Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kasteel Neubourg: hoofdgebouw in Gulpen

Kasteel Buitenplaats

Riehagervoetpad 1
6271PL Gulpen (gemeente Gulpen Wittem)
Limburg

Bouwjaar: vroege middeleeuwen

(1 recensie)

Beschrijving van Kasteel Neubourg: hoofdgebouw

Omschrijving HOOFDGEBOUW (Kasteel Neubourg). Oorspronkelijk in de vorm van een U, met de open zijde naar het oosten, en gelegen op een omgracht terrein (samen met een noordelijk gesitueerde bouwhoeve, hier als eerste bouwhoeve of voorburcht aangeduid), het oudste werk daterend uit de 14de eeuw. Verbouwing in 1732 onder leiding van Johann Conrad Schlaun. Opnieuw verbouwd omstreeks 1774 in opdracht van Leon. Bern. de Hayme, uitgevoerd door Bartholomé Digneffe. Omstreeks het midden van de 19de eeuw kwam de oostvleugel tot stand (architect V. Evrard uit Brussel) en werd de binnenplaats overkapt. Het onderkelderde hoofdgebouw is opgetrokken in baksteen met accenten in mergel (hoekblokken, friezen) en hardsteen (venster- en ingangsomlijstingen). De drie vleugels van de U tellen drie lagen boven de kelderverdieping, worden gedekt met een leien schilddak en omvatten een (in het midden van de 19de eeuw met glas overdekte) binnenplaats. Lagere tussenvleugel met topgevel en mansardedak aan de oostzijde van de binnenplaats, op de zuidwesthoek een hoektoren met samengestelde spits met leien. De oorspronkelijke voorgevel aan het voorplein heeft een smal bordes en een middenpartij met mergelstenen pilasters en kroonlijst. Tussen de pilasters drie ellipsboogingangen in hardstenen omlijstingen, op de hoofdverdieping drie balkondeuren met smeedijzeren hekjes in Lodewijk XV-stijl met in een gekroond medaillon L(eon) B(ernard) D(e) H(ayme); elders vergelijkbare hekjes zonder initialen. Originele kleine roedenverdeling in vrijwel alle ramen. Houten wenteltrap met ijzeren leuningspijlen van kelder naar begane grond (XVIIIa), daarboven een trap met stucplafond en duif (XIXc). Hoofdtrappenhuis met brede houten trap voorzien van smeedijzeren leuning in Lodewijk XVI-stijl en stucplafond (XIXA). Verder inwendig o.m. marmeren Lodewijk XV schoorsteenmantels, idem in Régence stijl met leienparket en gietijzeren haardplaten, koperen haardomlijsting etc. Stucplafonds in Lodewijk XV-stijl, alkoven, betimmeringen, supra-portes op doek met verschillende afbeeldingen (XVIIIB). In de toren o.a. restanten van een houten spiltrap, twee deuren (XVII). Waardering Het HOOFDGEBOUW (Kasteel Neubourg) is van algemeen belang: - wegens de ouderdom; - wegens de architectonische vormgeving; - de rijkdom aan historische materialen, constructies en detaillering in zowel het exterieur als het interieur; - op basis van de bouwhistorische en architectuurhistorische waarde; - als compositorisch middelpunt van en wegens de kenmerkende ligging binnen de historische tuin- en parkaanleg in Engelse landschapsstijl. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 527468
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen (1)

Kasteel Neubourg: hoofdgebouw
3
Recensie door: ()
Op 4-11-2015 langs het kasteel gelopen. Het ziet er verlaten en verlopen uit. Wordt er nog aan gewerkt? Groeten van N.H. Veldhuijzen
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kasteel Neubourg
Kasteel Neubourg
Kasteel Neubourg
Locatie Gulpen, Nederland
Algemeen
Bouwmateriaal baksteen
Eigenaar Piet Dassen
Huidige functie privé-eigendom/woning
Gebouwd in 1288
Monumentale status Beschermd
Monumentnummer  527468
Gouden Zaal (linker voorkamer) in 2005
Gouden Zaal (linker voorkamer) in 2005

Kasteel Neubourg is een kasteel in de Nederlands Limburgse gemeente Gulpen-Wittem, iets ten westen van het dorp Gulpen. Vanaf de hoger gelegen Provinciale weg 278 (Maastricht-Aken) heeft men een fraai uitzicht op het kasteel.

Geschiedenis

Geschiedenis bewoners

Het oudste kasteel van Gulpen is het mottekasteel Gracht Burggraaf, waarvan nog enige resten in het landschap zichtbaar zijn, niet ver van kasteel Neubourg. De heren van Gulpen behoorden bij de ridderclan der Scavendriesen, die in de Limburgse Successieoorlog de zijde van de Geldersen had gekozen. Na de Slag bij Woeringen, waarin Gelre door Brabant vernietigend was verslagen, werd deze oude motte verwoest, wellicht door de heer van Wittem, Arnold II van Julémont, zelf een Scavendries die aan de zijde van Brabant had meegevochten.

In 1301 verkocht het domkapittel van Aken een deel van haar bezittingen in deze streek aan deze Arnold, die zich daarna heer van Wittem en Nieuwenborgh noemde. Zijn opvolger Gerard verkocht in 1344 de heerlijkheid en het kasteel Wittem aan Johan I Corsselaar van Wittem, en vestigde zich op Neubourg. Vervolgens erfde zijn neef Arnold van Sippenaken het kasteel.

In 1355 werd het kasteel verkocht aan Tilman van Ophem. Deze werd opgevolgd door zijn neef Jan van Eppenart, en in 1398 kwam het in handen van zijn schoonzoon Jan van Eynatten, wiens familie het huis drie eeuwen in bezit zou houden. In 1619 werd jonker Adolf van Eynatten eigenaar, en die legde de basis voor het huidige huis. Of hij de vleugels bouwde is niet zeker, maar hij bouwde in ieder geval de toren, de voorburcht met hoektorens en de kasteelhoeve.

In 1716 werd Neubourg verkocht aan de Akense lakenhandelaar Johann Adam von Clermont, wiens weduwe het in 1732 verkocht aan Ferdinand Adolf, graaf van Plettenburg en Wittem. Deze liet het huis in 1734 grondig verbouwen. In 1769 werd het huis wegens geldgebrek verkocht aan Leonard Bernard, baron de Hayme de Houffalize, burgemeester van Luik. Deze liet weer een en ander verbouwen. Via vererving kwam het kasteel in de loop van de negentiende eeuw in handen van de familie De Marchant et d'Ansembourg. Vader en zoon Oscar en Iwan de Marchant et d'Ansembourg waren beiden burgemeesters van Gulpen. De zoon van Iwan, Max de Marchant et d'Ansembourg, was een bekend NSB'er en was onder meer lid van de Eerste en Tweede Kamer en tijdens de Tweede Wereldoorlog gouverneur van Limburg.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het huis gebruikt als internaat door de paters Jezuïeten, terwijl de eigenaars in de bijgebouwen woonden. Tegen het einde van de oorlog werd het gebruikt als hoofdkwartier van het Amerikaanse leger. In 1952 werd het in gebruik genomen als hotel-restaurant. Sinds 2004 wordt het kasteel weer particulier bewoond en vinden er restauratiewerkzaamheden plaats.

Bouwhistorie

Kasteelplattegrond, 1732

Het huidige kasteel dateert van na 1288, maar is waarschijnlijk al eerder ontstaan als mottekasteel, waarvan de overblijfselen vanuit Gulpen gezien achter het huidige kasteel liggen. Het hoofdgebouw is in aanleg 14e-eeuws, maar is in de huidige vorm grotendeels 17e- en 18e-eeuws. De zware toren stamt uit 1640, maar is gebouwd met gebruikmaking van middeleeuws muurwerk. Op de plattegrond van 1732 is aan de zuidwestzijde van het hoofdgebouw nog een hoektoren te zien, die thans niet meer bestaat.

De beide voorburchten dateren uit de 17e eeuw en zijn grotendeels gebouwd in Maaslandse renaissancestijl met rode baksteen en contrasterende speklagen en hoekbanden van Limburgse mergel. In later eeuwen is het kasteel sterk verbouwd. Zo stammen de neoclassicistische poorten van de beide voorburchten en de barokke torens met gestapelde uivormige spitsen uit de 18e eeuw. Deze zijn het resultaat van een verbouwing die in 1732 onder leiding van de Westfaalse bouwmeester Johann Conrad Schlaun begon, wellicht met medewerking van de jonge Akense architect Johann Joseph Couven. Omstreeks 1774 volgde een nieuwe verbouwing in opdracht van Leonard Bernard de Hayme, uitgevoerd door de Luikenaar Barthélemy Digneffe.

De twee zijvleugels en de achtervleugel vormden een klassiek U-vormig kasteel. Bij een verbouwing rond 1850 door de Brusselse architect Victor Evrard in opdracht van Oscar d'Ansembourg verdween deze U-vorm door de bouw van de frontvleugel. De binnenplaats werd bij deze gelegenheid met een glazen kap overdekt, waaronder een grote, serre-achtige eetzaal werd ingericht.

Beschrijving van het kasteel

Ligging en voorburchten

Kasteel Neubourg is idyllisch gelegen in het dal van het riviertje de Gulp, ten zuiden van de weg van Maastricht naar Aken, in de buurtschap Pesaken, vlak bij Gulpen. Het kasteel is omgeven door bospercelen, fruitboomgaarden en weilanden. Kasteel Neubourg bestaat uit een hoofdgebouw en twee voorburchten, een aan noordzijde en een aan westzijde. Een lindendreef met toegangsbrug over de kasteelgracht leidt naar de imposante toegangspoort van de noordelijke voorburcht die wordt geflankeerd door twee slanke torens. Dit deel wordt ook wel aangeduid als 'eerste bouwhoeve'. De westelijke voorburcht heeft een eigen toegangspoort en is eigenlijk een boerderij, meestal 'tweede bouwhoeve' genoemd.

De drie bouwdelen van het kasteel en enkele terreinelementen zijn afzonderlijke rijksmonumenten.

Exterieur hoofdgebouw

Het onderkelderde hoofdgebouw is opgetrokken in baksteen met hoekaccenten en friezen in mergelsteen en venster- en deurlijstingen in hardsteen. De drie vleugels van het oorspronkelijk U-vormige gebouw tellen drie lagen boven de kelderverdieping en worden gedekt met een leien schilddak. Daartussen ligt de in het midden van de 19e eeuw met glas overdekte binnenplaats. De later toegevoegde tussenvleugel aan de oostzijde van de binnenplaats is lager en heeft een topgevel en een mansardedak. Op de zuidwesthoek bevindt zich een hoektoren met samengestelde spits. De oorspronkelijke voorgevel aan het voorplein heeft een smal bordes en een middenpartij met mergelstenen pilasters en een kroonlijst. Tussen de pilasters bevinden zich drie ingangen met hardstenen omlijstingen, met daarboven, op de hoofdverdieping, drie balkondeuren met smeedijzeren hekjes in Lodewijk XV-stijl met in een gekroond medaillon de initialen van de toenamalige eigenaar: L(eon) B(ernard) D(e) H(ayme). Elders zijn vergelijkbare hekjes aanwezig, echter zonder initialen.

Interieur

Bij de entree bevindt zich een houten wenteltrap van de kelder naar de begane grond met ijzeren leuning uit het eerste kwart van de 18e eeuw. De trap naar de hogergelegen verdiepingen, met stucplafond en duif, dateert uit de tijd van de 19e-eeuwse verbouwingen. Het hoofdtrappenhuis bestaat uit een brede houten trap voorzien van smeedijzeren leuning in Lodewijk XVI-stijl en een vroeg-19e-eeuws stucplafond. In het interieur zijn diverse marmeren schoorsteenmantels in Régence en Lodewijk-XV stijl aanwezig, met gietijzeren haardplaten en koperen haardomlijsting. Ook elders in het interieur zijn stucplafonds in Lodewijk XV-stijl, alkoven, zaalbetimmeringen en 18e-eeuwse sopraporten op doek met verschillende afbeeldingen. De zogenaamde 'gouden zaal' is gedecoreerd in vroeg-19e-eeuwse empirestijl. In de toren zijn onder meer restanten van een houten spiltrap en twee 17e-eeuwse deuren te vinden.

Zie ook

Aan den Bollenberg · Landgoed Aan gen End · Kasteel Aerwinkel · Kasteel Afferden · Alde Huys · Kasteel De Aldenborgh · Kasteel Aldenghoor · Alte Burg · Kasteel Amstenrade · Slot Annendael · Kasteel Arcen · Arenborg · Baersdonck · Baronsberg · Belfort · Kasteel De Berckt · Kasteel Bethlehem · Huis Blankenberg · Kasteel Bleijenbeek · Boerlo · Bolberg · Bollenberg · Kasteel De Bongard · Borchgrave · Kasteel d'Erp · Kasteel Borggraaf · Kasteel Borgharen · Kasteel Born · Huis Bree · Kasteel Broekhuizen · Gracht Bruggraaf · Kasteel De Burght · Kasteel Cartils · Kasteel Cortenbach · Huis De Dael · Dalheym · Huis Ten Dijcken · Kasteel Doenrade · Landgoed Doesborgh · Kasteel Erenstein · Kasteel Eijsden · Eijsden · Kasteel Elsloo · Eperhuis · Etzenraderhuuske · Exaten · Kasteel Eijckholt · Kasteel Eyckholt · Eys · Kasteel Genbroek · Gebroken Slot · Kasteel Geijsteren · Kasteel Op Genhoes · Kasteel Genhoes · Genneperhuis · Kasteel Het Geudje · Kasteel Geulle · Kasteel Geusselt · Kasteel Goedenraad · Kasteel Grasbroek · Kasteel Groenendaal · Groethof · Kasteel van Gronsveld · Kasteel Haeren · Kasteel Den Halder · Heerlaer · Kasteel Hillenraad · Kasteel Hoensbroek · Kasteel Holtmühle · Huize Holtum · Kasteel Horn · Huys ter Horst · Kasteel ten Hove · Kasteel Hurpesch · Kasteel Sint-Jansgeleen · Kasteel Jerusalem · Kasteel Kaldenbroek · Den Kamp · Kasteel Karsveld · Kasteel Keverberg · Klimmender Huuske · Koppelberg · Kasteel Lemiers · Leymskamp · Kasteelruïne Lichtenberg · Kasteel Limbricht · Huize Lovendael · Luyseycke · Huize Maagdenberg · Malbeck · Huize Manresa · Kasteel van Meerlo · Kasteel Meerssenhoven · Kasteel van Mheer · Kasteel Millen · Kasteel Montfort · Sint-Jozefklooster Villa Moubis · De Munt · Château Neercanne · Kasteel Neubourg · Huis Nierhoven · Nieuwborg · Kasteel Nieuwenbroeck · Nije Huys · Kasteel Nijenborgh · Kasteel Nijswiller · Kasteel De Bockenhof · Kasteel Obbicht · Kasteel Ooijen · Kasteel Oost (Valkenburg) · Kasteel Oost (Oost-Maarland) · Kasteel Ouborg · Kasteel Passarts-Nieuwenhagen · Prinsenhof · Kasteel Puth · Kasteel Raath · Kasteel De Raay · Reiderode · Kasteel Reijmersbeek · Kasteel van Rijckholt · Kasteel Rivieren · Kasteel Schaesberg · Kasteel Schaloen · Kasteel Scheres · Landgoed Schoneborg · Huis Severen · Sibberhuuske · Château St. Gerlach · Huis De Spyker · Stadhuis van Venlo · Huize Stalberg · Kasteel Stein · Stoel van Swentibold · Kasteel Strijthagen · Struyver · Kasteel Terborgh · Kasteel Ter Worm · De Tombe · Huis de Torentjes · Kasteel Vaalsbroek · Kasteel Vaeshartelt · Kasteel Valkenburg · Vinckenhof · Kasteel Vliek · Vogelsanxhof · De Vroenhof · Vrijburg · Kasteel Wambach · Weyborch · Kasteel Wijnandsrade · Wijnandsrade · Huize Witham · Kasteel Wittem · Kasteel Wolfrath · Kasteel Wylre · Kasteel Wijlre · In het Zand


Monumenten in de buurt van Kasteel Neubourg: hoofdgebouw in Gulpen

Kasteel Neubourg: gietijzeren beeld van een hert op een sokkel

Riehagervoetpad 1
Gulpen (Gemeente Gulpen Wittem)
Omschrijving GIETIJZEREN BEELD VAN EEN HERT OP SOKKEL, PAL TEN OOSTEN VAN HET HOOFDGEBOUW. DATERING: NAAR SCHATTING EIND 19DE EEUW. Waard..

Kasteel Neubourg: voorburcht/eerste bouwhoeve

Riehagervoetpad 1
Gulpen (Gemeente Gulpen Wittem)
Omschrijving EERSTE BOUWHOEVE OF VOORBURCHT. Deze bouwhoeve of voorburcht is ten noorden van het hoofdgebouw gesitueerd, omgracht en naar ..

Kasteel Neubourg: kunstmatige waterval met stuw in Gulp

Riehagervoetpad 1
Gulpen (Gemeente Gulpen Wittem)
Omschrijving KUNSTMATIGE WATERVAL MET STUW IN DE GULP. Ten zuiden van het kasteel is in de Gulp een kunstmatige waterval aangebracht, een ..

Kasteel Neubourg: tweede bouwhoeve

Riehagervoetpad 1
Gulpen (Gemeente Gulpen Wittem)
Omschrijving TWEEDE BOUWHOEVE. Deze bouwhoeve is gesitueerd aan de westzijde van het hoofdgebouw, omgracht en met een U-vormige plattegron..

Kasteel Neubourg: hardstenen hekpijlers met hekwerk en tuinmuur

Riehagervoetpad 1
Gulpen (Gemeente Gulpen Wittem)
Omschrijving TWEE HARDSTENEN HEKPIJLERS MET AANGRENZEND HEKWERK EN TUINMUUR WAARTEGEN EEN KENNEL EN EEN KAS ZIJN GEBOUWD. De hekpijlers b..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kasteel Neubourg: hoofdgebouw in Gulpen

Foto's (2)