Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Basculebrug (nr. 382) in Amsterdam

Weg En Waterwerk

Westelijk Marktkanaal Brug
1000AA Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1935
Architect: P.L. Kramer

(1 recensie)

Beschrijving van Basculebrug (nr. 382)

Inleiding BasculeBRUG (nr 382) gebouwd in 1935, ontworpen in 1931 - 1933 door P.L. Kramer (1881-1961) in de stijl van de Amsterdamse School. Het beeldhouwwerk is naar ontwerp van Kramer zelf en van Jaap Kaas en Hildo Krop. De verkeersbrug over het Westelijk Marktkanaal ligt in de oost-west verbindingslijn van de Jan van Galenstraat. Aan de noordwestelijke oever bevindt zich een plantsoen, globaal een op het water geopende halve cirkel. In het plantsoen enkele bomen en te midden van een perk met struiken een bronzen beeld, de rustende tuinbouwer van Jan Havermans, 1938. Inleiding De betonnen met baksteen beklede brug heeft twee ongelijke doorvaarten, waarvan de hoge westelijke doorvaart beweegbaar is en van sierlijk gesmede lemmingen voorzien, en de lage oostelijke doorvaart een meer gesloten karakter heeft met gemetselde borstweringen. Brug en borstweringen vormen samen een T-vormige plattegrond met ongelijke armen, uitlopend in respectievelijk een aanlegstijger en zitbankjes. De brug rust op twee, recht op de waterloop geplaatste, uitgebouwde landhoofden en in het midden een waterhoofd. Het gevarieerd uitgevoerde metselwerk bevat natuurstenen accenten en beeldhouwwerken. De borstwering is aan de waterzijde uitgevoerd in kruisverband; aan de straatzijde komt ook verticaal gemetseld muurwerk voor. De borstwering is aan de waterzijde afgeschuind en aan de straatzijde afgerond. Daar waar de Jan van Galenstraat breder wordt (stadskant, oost) verspringt de muur en eindigt, evenwijdig aan de weg, met beeldhouwwerk in de pijlerbekroningen (voorstellingen van huizen met trapgevels en sjouwers respectievelijk loods en hijskranen). Aan de westzijde volgt de borstwering de oever. Het zuidwestelijk deel van de borstwering volgt de trappen naar het lager gelegen straatniveau en eindigt bij een aanlegsteiger, bereikbaar via drie natuurstenen treden. De flankerende natuurstenen hoekblokken aan de oeverzijde vertonen afzonderlijke letters die het woord 'WEST' vormen. In de tegenoverliggende zijde van de trap komt de tekst voor, een letter per blok, 'GEBOUWD / IN 'T JAAR / 1935'. Aan het einde van de kademuur bevindt zich een sculptuur van twee spelende zeeleeuwen met bal. De dwars geplaatste lage muur naar de trap heeft een sculptuur van Jonas en de walvis van graniet. De noordwestelijke borstwering loopt over de hele breedte van het plantsoen en eindigt in een deels omsloten ruimte met vijf zitbankjes. De borstwering heeft in de oksel met de brug een door een ijzeren deurtje afgesloten deels natuurstenen trap, die naar de evenwijdig aan het landhoofd grenzende kade en twee stalen deuren naar de onderhouds- en traforuimten leidt. Hiertegenover is een granieten beeldhouwwerk geplaatst van een zeemonster (J. Kaas). De borstwering, met in de lage gedeelten buisleuningen, verspringt in hoogte en heeft de banken uitgemetseld. Het verhoogde half cirkelvormige plantsoen wordt in het talud door hulst begrensd. Waardering De basculebrug uit 1931 - 1935 is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische en typologische waarde, vanwege de expressionistische vormgeving van de brug en vanwege het rijke bouwbeeldhouwwerk naar ontwerp van Kramer zelf en de beeldhouwer Hildo Krop. De brug heeft stedenbouwkundige waarde vanwege de beeldbepalende ligging over het Westelijk Marktkanaal en de relatie met het aangrenzende plantsoen. De brug is gaaf in hoofdvorm en in onderdelen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 526747
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Basculebrug (nr. 382)
4
Recensie door: ()
De brug wordt op de verkeerde plaats (Admiralengracht) aangegeven. De brug over de Admiralengracht is weliswaar monumentaal, maar niet beweegbaar. Of er worden er twee door elkaar gehaald.
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Klapbrug
Animatie
Animatie
Rotatie
Rotatie
Foto's
Erasmusbrug in geopende toestand. Dit is de grootste en zwaarste in zijn soort in Europa
Erasmusbrug in geopende toestand. Dit is de grootste en zwaarste in zijn soort in Europa
Vijfgatenbrug in Ter Aar
Vijfgatenbrug in Ter Aar
Portaal  Portaalicoon   Wetenschap & Technologie
Civiele techniek en bouwkunde

Een basculebrug is een beweegbare brug.

Bij een basculebrug gaat het brugdek open en dicht, door te roteren om de horizontale as haaks op het wegdek van de brug. Aan de ene kant van het draaipunt zit het brugdek, aan de andere kant van het draaipunt zit het contragewicht.

Vroeger gebruikte men een bascule om te wegen. De werking van een basculebrug is precies hetzelfde als bij de bascule, vandaar de naam. Aan de ene kant van het draaipunt hangt het brugdek, aan de andere kant hangt het contragewicht. Dit contragewicht is meestal onzichtbaar weggewerkt onder de weg, in de basculekelder. Een ballastkist, vaak gevuld met beton en schroot, vormt het contragewicht. Doordat brugdek en contragewicht met elkaar in evenwicht zijn kost het minder energie om de brug te openen en te sluiten (net zoals bij een schuifraam met contragewichten).

De basculebrug is de opvolger van de ophaalbrug. Het belangrijkste verschil tussen deze twee bruggen is dat de basculebrug één draaipunt heeft en de ophaalbrug twee. Bij de ophaalbrug is aan het ene draaipunt het brugdek verbonden en aan het andere draaipunt het contragewicht. Bij de basculebrug zijn contragewicht en brugdek aan hetzelfde draaipunt verbonden.

Hoge beweegbare bruggen worden vaak uitgevoerd als basculebrug, omdat de basculekelder in dat geval bovengronds gebouwd kan worden. Het basculegedeelte van de Erasmusbrug in Rotterdam is het grootste en zwaarste van West-Europa. Doordat de Erasmusbrug niet loodrecht op de rijrichting scharniert staat de geopende brug scheef.

Het contragewicht hoeft echter niet altijd in een kelder weggewerkt te worden: het kan ook boven de weg hangen. Hierdoor heeft de brug meer het aanzien van een ophaalbrug, maar werkt volgens het principe van een basculebrug. De Noordkasteelbruggen in de haven van Antwerpen zijn van dit type.

Een basculebrug waarbij de ballastkist aan een zogenaamde staart boven en naast het wegdek hangt, wordt ook wel staartbrug genoemd. Bij het openen van de brug hangt de val naast de weg en naast het water. De Slauerhoffbrug in Leeuwarden is een typisch voorbeeld van een staartbrug.[1]

Klapbrug

Een klapbrug is een basculebrug zonder tegengewicht. Voordeel is dat dergelijke brug minder plaats inneemt, maar het grote nadeel is dat er veel meer energie nodig is om de klapbrug te openen dan bij de volwaardige basculebrug. Daarom worden klapbruggen alleen bij kleine overspanningen gebruikt.

In de provincie Groningen is klap of klabbe van oudsher de benaming voor een ophaalbrug in het algemeen.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Basculebrug (nr. 382) in Amsterdam

Jan Maijenschool

Jan Maijenstraat 11A
Amsterdam
Inleiding Vierdubbel SCHOOLGEBOUW (gangtype), in 1926 ontworpen door architect J.W. Frantzen, werkzaam bij de Dienst Publieke Werken. De du..

Jeruzalemkerk

Jan Maijenstraat 14
Amsterdam
Inleiding In 1928-1929 tot stand gekomen KERK, genaamd Jeruzalemkerk, met de voorgevel aan het plein aan de Jan Mayenstraat en met aangrenz..

woonhuis

Hoofdweg 405
Amsterdam
Omschrijving WOONBLOK met ARBEIDERSWONINGEN en WINKELS en in oorsprong ATELIERWONINGEN uit 1925-1926 en bestaande uit een hoekblok aan de N..

Woonblok met arbeiderswoningen en winkels

Jan Evertsenstraat 144
Amsterdam
Inleiding WOONBLOK met ARBEIDERSWONINGEN en WINKELS gelegen aan de noordwestzijde van het Mercatorplein, onderdeel van het complex Mercato..

Woonblok met arbeiderswoningen en winkels

Mercatorplein 2
Amsterdam
Inleiding WOONBLOK met ARBEIDERSWONINGEN en WINKELS aan de oostzijde van het Mercatorplein, onderdeel van het complex Mercatorplein. Om..

Kaart & Routeplanner

Route naar Basculebrug (nr. 382) in Amsterdam

Foto's (1)