Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer of Oostelijke ondermolen van De Schagerwaard. Molenromp van achtkante binnenkruier in Dirkshorn

Molen

Bliekenbos 5
1746EC Dirkshorn (gemeente Harenkarspel)
Noord Holland

Bouwjaar: 1630


Beschrijving van Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer of Oostelijke ondermolen van De Schagerwaard. Molenromp van achtkante binnenkruier

Inleiding MOLENROMP. De achtkante binnenkruier is omstreeks 1631 gebouwd als ondermolen van de tweehoog malende oostelijke gang voor de bemaling van de polder Schagerwaard of Witsmeer. De molen is in 1864 omgebouwd van schepradmolen tot vijzelmolen. De molen is in 1923 onttakeld, waarbij het wiekenkruis, de kap, de romp tot de kapzolder en het gaande werk werden verwijderd. De sindsdien resterende molenromp heeft thans een functie als woning en ligt nabij de ringsloot van de Schagerwaard, ten westen van Zijdewind. De tussenboezem naar de voormalige bovenmolen is nog aanwezig. De molenromp heeft in een open polderlandschap een belangrijke landschappelijke functie. Omschrijving De molenromp bestaat uit een lage gemetselde bakstenen voet met daarop een houten achtkant. De van twee bintlagen voorziene molenromp is ter hoogte van de kapzolder ingekort, is ter hoogte van de begane grond bekleed met hout, is vanaf de duisplanken gedekt met riet en is voorzien van een plat dak. In de stenen voet zijn aanwezig twee gevelstenen uit 1864, betrekking hebbend op de ombouw tot vijzelmolen. Waardering De molenromp is van algemeen belang: - vanwege bouwtechnisch-historische waarden als herkenbaar en representatief relict van een houten achtkante poldermolen uit de eerste helft van de 17e eeuw; - vanwege cultuurhistorische waarden als essentieel onderdeel van de ontginnings- en waterstaatkundige geschiedenis van Noord-Holland en de plaatselijke geschiedenis; - vanwege situationele waarden betreffende de belendende waterlopen, het open polderlandschap en de historische gaafheid van de omgeving; - vanwege de gaafheid van de molenbiotoop. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 527504
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer
Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer
Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer
Basisgegevens
Plaats Bliekenbos (Dirkshorn)
Bouwjaar 1630
Type grondzeiler
Kenmerken achtkante binnenkruier
Functie poldermolen (van oorsprong)
Bestemming  Woning in de molenstomp
Oorspronkelijk gebruik  bemalen van de polder Schagerwaard
Monumentnummer  527504
Externe link(s)
Database Verdwenen Molens
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer is een voormalige poldermolen in De Schagerwaard, een polder in de Nederlandse gemeente Schagen, in de provincie Noord-Holland. De molen, waarvan alleen een stomp over is, staat in het buitengebied van de Dirkshorn, in de buurtschap Bliekenbos. De molen wordt soms aangeduid als de Oostelijke ondermolen van De Schagerwaard ter onderscheiding van de Westelijke ondermolen van De Schagerwaard die later werd vervangen door een stoomgemaal.

De twee ondermolens werden in 1630 gebouwd om het Witsmeer droog te malen en daarna de polder te bemalen. Het Witsmeer was ooit een belangrijk water voor de visserij, maar in de loop van tijd werd het minder belangrijk. Als het Witsmeer in 1607 publiek verkocht wordt door de schuldeisers van graaf Lamoraal I blijkt het voor de nieuwe kopers te weinig op leveren. Op 10 mei 1630 krijgt men het octrooi voor het droogmaken van het meer. Het meer werd opgedeeld in twee meren, het Oostermeer en het Westermeer. Deze werden gescheiden door de Schagervaart en werden bemalen door twee schepradmolens die uitsloegen op de Raaksmaatboezem.

Beide ondermolens worden halverwege de 19e eeuw vervijzeld. Niet veel later, in 1879 wordt de westelijke ondermolen vervangen door stoomgemaal. De oostelijke ondermolen is dan nog in bedrijf. In 1923 wordt de ondermolen tot op de kapzolder gesloopt. Zo bleef de molenstomp over, die uiteindelijk tot een woning is uitgebouwd. De oorspronkelijke vlucht van de molen was 24,50/25 meter. Het oorspronkelijk scheprad had een schoepbreedte van 48 centimeter bij een diameter van 5,70 meter en de latere vijzel, uit 1864, had een diameter van 2 meter. De molenstomp is een rijksmonument, maar is niet van binnen te bezichtigen.


Monumenten in de buurt van Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer of Oostelijke ondermolen van De Schagerwaard. Molenromp van achtkante binnenkruier in Dirkshorn

Slootgaardmolen

Slootgaardweg 10A
Waarland (Gemeente Harenkarspel)
In oorsprong uit ca. 1590 daterende, achtkante bovenkruier, gebouwd als poldermolen ten behoeve van de Slootgaardpolder; in 1866 voorzien va..

Stolpboerderij van het afgeleide Noordhollandse type.

Dorpsstraat 14
Dirkshorn (Gemeente Harenkarspel)
Inleiding In 1882 gebouwde STOLPBOERDERIJ van het afgeleide Noordhollandse type. De boerderij ligt aan de westzijde van de Dorpsstraat, in ..

Raadhuis Dirkshorn

Raadhuisstraat 1
Dirkshorn (Gemeente Harenkarspel)
Inleiding Voormalig vrijstaand RAADHUIS, gebouwd in 1870 in neo-classicistische bouwtrant. Het pand is gelegen aan de zuidzijde van de Raad..

Nederlands Hervormde Kerk

Raadhuisstraat 5
Dirkshorn (Gemeente Harenkarspel)
Inleiding NEDERLANDS HERVORMDE KERK, gebouwd in 1868 door architect B. Sleister in eclectische bouwtrant. De kerk ligt ten zuiden van de Do..

Stolpboerderij van het afgeleide Noordhollandse type

Raadhuisstraat 34
Dirkshorn (Gemeente Harenkarspel)
Inleiding In kern vermoedelijk ouder, maar qua exterieur vermoedelijk uit het vierde kwart van de 19de eeuw daterende STOLPBOERDERIJ van he..

Kaart & Routeplanner

Route naar Ondermolen Schagerwaard of Witsmeer of Oostelijke ondermolen van De Schagerwaard. Molenromp van achtkante binnenkruier in Dirkshorn

Foto's (2)