Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Twee hekpijlers van het voormalige Fort Sint-Michiel in Venlo

Militair Object

Garnizoenweg 3
5928NA Venlo
Limburg

Bouwjaar: 17e eeuw 1600 17e eeuw


Beschrijving van Twee hekpijlers van het voormalige Fort Sint-Michiel

Inleiding Twee hekpijlers van het voormalige fort Sint Michiel. Beide pijlers staan op enkele tientallen meters ten westen van de hekpijlers aan de Garnizoenweg, op het terrein van de Frederik Hendrikkazerne en dateren uit de 17de eeuw. Omschrijving Twee identieke hardstenen hekpijlers, beide afgeknot, tegen de buitenzijden van de pijlers aanzetten van aansluitend muurwerk, eveneens in hardsteen uitgevoerd. Waardering De twee identieke hardstenen hekpijlers, beide afgeknot en met aan de buitenzijden aanzetten van aansluitend, hardstenen muurwerk vertegenwoordigen algemeen belang wegens: - de ouderdom; - de materiële herinneringswaarde met betrekking tot het fort Sint Michiel op deze plaats; - de zeldzaamheid; - de betekenis voor de geschiedenis van het militaire erfgoed. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 527713
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie

Fort Sint-Michiel, ook bekend als de citadel van Venlo is een voormalig fort in Venlo in de Nederlandse provincie Limburg. Het fort is naar de aartsengel Michaël genoemd, die in het boek Openbaringen van de Bijbel tegen Satan oorlog voert en beschermer is van het vrome Israël. De bouw van Fort Sint-Michiel startte in 1641 op Michielsdag, 29 september.

Geschiedenis

Sint-Michiel op een kaart uit 1810

Rond 1450 was er al een verdedigingswerk op de westelijke Maasoever, achter veerhuis De Staay, op de plek van de huidige kazerne. Dit was destijds nog een houten palissade. Rond Venlo werd een gordel van bolwerken en grachten aangelegd. De soldaten waren toen veelal bij de burgerij ingekwartierd.

Tachtigjarige Oorlog

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog deed Willem van Oranje in 1572 als eerste een poging de stad Venlo te veroveren op Filips II van Spanje, maar deze poging mislukte. In 1579 deed diens zoon, Maurits, op 12-jarige leeftijd opnieuw een poging. Dit keer lukte het wel en werd Venlo ingenomen.

In 1585 werd op de westelijke Maasoever een hoornwerk aangelegd. Dit hoornwerk, bestaande uit een schans met wachthuis, deed het jaar daarop dienst als uitvalsbasis bij de belegering door Alexander Farnese, hertog van Parma in dienst van de koning van Spanje. In juni 1586[1] was Venlo weer in Spaanse handen.

In 1632 veroverde prins Frederik Hendrik, de Stedendwinger, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, Venlo op de Spanjaarden. De Spanjaarden sluiten het fort geheel in en op 25 augustus 1637 verloor de prins de stad, na een lange en zware belegering, weer aan dezelfde Spanjaarden. Deze Spanjaarden wilden de stad beter kunnen verdedigen. Hoewel er sinds de 16e eeuw al een aardige verdedigingsstructuur aan de Maaszijde bestond, het Steenen Bolwerck, werd toch besloten om aan de overzijde van de Maas een fort te bouwen. Aangezien werd gestart op 29 september 1641, de devotiedag van Sint-Michaël, werd het fort naar de engel vernoemd. In 1646 deed Frederik Hendrik een poging om het fort en de stad Venlo wederom in handen te krijgen. Doordat het fort intussen al gereed was, in 1644 werd het volledig functioneel in gebruik genomen, mislukte deze poging.

Vrede van Münster en Spaanse Successieoorlog

Bij de Vrede van Münster wordt de vesting Venlo overgedragen aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, maar Venlo blijft in Spaanse handen. In 1702 wordt het fort een maand lang belegerd. De Staatsen lossen in september van dat jaar, na een belangrijke overwinning elders, enkele vreugdeschoten. Deze schoten worden door de fortcommandant opgevat als een hernieuwde opvoering van de belegering. Omdat het garnizoen niet nog een aanval kan afslaan, besluit hij zich over te geven. Zo slaagt Menno van Coehoorn erin zowel vesting als fort in te nemen. Graaf Van Varo krijgt in dat jaar als gouverneur het bevel over het fort. Daarna werden er drie nieuwe forten rond de stad gebouwd: Fort Ginkel voor de Gelderse Poort, Fort Beerendonck bij de Martinuskerk en Fort Keulen voor de Keulse Poort. De 14e-eeuwse Tegelpoort, die aansloot op de Jodenstraat, werd vervangen door de Roermondsepoort bij de Vleesstraat. De staat bouwde nog belangrijke militaire gebouwen in de binnenstad: het Arsenaal, twee kruitmagazijnen naast de Martinuskerk en op het Helschriksel en twee grote kazerneringsgebouwen: het Grote Blok en Kleine Blok bij de Roermondsepoort. De bouw van beide kazernes verlichtte de druk die het garnizoen op de stad legde. Veel burgers werden verlost van de inkwartiering.

Franse en Belgische tijd

Op 12 februari 1793 wordt het fort ingenomen door Franse troepen. Van daaruit wordt tijdens het Franse offensief de vesting Venlo onder vuur genomen. Na de val van Napoleon Bonaparte moesten de Fransen zich terugtrekken en zowel fort als vesting kwamen weer in Nederlandse handen.

Uit de 18e eeuw dateren enkele rapporten die zich negatief uitlaten over de kwaliteit van Fort Sint-Michiel. Het fort lag te ver van de Maas, was daardoor relatief eenvoudig door de vijand in te nemen, waarna het juist als uitvalsbasis tegen de stad kon worden gebruikt. Daarom werd in 1831, tijdens de Belgische Revolutie, tussen Fort Sint-Michiel en de Maas het aarden Fort Leopold aangelegd.

Naar schatting een kwart van de stad werd in beslag genomen door de militairen, terwijl Venlo toch al overbevolkt was. De stadsmuren knelden, bouwen buiten de stad was om militair-strategische redenen verboden. Dit leidde tot onverantwoorde toestanden op het gebied van huisvesting en hygiëne. In vrijwel alle huizen woonden meerdere gezinnen. Verontreinigende bedrijfjes stonden gewoon naast woonhuizen. Riolering en waterleiding waren nog onbekend. Vooral rond de Jodenstraat en 't Hetje heersten ernstige wantoestanden.

Ontmanteling

Tot de opgravingen de enige zichtbare resten van het fort Sint-Michiel

In 1867 werden de vestingwerken ontmanteld. Alleen aan de Maas (De Luif) en in de kloostertuin Mariaweide bleven delen van de stadsmuur overeind. In opdracht van het Rijk ontwierp ir. Van Gendt een plan voor nieuwe straten rond de oude stad. Het Rijk eiste wel dat de minderbroederskazerne in gebruik bleef, waarmee de binnenstad zelf voorlopig niet werd verlost van de militairen. Pas in 1909 bereikten gemeente en Rijk een akkoord over sluiting van de kazerne. De gemeente kreeg de kazerne en gaf het Rijk in ruil daarvoor de gronden van het vroegere Fort Sint-Michiel. Het oude klooster (behalve de kerk, de huidige Jongerenkerk) en de overige kazernegebouwen werden gesloopt.

Frederik Hendrikkazerne

Op de plek van Fort Sint-Michiel werd tussen 1910-1913 de Frederik Hendrikkazerne gebouwd: een omvangrijk complex met onder andere vier legeringsgebouwen, een wachtgebouw, exercitieloodsen, een scherm- en gymnastieklokaal, privaatgebouwen, wapenmagazijnen, stallen en een hospitaal. In november 1913 werd het complex geopend. Vanaf het begin was er een infanterie-eenheid in gehuisvest; vanaf 1947 ook het district Venlo van de marechaussee. Na de Tweede Wereldoorlog werd op de kazerne een militaire rijschool gevestigd. Nu ook die vertrokken is, komt er definitief een einde aan de eeuwenlange militaire aanwezigheid in de Maasstad.

Archeologische vondst

In 2010 zijn er delen van het oude Fort Sint-Michiel blootgelegd, welke in goede staat verkeerden. De restanten gelden als uniek voor Nederland, omdat dit een van de weinige door de Spanjaarden gebouwde forten betreft op Nederlandse bodem. Vooral de gaafheid speelt daarbij een grote rol. Het unieke ligt volgens een archeologisch rapport juist in de zo compleet bewaarde gaafheid.[2]

Blootgelegde delen buitenmuur:

Externe links


Monumenten in de buurt van Twee hekpijlers van het voormalige Fort Sint-Michiel in Venlo

Frederik Hendrikkazerne: Sport- en exercitieterrein

Garnizoenweg 3
Venlo
Inleiding Centraal op het terrein van de Frederik Hendrikkazerne gelegen sport- en exercitieterrein. Omschrijving Centraal op het terrei..

Frederik Hendrikkazerne: Hekpijlers

Garnizoenweg 3
Venlo
Inleiding Twee hekpijlers aan de Garnizoenweg, aan de oostzijde van de Frederik Hendrikkazerne. De hekpijlers vormen de hoofdentree van de ..

Frederik Hendrikkazerne: Voormalig Wachtgebouw thans hoofdgebouw(A)

Garnizoenweg 3
Venlo
Inleiding Omstreeks 1914 gebouwd voormalig wachtgebouw thans hoofdgebouw (A) van de Frederik Hendrik kazerne te Blerick. Het gebouw is aan..

Frederik Hendrikkazerne: Onderofficiersmess (I)

Garnizoenweg 3
Venlo
Inleiding Omstreeks 1914 gebouwd voormalig kantinegebouw voor onderofficieren thans soldatenmess (I) van de Frederik Hendrik kazerne te Ble..

Frederik Hendrikkazerne: Gebouw Medisch Geneeskundige Dienst (W)

Garnizoenweg 3
Venlo
Inleiding Het gebouw van de Medisch Geneeskundige Dienst, gebouw W, had oorspronkelijk de functie van hospitaal voor verpleging van zieke m..

Kaart & Routeplanner

Route naar Twee hekpijlers van het voormalige Fort Sint-Michiel in Venlo

Foto's (1)