Meer dan 63.000 rijksmonumenten


ENKA: Fontein in Ede

Overig

Dr. Hartogsweg 3 A
6717LR Ede
Gelderland

Bouwjaar: 1947


Beschrijving van ENKA: Fontein

Omschrijving onderdeel 6: FONTEIN. Inleiding Voor de westvleugel gelegen GEDENKTEKEN, in de vorm van een FONTEIN met waterbak en omringende aanleg, gebouwd in 1947 in een expressieve stijl met barokke invloeden. Aangeduid onder nummer 6 op bijbehorende kaart. De fontein werd bij gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de vestiging te Ede als een cadeau van de Edese bevolking (o.a. de Christelijke Middenstandsvereeniging, Edesche Commerciëlen Club, Vereeniging Voor Vreemdelingenverkeer) aan de directie aangeboden als een erkenning van het grote belang van de fabriek voor de ontwikkeling van de gemeente. Omschrijving Voor de situering van de fontein is een locatie gekozen enkele meters vóór en precies op de middenas van de reeds in 1937 geplaatste herinneringsbank. Rechthoekige, betonnen waterbak waarin vier spuwers. Randen op maaiveldniveau afgezet met groen glazuurde keramische vormstenen. Daaromheen lijsten van respectievelijk klinkers en grindtegels. Aan de voor- en achterzijde van de fontein zijn twee rechte paden aangelegd in gelijke materialen. Zij vormen verbindende elementen met de achtergelegen herinneringsbank en de naar het poortgebouw leidende entreeweg. Midden in de waterbak de symmetrisch ontworpen hoofdfontein op ovaal grondplan, die, bij gevulde waterbak, 1.98 meter boven waterniveau oprijst. Sokkel in fel roodbruin geglazuurde baksteen, op de kopse kanten ingevuld met afwisselend een rij koppen en strekken, en bovenlangs afgedekt met een aantal groen geglazuurde keramische vormstenen. Centraal in de sokkel aan de voorzijde een plaquette met in hoog-reliëf de tekst: "AANGEBODEN DOOR DE / BURGERIJ VAN EDE / AAN DE / A.K.U. / BIJ HAAR / ZILVEREN JUBILEUM / JANUARI 1947". Bovenstuk bestaande uit een slank pijlertje in baksteen als voornoemd, aan weerszijden bekleed met sierlijk gestileerde vissenkoppen in groen geglazuurd keramiek en bekroond met een gestileerde vaas in dito materiaal waarin een spuwer. Waardering Het GEDENKTEKEN, in de vorm van een FONTEIN met waterbak en omringende aanleg, is van algemeen belang: - het object heeft cultuurhistorische waarde als illustratie van de vooraanstaande en geaccepteerde plaats die de kunstzijdefabriek zich in 1947 in sociaal-economisch opzicht heeft verworven. Als zodanig getuigt de bank van het belang van de vestiging voor de sociale, economische, culturele en ruimtelijke ontwikkelingen van Ede en omgeving. Daarnaast is het object in typologisch opzicht van belang als bijzondere vorm van gedenkteken; - het object heeft kunsthistorische waarde als karakteristiek exempel van een product uit de keramische industrie van de jaren dertig en veertig, waarin steeds meer nieuwe en kleurige glazuren ontwikkeld werden, en vanwege de esthetische kwaliteiten van de toegepaste ornamentiek; - het object heeft stedenbouwkundige en ensemblewaarde vanwege de logische situering op een voor bezoekers en voorbijgangers goed zichtbare locatie nabij het poortgebouw en de spoorlijn Arnhem-Utrecht. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 527068
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het ENKA-poortgebouw in Ede (2010)

ENKA is de naam van een voormalig Nederlands bedrijf dat kunstvezels vervaardigde. De naam staat voor: Nederlandse Kunstzijdefabriek. De uitspraak van de letters NK leverde de afkorting eNKa op.[1] De eerste fabriek stond in Arnhem en werd in 1913 geopend. In 1922 kwam daarbij een fabriek in Ede.

Geschiedenis

In 1929 werd de naam, na een samengaan met het Duitse kunstvezelbedrijf Vereinigte Glanzstoff Fabriken (VGF), gewijzigd in Algemene Kunstzijde Unie (AKU).

ENKA bleef ondertussen een productnaam, bijvoorbeeld voor kunststof zemen. Deze werd in Nederland bekend door een reclamespot, waarbij een glazenwasser een steeds langere baard kreeg, maar de zeem "maand, na maand, na maand, na maand" zonder gaten bleef. De stem werd ingesproken door Rudi Falkenhagen.[2]

ENKA-verpakking

In 1969 werd na een aantal fusies de naam weer ingevoerd voor de kunstgarendivisie, die inmiddels vestigingen bezat in Drenthe, Noord-Brabant, het Ruhrgebied, de Verenigde Staten en Colombia.

Bedrijfsbezetting

De naam ENKA is onlosmakelijk verbonden aan de eerste bedrijfsbezetting in Nederland. Op 18 september 1972 bezetten de werknemers van ENKA-Breda hun bedrijf uit protest tegen een structuurplan van het moederbedrijf AKZO. Dat wilde het winstgevende bedrijf in Breda, de vroegere Hollandsche Kunstgaren Industrie, sluiten. De bezetting werd gesteund door het katholiek vakverbond NKV. Op 23 september werd de bezetting opgeheven nadat het structuurplan was ingetrokken. In 1982 werd de fabriek alsnog gesloten, voorafgegaan door de vestiging in Emmer-Compascuum. In 2002 ten slotte viel het doek voor ENKA-Ede.

Sloop in Ede

In april 2008 werd begonnen met de sloop van de ENKA-gebouwen in Ede, om er plaats te maken voor een nieuwe woonwijk. Een aantal karakteristieke delen van de oude bebouwing is rijksmonument en zal worden geïntegreerd in de nieuwe wijk.

Foto's

Externe link


Monumenten in de buurt van ENKA: Fontein in Ede

ENKA: Schoorsteen bij ketenhuis

Dr. Hartogsweg 3A
Ede
Omschrijving onderdeel 1: SCHOORSTEEN bij ketelhuis. Inleiding Op de binnenplaats van het oude fabriekscarré gelegen FABRIEKSSCHOORSTEEN,..

ENKA: Westvleugel met poortgebouw

Dr. Hartogsweg 3A
Ede
Omschrijving onderdeel 2: WESTVLEUGEL met POORTGEBOUW. Inleiding De grote L-vormige westvleugel van de KUNSTZIJDEFABRIEK (aangeduid onder ..

ENKA: Fabrieksschoorsteen bij spinnerij

Dr. Hartogsweg 3A
Ede
Omschrijving onderdeel 3: FABRIEKSSCHOORSTEEN bij SPINNERIJ. Inleiding Aan de zuidzijde van het carré gelegen FABRIEKSSCHOORSTEEN (aanged..

ENKA: Bitterzoutmagazijn

Dr. Hartogsweg 3A
Ede
Omschrijving onderdeel 4: BITTERZOUTMAGAZIJN. Inleiding Ten zuiden van de westvleugel gelegen MAGAZIJN (aangeduid onder nummer 4 op bijbeh..

ENKA: Herinneringsbank

Dr. Hartogsweg 3A
Ede
Omschrijving onderdeel 5: HERINNERINGSBANK. Inleiding Voor de westvleugel gelegen GEDENKTEKEN uit 1938, in de vorm van een ZITBANK, vervaa..

Kaart & Routeplanner

Route naar ENKA: Fontein in Ede

Foto's (1)