Meer dan 63.000 rijksmonumenten


De Nieuwe Ooster: Aula in Amsterdam

Graf Begraafplaats

Kruislaan 128
1097GA Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1938-1939
Architect: J. Leupen


Beschrijving van De Nieuwe Ooster: Aula

Inleiding De AULA van "De Nieuwe Ooster" Begraafplaats in 1938 ontworpen en in 1939 opgeleverd door ir.J. Leupen in overleg met de stadsarchitect van de Dienst Publieke Werken, is uitgevoerd in de trant van het Traditionalisme op de plaats van het oude gebouw uit 1892 bij de ingang aan de Kruislaan in de hoofdas van de begraafplaats. N.B. De aula is in de jaren negentig van de twintigste eeuw uitgebreid met ondermeer een crematorium. Omschrijving Het symmetrisch opgezette aulagebouw is samengesteld uit verschillende volumes van één bouwlaag. De eigenlijke dubbelhoge aula heeft een waaiervormige plattegrond die door middel van een tussenlid verbonden is met een rechthoekige hal, met de lagere wachtkamers daarop dwars geplaatst. De wanden van het gebouw zijn bestreken met een ruwe laag gekrabd Chromolith en staan op een gefrijnde hardstenen plint. De bekleding van de portieken, treden, onderdorpels en de deuromlijsting zijn van hardsteen (Vinalmont). Het dak van de aula is plat en met mastiek gedekt, de zadeldaken van de overige bouwdelen zijn met rood koper bekleed. De aula heeft aan de voorzijde drie grote ronde ramen met glas-in-lood en is verder blind. Aan de achterzijde bevinden zich bronzen deuren afkomstig uit de oorspronkelijke achtergevel. De ingangswand van de hal bevat een groot koperen kozijn met daarin glasdeuren. De zijvleugels hebben een via twee hardstenen treden te betreden nis met twee holle, koperen zuilen in antis geplaatst. Het zadeldak en de topgevel fungeren als fronton. Voor de deuren een decoratief smeedijzeren hekwerk. De lange zijden van de zijvleugels hebben aan de voorzijde zes paar openslaande ramen van ongeverfd hout en een enkel rond raam met sierrooster. Interieur In de hal en in de aula bevinden zich wandschilderingen van schilder A. Muis (1914-1988), die in 1952 werden voltooid. In de hal zijn drie schilderingen van rouwende personen aangebracht, op de middenwand en beide zijwanden van de aula een mediterraan landschap (totaal 9 x 16 meter). Vanuit de voorhal treedt men de aula binnen via een geheel met travertijn bekleed tussenlid. In de aula bevinden zich langs de concave achterwand acht ronde kolommen (bijna negen meter hoog), bekleed met Kermajol, een gepolijste harde reliëfpleister. De kolommen hebben voetbanden en kapitelen van brons. De bronzen staande lampen met schaalornamenten en de wandarmen behoren tot de oorspronkelijke interieurinrichting. De vloer is belegd met Romeins travertijn. Waardering De aula met bijbehorende wandschilderingen en interieuronderdelen uit 1939 is van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische waarde als kenmerkend voorbeeld van een funerair ontvangstgebouw uit het tweede kwart van de twintigste eeuw, in een voor tijd en functie karakteristieke traditionalistische architectuur en iconografie. Tevens is de aula van belang in het oeuvre van J. Leupen en wegens ensemblewaarde als later toegevoegd doch beeldbepalend onderdeel van het complex van de "Nieuwe Ooster" begraafplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 526981
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Nieuwe Ooster
Ingang
Ingang
Plaats Amsterdam
Ligging 52° 21′ NB, 4° 56′ OL
Gesticht in 1 mei 1894
Uitbreiding(en) 1904
1927
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  526957
Architectuur en landschap
Architect(en)  Leonard Anthony Springer
Oppervlakte  33 hectare
Portaal  Portaalicoon   Mens & maatschappij
Aula

De Nieuwe Oosterbegraafplaats is een begraafplaats in Amsterdam. Deze is gelegen aan de Kruislaan in de Watergraafsmeer en heeft een oppervlakte van ruim 30 hectare. Op 1 mei 1894 ging de begraafplaats open. Hij wordt tegenwoordig De Nieuwe Ooster genoemd, vanwege de bouw van een crematorium in 1994, naar een ontwerp van R. van Liesveld.

De Nieuwe Oosterbegraafplaats verving de in 1866 aangelegde (Oude) Oosterbegraafplaats, net buiten de Muiderpoort. (Hier bevindt zich nu het Koninklijk Instituut voor de Tropen en een deel is opgegaan in het Oosterpark.)

Geschiedenis

De gemeente Amsterdam kocht in 1888 een stuk terrein van 16 hectare in de toen nog zelfstandige naburige gemeente Watergraafsmeer voor een nieuwe begraafplaats, aangezien elders niet voldoende ruimte meer was.

De begraafplaats is in 1892 ontworpen door Leonard Anthony Springer. Deze landschapsarchitect heeft bij zijn ontwerp veel aandacht besteed aan de bomen.

In 1893 maakte gemeentearchitect van Amsterdam, Adriaan Willem Weissman, vier ontwerpen voor een aula voor de Nieuwe Oosterbegraafplaats (zie hieronder). Op aanraden van P.J.H. Cuypers, destijds gemeenteraadslid van Amsterdam, werd het derde en tevens meest eenvoudige ontwerp (ontwerp C) uitgevoerd.[1]

In 1904 kocht de gemeente het aangrenzende terrein van het landgoed Oud-Roosenburgh. De uitbreiding was 8 hectare groot en werd naar het ontwerp van Springer aangepast. In 1927 werd de begraafplaats opnieuw uitgebreid, tot aan de Zaaiersweg (Betondorp) en is nu 33 hectare groot.

Rijksmonument, arboretum en museum

De begraafplaats werd in 2003 een Rijksmonument (zie: lijst van rijksmonumenten in Amsterdam, stadsdeel Oost). In 2005 is het terrein uitgeroepen tot arboretum. Er zijn plannen om het oorspronkelijke ontwerp van Springer weer te herstellen. Er zijn vele soorten heesters, rozen, iepen, kastanjes, eiken, berken, magnolia's, coniferen en rododendrons. Schoolklassen organiseren vanwege de tuinbeplanting botanische lessen in het park.

Op het terrein bevindt zich het eind 2007 geopende Nederlands Uitvaart Museum Tot Zover. In 2014 is Gouden Piramide toegekend voor de meerjarige restauratie van het park en de gebouwen.

Graven van bekende Nederlanders

Grafmonument van Joannes Benedictus van Heutsz
Graf van Wally Tax

Er liggen vele bekende Nederlanders begraven. Veel graven hebben de status van monument gekregen. Hieronder een overzicht:

Gedenkmonumenten

Gesneuvelde geallieerden
Monument Buchenwald
Theo Thijssenmonument

Er zijn diverse gedenkmonumenten en -tekens op de Nieuwe Ooster met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog:

  • Er bevindt zich een monument voor in 1942 18 gefusilleerde verzetsstrijders, ontworpen door beeldhouwer Hildo Krop.
  • Het monument voor omgekomenen in de concentratiekampen Buchenwald en Ravensbrück. Op dit monument uit 1952 staat een urn met aarde uit alle martelarenplaatsen van Europa ten tijde van de nazioverheersing.
  • Indrukwekkend is het grafveld van de gesneuvelde geallieerde militairen in het zuidoostelijk deel van de begraafplaats. Dit grafveld valt onder de Commonwealth War Graves Commission; er liggen ruim 300 doden uit de Tweede Wereldoorlog begraven, afkomstig uit landen van het Gemenebest. Van bijna vijftig van hen is de identiteit onbekend.
  • Het monument "Nooit meer Auschwitz" heeft zestien jaar op de Nieuwe Ooster gelegen. In januari 1977 werd het onthuld, ontworpen als grafbedekking door schrijver-beeldhouwer Jan Wolkers. In 1993 werd dit monument verplaatst naar het Wertheimpark.

Overige monumenten

Literatuur

  • Begraafplaatsen van Amsterdam. M. de Roever & J. Bierenbroodspot. Bas Lubberhuizen, Amsterdam, 2004. ISBN 90-5937-014-7
  • Hun laatste rustplaats. A. van den Broek, K. Groen et.al., Bosch en Keuning, 1985. ISBN 90-246-4517-4
  • Ter gelegenheid van het eeuwfeest is in 1994 een fotoboek gemaakt waarin duidelijk wordt hoe deze begraafplaats is ontstaan: Een plaats van rust en bezinning. Auteur is Margriet de Roever. ISBN 90-238-3162-4

Externe links


Monumenten in de buurt van De Nieuwe Ooster: Aula in Amsterdam

De Nieuwe Ooster: Lijkenhuis

Kruislaan 128
Amsterdam
Omschrijving Door A.W. Weissman in eclectisch neo-Hollandse Renaissance ontworpen en rondom vrijstaand LIJKENHUIS van de Nieuwe Oosterbegra..

De Nieuwe Ooster: 3 aaneengeschakelde dienstwoningen

Kruislaan 130
Amsterdam
Omschrijving Door A.W. Weissman in eclectische/neo-Hollandse Renaissance ontworpen en rondom vrijstaande doodgravers DIENSTWONINGEN (3 aane..

De Nieuwe Ooster: Toegangspoort

Kruislaan 124
Amsterdam
Omschrijving De TOEGANGSPOORT tot de Nieuwe Oosterbegraafplaats naar ontwerp van A.W. Weissman uit 1892 bestaat uit vier rechthoekige pijle..

De Nieuwe Ooster: Directeurswoning

Kruislaan 124
Amsterdam
Omschrijving Door A.W. Weissman in eclectische/neo-Hollandse-renaissance ontworpen, rechts achter de ingang van de begraafplaats vrijgelegen..

De Nieuwe Ooster: Parkaanleg met padenstelsel

Kruislaan 126
Amsterdam
Omschrijving Naar ontwerp van L.A. Springer tot stand gekomen PARKAANLEG met PADENSTELSEL behorende bij het complex Nieuwe Oosterbegraafpla..

Kaart & Routeplanner

Route naar De Nieuwe Ooster: Aula in Amsterdam

Foto's (2)