Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kasteel Nijenhuis in Diepenheim

Kasteel Buitenplaats

Nijenhuizerlaan 11
7478PA Diepenheim (gemeente Hof van Twente)
Overijssel

Bouwjaar: ca. 1662
Architect: Philips Vingboons

(1 recensie)

Beschrijving van Kasteel Nijenhuis

Onderdeel 1 Omschrijving HOOFDGEBOUW (Nijenhuis). De kern van het huidige hoofdgebouw, een rechthoekig bakstenen gebouw van vijf vensterassen breed, bestaande uit een souterrain, twee bouwlagen en een kapverdieping, werd omstreeks 1662 voltooid naar een ontwerp van Philips Vingboons. De oorspronkelijke voorgevel had een risalerende middenpartij van drie traveëen breed bekroond door een fronton (tekening Rademaker 1e kwart 18de eeuw). De ingang bevond zich in het midden. Ter weerszijden van het bouwblok waren twee toren-achtige bouwdelen aangebracht op een rechthoekige plattegrond van bescheiden formaat, vermoedelijk voor het onderbrengen van de 'gemakken'. Hoewel globaal in overeenstemming met dit ontwerp dateert de huidige voorgevel uit het begin van de 19de eeuw. De vernieuwde voorgevel werd voorzien van empire-schuifvensters; ter weerszijden van de middenpartij en aan de uiteinden van de gevel werd een verticale geleding aangebracht van wit geschilderde hardstenen blokken. De huidige bordestrap dateert eveneens uit deze tijd. Een gedenksteen ter weerszijden van de oculus in het fronton herinnert aan het allereerste huis: "Van 't ouden huis dat is vergaen, siet gij hier noch den datum staen. An[n]o 1491". De centrale dubbele toegangsdeur met roedeverdeling is gevat in een eenvoudige omlijsting en wordt voorafgegaan door een naar onder breed uitlopende hardstenen bordestrap. Een eenvoudige ijzeren leuning van twee staanders en een regel met gebogen uiteinden begeleidt de trap. Het bordes wordt afgebakend door een smeedijzeren balustrade waarvan het hekwerk een geometrisch patroon heeft. Deze balustrade dateert uit de tweede helft van de 20ste eeuw. Onder het bordes bevindt zich de dienstingang naar het souterrain. In de gevels schuifvensters in empirestijl met persiennes aan weerszijden. In de voor- en achtergevel zijn vrijwel alle vensters voorzien van groen geschilderde persiennes, evenals in de zuidelijke zijgevel. De balklagen worden aan de buitenzijde gemarkeerd door regelmatig aangebrachte sierankers. Op souterrainniveau openslaande enkele en dubbele meerruits vensters. Het omlopende schilddak dateert uit het einde van de 19de eeuw, het oorspronkelijke dak was hoger. Het is met leien gedekt en aan de voor- en achterzijde voorzien van eenvoudige, decoratieve kapellen, bestaande uit een meeruits venster bekroond door een fronton. De achtergevel telt zes vensterassen welke op het niveau van de bel-étage zijn voorzien van dubbele openslaande deuren en op de verdieping van schuifvensters. Het rechthoekige balkon met robuuste zandstenen balustrade waarop de openslaande deuren uitkomen dateert uit 1888-1889. Het werd in samenhang met de tuinontwerpen van Poortman ontworpen door architect Moll. De beide veelhoekige bakstenen torens ter weerszijden van het huis werden rond 1858 gebouwd in opdracht van de toenmalige eigenaar Gerrit Schimmelpenninck. De gootlijsten van de torens hadden oorspronkelijk dezelfde hoogte als de gootlijst van het huis. Sinds een verhoging van de torens aan het einde van de 19de eeuw in opdracht van de zoon en erfgenaam van Gerrit, Lodewijk Schimmelpenninck, liggen ze iets hoger. Onder de gootlijst is een neo-gothische gemetselde sierrand aangebracht. De vormgeving van het met leien gedekte schilddak van de torens volgt de veelhoekige omtrek van de bouwmassa. Aan de achterzijde een hoge gemetselde schoorsteen; ter weerszijden decoratieve kapellen. In de gevelvlakken diverse meerruits vensters waarvan de vormgeving aansluit bij de vensters van het huis. De beide bakstenen vleugels aan de achterzijde dateren uit 1914/1915. Ze werden gebouwd door de firma Aberson uit Steenwijk in opdracht van de toenmalige eigenaar Lodewijk Hieronymus Schimmelpenninck, het ontwerp is van Mannes Meierink uit Zwolle. De vleugels hebben dezelfde hoogte als de torens aan de voorzijde. Boven de goot op klossen een met leien gedekt schilddak met aan de voor en zijkant een kapel en aan de achterzijde/opzij een schoorsteen. Onder de daklijst is een abstracte gemetselde sierrand aangebracht. In de eindgevel van de noordelijke vleugel één vensteras, in de eindgevel van de zuidelijke vleugel twee. Deze a-symmetrische verdeling is het gevolg van de interieurafwerking van de bijbehorende vertrekken, waar een betimmering met respectievelijk geschilderde behangsels en gobelins moest worden ingepast. De zijgevels tellen twee vensterassen met schuifvensters (bel-étage en verdieping) en openslaande vensters (souterrain). De vormgeving van de vensters in de vleugels sluit aan bij de vormgeving van de vensters van het huis. Tot aan het begin van de 20ste eeuw hebben ter weerszijden van het huis ranke ronde torentjes gestaan, ongeveer op de plaats waar in de 18de eeuw een rechthoekige toren-achtige uitbouw was. Deze torentjes zijn vermoedelijk gesloopt in verband met de bouw van de vleugels aan de achterzijde (1914/15). Tegenwoordig zijn de torens en de vleugels verbonden door een enigszins terugspringende gevelwand, die aan de noord- en zuidzijde verschillend is ingedeeld. In de zuidelijke zijgevel bevindt zich op het niveau van het souterrain een dienstingang geflankeerd door meerruits vensters, op de bel-étage een loggia met decoratieve zandstenen balustrade en op de verdieping een venster. In de noordelijke zijgevel werd de muur tussen toren en gevel ter hoogte van de verdieping afgesloten door een decoratieve zandstenen balustrade, op souterrain-niveau bevinden zich twee vensters, op de bel-étage een groot meerruits venster. Het interieur van het Nijenhuis bevat nog elementen uit de bouwtijd, maar vooral veel onderdelen uit de 18de en de 19de eeuw, zoals betimmeringen, stucplafonds, schouwen en bovendeurstukken en in het souterrain een keuken met toebehoren. Met name Lodewijk Schimmelpenninck heeft het huis in zijn tijd (2de helft 19de eeuw, begin 20ste eeuw) gemoderniseerd en aangepast, waarbij onder meer in de hal en in één van de salons een nieuwe grote zandstenen schouw in renaissance-stijl werd geplaatst, voorzien van het wapen van het geslacht Schimmelpenninck. Enkele jaren later werd in de hal een bij de schouw passende hoge eiken betimmering aangebracht. De vertrekken in de vleugels, die in dezelfde tijd tot stand kwamen, werden afgewerkt en ingericht in 18de-eeuwse stijl, waarbij in de noordelijke vleugel een tapijtkamer werd gerealiseerd met gobelins uit circa 1700 en in de zuidelijke vleugel 18de-eeuwse geschilderde behangsels werden aangebracht in een bijpassende betimmering. De Vlaamse tapijten zijn zogenaamde 'verdures', die vermoedelijk afkomstig waren uit het voormalige Princenhof in Groningen. De voorstellingen verbeelden de vijf zintuigen. Op de geschilderde behangsels in de zuidelijke vleugel zijn landschappelijke taferelen afgebeeld. In 1942 werd een deel van de inboedel geveild in opdracht van de toenmalige eignaar Rutger Jan Eugen Schimmelpenninck, waaronder schilderijen, bronzen beelden en meubilair. Sinds het begin van de 20ste eeuw is er niets wezenlijks meer veranderd aan het interieur. Waardering Het HOOFDGEBOUW (Nijenhuis) is van algemeen belang: - vanwege de ouderdom; - vanwege de architectonische vormgeving, waarin naast het oorspronkelijke Vingboonshuis uit 1661, fasen uit de 18de, 19de en 20ste eeuw zijn te onderscheiden; - vanwege de bouw- en ontwikkelingsgeschiedenis, die representatief is voor veel 17de- en 18de-eeuwse edelmanswoningen; - vanwege de nagenoeg oorspronkelijke plattegrond en indeling; - vanwege de gaaf bewaarde interieurafwerkingen uit de 18de, 19de en 20ste eeuw; - vanwege de kenmerkende ligging binnen de oorspronkelijke 17de-eeuwse parkaanleg; - vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 527015
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Kasteel Nijenhuis
5
Recensie door: ()
Bij monumenten Diepenheim, kasteel Nijenhuis zijn foto's opgenomen van het "andere" Nijenhuis bij Heino. Die horen daar uiteraard niet.
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Huis Nijenhuis bij Diepenheim

Het Nijenhuis is een kasteel en landgoed bij Diepenheim in de Nederlandse gemeente Hof van Twente. Vroeger was het een havezate.

Geschiedenis

Het Nijenhuis wordt rond 1380 voor het eerst genoemd in een lijst van leenmannen van de bisschop van Utrecht. Leenman was toen Arend Sticke. In het midden van de vijftiende eeuw kwam het echter door erfenis in handen van de familie Van Beckum. Bekende eigenaren waren Johan van Beckum en zijn vrouw Ursula van Werdum die net als Johans zuster Maria van Beckum in 1544 als Wederdopers wegens ketterij werden verbrand op het Galgenveld bij Delden. Johan van Beckum hertrouwde, maar droeg het Nijenhuis vervolgens over aan zijn zuster Adriana en haar man Gerrit Swaefken. Johans weduwe genoot echter het vruchtgebruik van het Nijenhuis. Swane Swaefken, dochter van Gerrit, trouwde met Roelof van Hoevel. Na het overlijden van de laatste Van Hoevel in 1788 vererfde de havezate op A.C.J. van Westerholt die het echter in 1791 aan Cornelis Willem Broers verkocht. Deze verkocht het op zijn beurt in 1799 aan Rutger Jan Schimmelpenninck (1761-1825). Van 1805 tot 1806 was hij raadpensionaris van de Bataafse Republiek.

Familie Schimmelpenninck

Sindsdien is het Nijenhuis in bezit van de Schimmelpennincks gebleven. Andere bekende leden van de familie zijn Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863) en Rutger Jan Schimmelpenninck van Nijenhuis (1821-1893).

Gebouw

Het ontwerp van Vingboons (RCE)

De kern van het Nijenhuis bestaat uit een Hollands-classicistisch landhuis uit circa 1662 ontworpen door Philips Vingboons. In 1858 zijn er aan de voorzijde twee veelhoekige torens aan toegevoegd en in 1914/1915 werden aan de achterzijde twee rechthoekige vleugels toegevoegd. De buitenplaats is nog grotendeels intact met bouwhuizen, werkplaats, moestuin met oranjerie, park met een theehuisje en een ijskelder.

Landschap

Het landgoed Nijenhuis ligt in een typisch Twents kleinschalig landschap rond de Diepenheimse Molenbeek. Deze beek is begin 19e eeuw als aanleiding genomen om een wandelbos aan te leggen met slingerende paadjes en rustieke doorkijkjes. Het landgoed wordt als een geheel beheerd met landgoed Westerflier dat aan de andere kant van Diepenheim ligt.

Literatuur

  • A.J. Gevers, A.J. Mensema, De havezaten in Twente en hun bewoners, Rijksarchief in Overijssel en Waanders Uitgevers, Zwolle, 1995, ISBN 90-400-9766-6

Externe link


Monumenten in de buurt van Kasteel Nijenhuis in Diepenheim

Nijenhuis, historische tuin- en parkaanleg

Nijenhuizerlaan 11
Diepenheim (Gemeente Hof van Twente)
Onderdeel 3 Omschrijving HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Nijenhuis. De historische parkaanleg rond het Nij..

Nijenhuis, twee houten banken voor het huis

Nijenhuizerlaan 11
Diepenheim (Gemeente Hof van Twente)
Onderdeel 4 Omschrijving TWEE TUINBANKEN (VOORZIJDE HUIS) behorende tot de buitenplaats Nijenhuis. Links en rechts voor het huis (Nijenhu..

Nijenhuis, tuinvaas op sokkel op voorplein

Nijenhuizerlaan 11
Diepenheim (Gemeente Hof van Twente)
Onderdeel 6 Omschrijving TUINVAAS OP SOKKEL (VOORPLEIN) behorende tot de buitenplaats Nijenhuis. Centraal op het voorplein staat een orn..

Nijenhuis, tuinbeeld op voorplein (putto met everzwijn)

Nijenhuizerlaan 11
Diepenheim (Gemeente Hof van Twente)
Onderdeel 7 Omschrijving TUINBEELD OP SOKKEL (PUTTO MET EVERZWIJN) behorende tot de buitenplaats Nijenhuis. In de as van het huis, even..

Nijenhuis, toegangsdam met inrijhek

Nijenhuizerlaan 11
Diepenheim (Gemeente Hof van Twente)
Onderdeel 8 Omschrijving TOEGANGSDAM MET INRIJHEK behorende tot de buitenplaats Nijenhuis. Het voorplein is toegankelijk via een met gel..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kasteel Nijenhuis in Diepenheim