Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Jeruzalemkerk in Amsterdam

Kerkelijk Gebouw

Jan Maijenstraat 14
1056SG Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1928-1929
Architect: Ferdinand B. Jantzen


Beschrijving van Jeruzalemkerk

Inleiding In 1928-1929 tot stand gekomen KERK, genaamd Jeruzalemkerk, met de voorgevel aan het plein aan de Jan Mayenstraat en met aangrenzende bebouwing aan de NO-hoek en NW-hoek, respectievelijk aan de James Cookstraat en de Torresstraat, met gezamenlijk zeven afzonderlijke ETAGEWONINGEN alsmede een inpandige CONSISTORIE met ruimte voor diakenen, predikant, collectanten en een spreekkamer. Kerk en woningen zijn onlosmakelijke onderdelen van één ontwerp. De kerk wordt aan drie zijden omgeven door een HEK op gemetselde voeting. Hierin aan de voorzijde drie en aan de beide zijkanten één toegang. In opdracht van de Nederlands hervormde gemeente van Sloterdijk gebouwd naar een ontwerp van de architect F.B. Jantzen F.G.zn - die ook het ontwerp voor de glas-in-loodramen heeft geleverd - in de stijl van de verstrakte Amsterdamse School met invloeden van Frank Lloyd Wright. Het ORGEL heeft een orgelfront naar een ontwerp van de orgelbouwer. Bij het ontwerp van het gebouw is gebruik gemaakt van (getallen)symboliek. De hoofdvormen van het bouwvolume, de terrasvorming en de liturgische dispositie verwijzen naar de tempelbouw. De steensoorten hebben in materiaal en kleur verschillende symbolische betekenissen; ook de lampen, betimmeringen en leuningen dragen in kleurstelling, vorm en materiaalkeuze symbolische verwijzingen. De afmetingen en maatverhoudingen van de Jeruzalemkerk zijn volgens symbolische getallenschemata gecomponeerd. Omschrijving Op samengesteld rechthoekig grondplan tot stand gekomen kerk met aangrenzende bebouwing waarin vijf bouwlagen boven het maaiveld. Het geheel bestaat uit kubische verspringende bouwvolumes onder een samenstel van platte daken. Gemetselde gevels in oranjerode en donkerbruine baksteen in Noors verband met een decoratief gebruik van Beiers graniet. De gevels rusten op een door een granieten gevellijst afgesloten sokkel van paarse klinkers. De kerk is noord-zuid georiënteerd en heeft een zuidelijke voorgevel met stoep met drie treden en drie gelijke toegangen in de sokkel. Boven de sokkel is de kerk als een gesloten blok iets teruggezet. Boven de centrale toegang een tekst in metalen letters 'JERUZALEMKERK' waarboven drie hoge en smalle drievoudige vensters met gemetselde afgeschuinde benedendorpel, gemetselde tussenstijlen en een korte en gedrongen klokkentoren met verspringingen in het metselwerk en met galmgaten. Rechte gevelbeëindiging met eenvoudige lijst. De beide zijgevels hebben een toegang onder een platte luifel in uitbouw met kleine vierkante en hoge en smalle meervoudig gelede vensters. De tweede uitbouw is hoger en dieper en heeft een vensterpartij met zeven vensters met geleding en met tussenliggende geprononceerde gemetselde middenstijlen die tot boven de gevelbeëindiging reiken en met zeven vierkante benedenlichten met granieten tussenstijlen. Verder gemetselde gevellijsten. De aangrenzende vijflaagse bebouwing aan de NO- en NW-hoek heeft aan de zijde van de Jan Mayenstraat een toegang onder luifel op de begane grond en tweede toegang onder luifel en met hoge stoep met trap naar de tussenverdieping in trappenhuis. Deze zijgevels hebben verder een risalering met op de hoek geplaatste vensters met geleding, een venster met bouwglas op de begane grond en twee drievoudige vensters op de vierde verdieping. De voorgevels aan respectievelijk de James Cookstraat en de Torresstraat hebben per bouwlaag twee vensters. Op de begane grond hoge en meervoudig gelede vensters; op de eerste, tweede en derde verdieping venster met verticale roedenverdeling; op de vierde verdieping een drievoudig geleed en een venster/hijsluik onder hijsbalk. Opliggend metselwerk naast en boven de vensters van de derde verdieping. Bij de aanhechting met de overige bebouwing van de gevelwand een vanaf een console op de begane grond opgaande risalerende schoorsteen. Ook op de hoek met de aanhechting met het kerkgebouw een schoorsteen met rookgaten en afdekking. Interieur: De indeling van de kerkruimte is kruisvormig, waarbij het middenschip domineert. De opstelling van de banken is geheel georiënteerd op de kansel. Het doopvont bevindt zich bij het midden van de achterwand. De avondmaalstafel is in de middenas van de kerk verhoogd opgesteld. De donker-mahonie (occumé) betimmeringen, de preekstoel, de banken en de stoelen zijn uitgevoerd in de trant van de verstrakte Amsterdamse School. Drieklaviers orgel met vrij pedaal en 43 stemmen met electrische tractuur, in 1930 gebouwd door de firma Furtwängler & Hammer uit Hannover. Het instrument kan gezien worden als een karakteristieke, en nog gaaf bewaard gebleven, representant van de 'Orgelreform' - beweging waarbij de 16de-eeuwse klankidealen geformuleerd door M. Praetorius in diens Syntagma Musicum als uitgangspunt werden genomen. De architectuur van het instrument is onlosmakelijk met de architectuur van de ruimte verbonden en vormt daarmee een grote eenheid. De ramen zijn volledig met glas-in-lood gevuld. De wand- en hanglampen van brons en glas zijn oorspronkelijk. Boven de hoofdingang symboliseert de grote opgaande raampartij het Verloren Paradijs met de engel met het vlammende zwaard en met de Heilige Geest in de gedaante van een duif (respectievelijk Paradijsvloek en Paradijsbelofte). De zeven ramen onder de gaanderijen hebben het Scheppingsverhaal als motief, terwijl de grote ramen daarboven de Stad Gods uit de Openbaring van Johannes weergeven: de stad met de twaalf poorten. In de trappenhuizen is de offerande in de voorhof van de tempel uitgebeeld. Ter zijde van de kansel zijn nog Melchizedek en Maleachi afgebeeld. Het avondmaalszilver dateert van 1932 en is ontworpen door Alex Meijer uit Schoonhoven. Waardering Jeruzalemkerk met aangrenzende etagewoningen en consistorie en hek uit 1928-1929 van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische en typologische waarde als een in- en uitwendig gaaf bewaard voorbeeld van een in expressionistische trant uitgevoerde Nederlands Hervormde kerk met betrekkelijk zeldzame toepassing van overwegend kubische vormen en bijbehorende kerkinrichting uit de bouwtijd. Het orgel van Furtwängler & Hammer uit 1930 is een gaaf bewaard gebleven representant van de 'Orgelreform'-beweging. Tevens van belang als beeldbepalend element aan een symmetrisch aangelegd plein en wegens de ensemblewaarde in verband met stilistisch verwante omringende bebouwing. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 527155
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Jeruzalemkerk
Jeruzalemkerk.jpg
Plaats Amsterdam - West
Denominatie protestant
Gebouwd in 1928-1929
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  527155
Architectuur
Architect(en) F.B. Jantzen
Bouwmateriaal baksteen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Jeruzalemkerk is een protestants kerkgebouw aan de Jan Maijenstraat in het Amsterdamse stadsdeel West, in de wijk De Baarsjes, nabij het Mercatorplein.

Ontstaan

De kerk werd gebouwd in de jaren 1928-1929 naar een ontwerp van de architect Ferdinand Jantzen. Oorspronkelijk wilde men de kerk de Nieuwe Westerkerk noemen, vanwege haar ligging in het Plan West, maar uiteindelijk koos men voor de naam Jeruzalemkerk. Deze is ontleend aan de inzamelingsactie Stad zonder Tempel die gehouden werd om de kerk te financieren. Omdat Jeruzalem sinds het jaar 70 een stad zonder tempel is, was deze naam toepasselijk.

Architectuur en inrichting

De kerk is een goed voorbeeld van de stijl van de Amsterdamse School. Ook vormt de kerk een harmonieus geheel met de omgeving waarin zij gebouwd is. Het was een bewuste keuze van de architect Jantzen om de kerk aan woningen vast te bouwen. Dit drukt uit dat God bij de mensen wil wonen. De buitenkant en het interieur zijn rijk aan symbolen, die ook door Jantzen werden ontworpen en toegepast. Daarbij wordt verwezen naar Jeruzalem en motieven uit het geloof.

De symmetrie is ver doorgevoerd in deze kerk. Rechts en links zijn identiek. De Jeruzalemkerk is noord-zuid gericht, terwijl de meeste kerken oost-west gericht zijn.

De door Jantzen ontworpen glas-in-loodramen zijn rijk uitgevoerd. Er zijn zeven ramen naar de dagen van de schepping:

  • 1e dag, God scheidde licht van donker
  • 2e dag, Hij scheidde lucht van water
  • 3e dag, Hij scheidde water van land en schiep planten en bloemen
  • 4e dag, Hij schiep de hemellichten: zon, maan en sterren.
  • 5e dag, Hij schiep zeedieren en vogels
  • 6e dag, Hij schiep overige landdieren en de mens
  • 7e dag, rustdag, Adam en Eva kijken uit over de schepping

Boven de diakenen-bank staat de profeet Maleachi die de ondergang van de wereld voorspelde. Boven de ouderlingen-banken staat koning en priester Melchizedek afgebeeld. Boven de ingang zijn de drie ramen waar de engel afgebeeld wordt.

Rijksmonument

Op 1 oktober 2003 werd de Jeruzalemkerk op de rijksmonumentenlijst geplaatst wegens haar bijzondere architectonische waarde. Recht tegenover het gebouw staat het complex Jan Maijenstraat 11-17, eveneens van Ferdinand Jantzen en ook een rijksmonument.

Kerkelijk leven

Oorspronkelijk viel het gebouw onder de Hervormde kerk. De kerk werd in gebruik genomen op 25 april 1929. Tegenwoordig is de "Jeruzalemkerkgemeente" een wijkgemeente van de Protestantse Kerk in Nederland.

Externe links


Monumenten in de buurt van Jeruzalemkerk in Amsterdam

Jan Maijenschool

Jan Maijenstraat 11A
Amsterdam
Inleiding Vierdubbel SCHOOLGEBOUW (gangtype), in 1926 ontworpen door architect J.W. Frantzen, werkzaam bij de Dienst Publieke Werken. De du..

Woonblok met arbeiderswoningen en winkels

Jan Evertsenstraat 144
Amsterdam
Inleiding WOONBLOK met ARBEIDERSWONINGEN en WINKELS gelegen aan de noordwestzijde van het Mercatorplein, onderdeel van het complex Mercato..

Woonblok met arbeiderswoningen en winkels

Mercatorplein 2
Amsterdam
Inleiding WOONBLOK met ARBEIDERSWONINGEN en WINKELS aan de oostzijde van het Mercatorplein, onderdeel van het complex Mercatorplein. Om..

Woonblok met arbeiderswoningen en winkels

Mercatorplein 1
Amsterdam
Inleiding WOONBLOK met ARBEIDERSWONINGEN en WINKELS aan de zuidwestzijde van het Mercatorplein, onderdeel van het complex Mercatorplein. ..

woonhuis

Hoofdweg 405
Amsterdam
Omschrijving WOONBLOK met ARBEIDERSWONINGEN en WINKELS en in oorsprong ATELIERWONINGEN uit 1925-1926 en bestaande uit een hoekblok aan de N..

Kaart & Routeplanner

Route naar Jeruzalemkerk in Amsterdam

Foto's (2)