Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Tuin van Huis Bergh in 's Heerenberg

Tuin Park Landgoed

Hof van Bergh 1
7041AC 's Heerenberg (gemeente Montferland)
Gelderland

Bouwjaar: sinds 1240


Beschrijving van Tuin van Huis Bergh

Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. De historische tuin- en parkaanleg van kasteel Huis Bergh gaat tot in ca. 1240 terug, toen de hoofd- en voorburcht werden aangelegd. Bekend is dat beide met water waren omgeven, maar van een grachtenstructuur was toen waarschijnlijk nog geen sprake. Vermoedelijk gaat de grachtenstructuur rondom hoofd- en voorburcht terug tot omstreeks 1379, toen kasteel Huis Bergh en het pal aan de oostzijde van het kasteelcomplex grenzende stadje 's-Heerenberg stadsrechten verkreeg en in zijn geheel met een aan weerszijden door water omgeven wal werd omsloten. In ieder geval was de wal er in 1473, wanneer er sprake is van werkzaamheden aan deze wal. Aan de hand van de kaart van Van Deventer uit 1560 is te zien dat het huidige rechte verloop van de wal aan de zuidwestzijde, reeds toen al aanwezig was, evenals de vertakking in een flauwe bocht in zuidelijke richting (thans een laan met aan weerszijden een greppel). Ook het driehoekige weiland (zogenaamde modderweide) ten zuidoosten van de hoofdburcht staat op de kaart van Van Deventer aangegeven. Naar het stadje toe vormt een rij eiken (18de eeuw) de grens. De wal, die rond het midden van de 16de eeuw aanmerkelijk moet zijn verhoogd, kreeg waarschijnlijk pas in de 17de of begin van de 18de eeuw een meer recreatieve functie. Op de kaart van de aanleg door Theodor Bücker uit 1727 staat een laanbeplanting op de wal aangegeven. In de tijd ervoor was de wal een militair element. In 1545 wordt een staketsel op de wal vermeld. In deze tijd was de wal met populieren beplant. Van deze wal (thans met eik en linde, 18de en 19de eeuw) is het noordelijke en westelijke gedeelte bewaard gebleven. Oorspronkelijk waren aan de buitenzijde van de wal een brede gracht en singel, die wederom aan de buitenzijde door een gracht was begrensd. In 1838 werd het water tussen singel en wal grotendeels dichtgegooid en in grasland veranderd. In deze tijd werd voorts de gracht tussen hoofdburcht en voorburcht en wal versmald en vergraven tot een slingerende waterloop in landschapsstijl. Het terrein aan weerszijden van deze waterloop werd in meer landschappelijke trant ingericht met sierheesters en parkbomen en doorzichten. Deze parkachtige inrichting van het terrein tussen wal en burcht is op oude foto's nog goed te zien. In 1912 werd deze parkaanleg in landschapsstijl door de nieuwe eigenaar J.H. van Heek grotendeels ongedaan gemaakt en de waterloop werd wederom tot 'Middeleeuwse' gracht verbreed. Van een tuinaanleg bij kasteel Huis Bergh is eerst sprake in 1461. Op het rechthoekige door water omgeven terrein direct ten westen van de Singelwal, wordt dan de vinkenbaan (Vynkenborg) vermeld, die op de kaart van Chr. 's-Grooten uit ca. 1550 staat aangegeven. Op de kaart van Van Deventer uit 1560 is te zien dat de vinkenbaan is vergroot en aan de noordoostzijde is uitgebreid met een kaatsbaan. In 1630 werd bij de kaatsbaan een hovenierswoning gebouwd (complexonderdeel 5). De Franse tuinman Jean Beurette kreeg in 1635 de opdracht een nieuwe boomgaard in dit terrein, de Gaarde genaamd, aan te leggen. Deze aanleg (niet bewaard) en het begeleidende beplantingsschema uit deze tijd is gedetailleerd gedocumenteerd in het Beheersplan van kasteel Huis Bergh door de Stichting tot Behoud van Particuliere historische buitenplaatsen. Van de Gaarde is alleen de globale aanlegstructuur bewaard gebleven. In 1777 en de jaren hierna werd direct ten westen van de Gaarde de zogenaamde Plantage aangelegd, een parkbosaanleg met sterrebos aan de zuidoostzijde, die in de lengte door een hoofdas wordt doorsneden (Hofse laan). Deze hoofdas werd doorgetrokken tot aan de hoofdburcht toe. Een op deze as gelegen brug over de gracht leidde tot de in de keermuur van het hoofdgebouw uitgehakte ingangspartij die loodrecht op de entree van de hoofdwoonvleugel van de hoofdburcht was gelegen. In 1912 werd door de nieuwe eigenaar J.H. van Heek het gedeelte van deze as vanaf de singel ontmanteld en werd deze 18de eeuwse verbinding tussen kasteel Huis Bergh en de parkaanleg ongedaan gemaakt. De padenaanleg van deze grootscheepse bosaanleg, alsmede de rabatten en een deel van het bosbestand (eik) dateert nog uit de aanlegperiode, alhoewel deze padenaanleg in de loop der tijd is vereenvoudigd en de beplanting in de 19de en 20ste eeuw met andere variëteiten werd verrijkt. Zo zijn van het sterrebos aan de zuidoostzijde van de Plantage alleen de omtrekpaden bewaard gebleven. In 1912 voerde de nieuwe eigenaar J.H. van Heek diverse herstelwerkzaamheden in de aanleg van de Plantage uit. De Hofse laan werd aan weerszijden met rhododendrons beplant, waarbij de beplanting werd geselekteerd op basis van bepaalde kleurenschema's en een zo lang mogelijke bloeitijd. De lanen op de wal, op de voormalige singel en de overige lanen in het park zijn met linde, eik en beuk beplant. Waardering De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang: - vanwege de ouderdom; - vanwege de grote zeldzaamheidswaarde van de aanwezige Middeleeuwse stadswal, die in de 17de of het begin van de 18de eeuw een recreatieve betekenis kreeg; - als uitdrukking van een restauratie-opvatting uit 1939, waarbij sierende elementen van de parkaanleg, zoals de linden op de wal, kennelijk als geëigend werden beschouwd; - vanwege de aanleg van de Plantage, een grootscheepse aanleg in formele trant uit het laatste kwart van de 18de eeuw. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 526789
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:54:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Huis Bergh
Huis Bergh in 2010
Huis Bergh in 2010
Locatie 's-Heerenberg, Nederland
Algemeen
Kasteeltype waterburcht
Bouwmateriaal baksteen
Eigenaar Stichting Huis Bergh
Huidige functie museum
Gebouwd in 13e eeuw
Gebouwd door onbekend
Herbouwd in 1941
Monumentnummer  526787
Bijzonderheden aanwezige kunstcollectie o.a. werk van Duccio di Buoninsegna
Website Huis Bergh
Huis Bergh-3.JPG
Tentoonstelling Man Zoekt Vrouw in Huis Bergh

Huis Bergh is een kasteel in de stad 's-Heerenberg gemeente Montferland, Gelderland. Huis Bergh was het stamslot van de graven van Bergh. Het Land van den Bergh was vóór 1486 een bannerij en vanaf 1486 (rijks-)graafschap Bergh.

Geschiedenis

De bouwgeschiedenis van het kasteel gaat terug tot het jaar 1250. Delen van het huis dateren uit de 14e, 15e en 17e eeuw. In de beginfase van de Tachtigjarige Oorlog had Huis Bergh veel te lijden van oorlogsgeweld. In 1735 brandde het geheel uit. Tijdens de Hollandse Zending tussen de jaren 1799 en 1842 was er een seminarie in Huis Bergh gevestigd. Het kasteel en alle bijbehorende bezittingen kwamen in 1912 in eigendom van Jan Herman van Heek (1873-1957), een industrieel uit Enschede. In 1939 werd een groot deel van het huis voor de tweede keer door brand verwoest; dankzij de hulp van de plaatselijke bevolking kon echter veel van de inventaris worden gered. Nog in hetzelfde jaar begon de wederopbouw die reeds in de herfst van 1941 kon worden voltooid.

Kunstcollectie

Er is veel vroege Italiaanse schilderkunst te zien in Huis Bergh. Een zeer bijzonder werk is een paneel (de aartsengel Gabriël) uit de wereldberoemde Maestà van Duccio. Het schilderij werd in de 19e eeuw aan de collectie van het kasteel toegevoegd. Verder bevinden zich in de collectie enkele werken uit de school van Jheronimus Bosch, waaronder een Bruiloft van Kana. Huis Bergh herbergt ook een uitzonderlijke collectie middeleeuwse handschriften. De basis van de collectie werd gelegd door aankoop door genoemde Jan Herman van Heek van de Collectie F.W. Mengelberg in 1919.

Overige wetenswaardigheden

  • In de kasteeltuin en in de ontvangsthal worden regelmatig concerten gegeven.
  • De Boetselaersborg, een kasteeltje nabij Huis Bergh, behoort tot de bezittingen van het kasteel.
  • Juist ten westen van Huis Bergh ligt het parkbos de Plantage.
  • In 2016 werd de tuin (soms wel de 'oudste tuin van Nederland' genoemd) teruggebracht in de staat van 1727.[1]

Externe link

Afbeeldingen


Monumenten in de buurt van Tuin van Huis Bergh in 's Heerenberg

Zuilen bij Huis Bergh

Hof van Bergh 1
's Heerenberg (Gemeente Montferland)
Omschrijving onderdeel 4: ZUILEN AAN DE ENTREE VAN DE PLANTAGE. Twee zandstenen rechthoekige zuilen op zandstenen eveneens rechthoekige so..

Dienstwoningen Huis Bergh

De Gaarde 2
's Heerenberg (Gemeente Montferland)
Omschrijving onderdeel 5: DIENSTWONINGEN. Ensemble van 4 dienstwoningen op aaneengesloten rechhoekige grondslag onder één schilddak met..

Wapenleeuwen op voorburcht bij Huis Bergh

Hof van Bergh 1
's Heerenberg (Gemeente Montferland)
Omschrijving onderdeel 3: WAPENLEEUWEN OP VOORBURCHT. Twee voor de dam naar de poortdoorgang van de hoofdburcht gesitueerde sokkels met wap..

Huis Bergh

Hof van Bergh 1
's Heerenberg (Gemeente Montferland)
Omschrijving onderdeel 1: HUIS BERGH. Het huis bestaat uit een Middeleeuws complex van voorburcht en hoofdburcht, beide omgracht, waarop ..

Sint-Pancras en Joriskerk

Hof van Bergh 2
's Heerenberg (Gemeente Montferland)
Ned. Herv. Kerk (St. Pancras en Joris). Dwarspand en zeer kort, onregelmatig gevormd schip van een 15e eeuwse kerk, waarvan de koorfundering..

Kaart & Routeplanner

Route naar Tuin van Huis Bergh in 's Heerenberg