zijn deels door de latere wijziging in landschapsstijl ongedaan gemaakt. Waardering HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG van Slot Zeist is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang: Als representatief voorbeeld van een in structuur bewaard gebleven zeventiende-eeuwse formele aanleg; - Vanwege de kwaliteit van de karakteristieke latere wijziging in landschapsstijl, waarin een aantal zeventiende-eeuwse formele elementen gehandhaafd is; - Vanwege de plaats van de aanleg in de ontwikkeling van de Nederlandse hofkunst, en de invloed op de tuinen van het Loo en Voorst; - Vanwege de plaats in het oeuvre van J.D. Zocher jr. - Vanwege de betekenis voor de ruimtelijke ontwikkeling van het dorp Zeist. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 529955
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Slot Zeist
Zeist, slot Zeist (voorzijde)
Zeist, slot Zeist (voorzijde)
Locatie Zinzendorflaan 1, Zeist, Nederland
Algemeen
Kasteeltype Buitenplaats
Stijl Hollands classicisme
Eigenaar Gemeente Zeist
Gebouwd in 1677-1686
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  529904
Bijzonderheden Ridderhofstad
Website Website Slot Zeist
Tuinen van slot Zeist met de zichtas richting Amersfoort, de latere Slotlaan
Tuinen van slot Zeist met de zichtas richting Amersfoort, de latere Slotlaan

Slot Zeist is een zeventiende-eeuws slot in de Nederlandse gemeente Zeist dat gebouwd was als lustoord van Willem Adriaan van Nassau. Het slot is ontworpen door architect Jacobus Roman. Het slot is omgeven door een Engels landschapspark en het Broeder- en Zusterplein.

Het grondgebied waarop het slot is gebouwd werd in 1165 vermeld als eigendom van ene Godefridus van Seyst, zonder vermelding van een huis. In 1536 wordt wel melding gemaakt van bebouwing wanneer "dat huys te Seyst, vry eigen goed" door de Staten van Utrecht erkend wordt als ridderhofstad.[bron?]Willem Adriaan van Nassau heer van Odijk, Kortgene, Zeist en Driebergen een kleinzoon van Maurits van Oranje, kocht in 1677 de heerlijkheid van de Staten van Utrecht en liet het huidige slot bouwen.

Architect van het huis was Jacobus Roman, die ook Paleis Het Loo ontwierp. Het interieur is voornamelijk ontworpen door de hugenoot Daniël Marot. Zijn grotendeels bewaard gebleven muur- en plafondschilderingen doen denken aan de Franse barok. De bouw duurde van 1677 tot 1686.

In 1746 werd Slot Zeist aangekocht door de hernhutters om vanaf dan te dienen als hun hoofdkwartier.[1] De hernhutters lieten voor het slot een Broeder- en Zusterplein aanleggen.

In 1924 werd het slot door de gemeente Zeist gekocht.

Het slot werd in 1969 gerenoveerd onder leiding van architect Johannes Bernardus van Asbeck.

Verder lezen

Catharina L. van Groningen, Slot Zeist: Een Vorstelyk stuk Goet (2009). ISBN 9789078568117

Zie ook


Monumenten in de buurt van Slot Zeist: Tuin en park in Zeist

Slot Zeist: Tuinvaas

Zinzendorflaan 1
Zeist
Omschrijving onderdeel 3 : Gedecoreerde TUINVAAS op nieuwe sokkel, zgn. Marotvaas, thans op het achterplein van het slot gesitueerd nabij ..

Slot Zeist: Tuinvaas

Zinzendorflaan 1
Zeist
Omschrijving onderdeel 4: Gedecoreerde TUINVAAS op nieuwe sokkel, zgn. Marotvaas, thans op het achterplein van het slot gesitueerd nabij d..

Slot Zeist: Theekoepel

Zinzendorflaan 1
Zeist
Omschrijving onderdeel 5 : THEEKOEPEL toegeschreven aan Jacob Roman, behorende bij de formele aanleg uit 1677-1682, oorspronkelijk met een..

Slot Zeist: Beeldengroep Europa en Afrika

Zinzendorflaan 1
Zeist
Omschrijving onderdeel 6: BEELDENGROEP EUROPA EN AFRIKA met de allegorische figuren van Afrika (links) en Europa (rechts), overblijfsel va..

Slot Zeist: Toegangshek

Zinzendorflaan 1
Zeist
Omschrijving onderdeel 8: TOEGANSGHEK tot de buitenplaats, gelegen in de hoofdas ter hoogte van de Lageweg, afkomstig van een pand aan de N..

Kaart & Routeplanner

Route naar Slot Zeist: Tuin en park in Zeist