Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Fort Jutphaas, bomvrij wachthuis (Réduit A) in Nieuwegein

Militair Object

Fort Jutphaas 3
3439LX Nieuwegein
Utrecht

Bouwjaar: 1846-1848


Beschrijving van Fort Jutphaas, bomvrij wachthuis (Réduit A)

Omschrijving complexonderdeel 2 Het aan de westzijde op het fort gelegen BOMVRIJE WACHTHUIS uit 1846-1848 is in baksteen opgetrokken op een waaiervormige plattegrond. De bezetting van het wachthuis bestond uit maximaal 140 man. Het was aanvankelijk gepland als een rand gebouw, maar is slechts ten dele voltooid. Door de aanleg van een verdedigingswal op het aardwerk verviel de functie van de schietgaten aan de oostzijde. Het geschut werd geplaatst op emplacementen op het aardwerk zelf. Aan de frontzijde (oost) van het wachthuis is de muur gebogen en bevat brede schietgaten voor geschut en smalle voor handvuurwapens. De keelzijde (west) heeft in de gracht een afgeschuind bouwdeel. Aan deze zijde ligt de gevel van het wachthuis in lijn met het aardwerk. In het midden bevindt zich een dichtgezette opening. Ter weerszijden is een bakstenen trap met smeedijzeren leuning aangebracht. In het geveldeel onder de trap bevindt zich een deur. De zuidgevel bevat een tweetal dichtgezette openingen. In de oostgevel bevindt zich onder andere een dubbele deur. Het interieur bevat onder andere ruimten die dienst deden als wachtlokaal, keuken, kruitmagazijn, en privaatvertrek. Waardering complexonderdeel 2 Het object is van algemeen belang vanwege architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een bomvrij wachthuis, alsmede van cultuurhistorische waarde als onderdeel in de ontwikkeling van de krijgskunde in Nederland. Tevens van ensemblewaarde in relatie tot de overige complexonderdelen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 526759
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Fort Jutphaas
De achterzijde van het wachthuis
De achterzijde van het wachthuis
Locatie Nieuwegein
Algemeen
Bouwmateriaal baksteen
Huidige functie horeca
Gebouwd in wachthuis: 1846-1848
Monumentale status beschermd
Monumentnummer  531550
Bijzonderheden Gebruikt door de Kriegsmarine in Tweede Wereldoorlog
Een bomvrij magazijn (B) in het fort
Een bomvrij magazijn (B) in het fort
Plattegrond van het fort.
De centrale hal in de kelder van het wachthuis.

Fort Jutphaas is een verdedigingswerk bij Jutphaas in de Nederlandse gemeente Nieuwegein. Het maakte deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Bouw en functie

Het verdedigingswerk verrees ten oosten van de Vaartsche Rijn omstreeks 1820, een periode waarin de Franse bezetting net was beëindigd en besloten was op diverse plaatsen de Hollandse Waterlinie te versterken. Er lagen twee gebastioneerde schansen aan weerszijden van de Overeindseweg op de plaats van het voormalige kasteel Plettenburg.

Het fort kwam omstreeks 1846 tot stand door het samenvoegen van de twee schansen. Het heeft hierdoor een langgerekte vorm met een totale lengte van circa 330 meter. Er kwam een bomvrije wachthuis van baksteen met eigen gracht. Het had een cirkelsectorvormige vorm met in de frontmuur veel schietgaten voor kanonnen en handvuurwapenen.[1] Het wachthuis bood logies aan 137 militairen.[2] Bovengronds waren de slaapvertrekken met aan weerskanten een binnenplaats en vier opstelplaatsen voor geschut. Het dak met borstwering was bedoeld voor zware kanonnen.

In 1871 werden dak en frontzijde van het wachthuis aangeaard. Het vrije schootsveld van de meeste vuurmonden in het wachthuis ging hierdoor verloren.[2] Ter compensatie werden langs de wallen van het fort nieuwe opstelplaatsen voor geschut gemaakt.[2] Verder werden hiervoor twee remises en twee magazijnen gebouwd. Aan de frontzijde kwamen nieuwe aarden wallen. Tevens werd een fortwachterswoning gebouwd, maar deze is ergens tussen 1925 en 1935 vervangen door een nieuwe dienstwoning.

Het waren de laatste ingrijpende veranderingen op het fort. In 1872-1874 werd ten westen van het fort een nieuw inundatiekanaal gegraven en werd de functie grotendeels overgenomen door de Batterijen aan de Overeindseweg.[2] Ongeveer 10 jaar later kwam ook het Merwedekanaal gereed waarmee het fort definitief in de tweede lijn kwam te liggen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam het Duitse leger het fort direct in bezit.[3] Er kwam een zend- en ontvangststation van de Kriegsmarine voor de duikbotenoorlog.[3] In 1943 bombardeerden de geallieerden het fort, waarna de Duitsers vertrokken.[3]

Na de oorlog werd het fort hersteld en door Defensie gebruikt tot 1951 als munitieopslag, met name voor vliegtuigbommen.

Tegenwoordig

In 1959 verkocht het Ministerie van Defensie het fort aan particulieren en het fort krijgt de bestemming wijnkooperij/wijnhandel. In 2008 wordt het fort over genomen door Fort Jutphaas BV die het fort een nieuwe (horeca)bestemming geeft.[4]

Fort Jutphaas is gewaardeerd als rijksmonument.

Externe link

Naslagwerk

  • G. Koppert, De forten rond Utrecht, Stichting Matrijs, Utrecht (1984). ISBN 9070482070



Monumenten in de buurt van Fort Jutphaas, bomvrij wachthuis (Réduit A) in Nieuwegein

fort jutphaas

fort jutphaas 3
nieuwegein
Cluster 50. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding FORTWACHTERSWONING als een op het Fort bij Jutphaas gelegen onderkomen voor de bewaker e..

fort jutphaas

fort jutphaas 3
nieuwegein
Cluster 50. Rest Damsluis D. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding REST DAMSLUIS D ten oosten van het Fort bij Jutphaas als een van de afslu..

fort jutphaas

fort jutphaas 3
nieuwegein
Cluster 50. Bomvrije bergplaats/verbruiksmagazijn E. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding BOMVRIJE BERGPLAATS / VERBRUIKSMAGAZIJN E (1871-1..

fort jutphaas

fort jutphaas 3
nieuwegein
Cluster 50. Bomvrije bergplaats/verbruiksmagazijn D. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding BOMVRIJE BERGPLAATS / VERBRUIKSMAGAZIJN D (1871-1..

remise (b)

fort jutphaas 3
nieuwegein
Cluster 50. Bomvrije remise C. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding BOMVRIJE REMISE C (1871-1873) als in de derde bouwfase aan het eerder a..

Kaart & Routeplanner

Route naar Fort Jutphaas, bomvrij wachthuis (Réduit A) in Nieuwegein

Foto's (1)