Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Steenfabriek Fortmond in Olst

Nijverheid Industrie

Fortmonderweg 51
8121SL Olst (gemeente Olst Wijhe)
Overijssel

Bouwjaar: 1919-1920


Beschrijving van Steenfabriek Fortmond

Inleiding De nabij Fortmond in landelijk gebied aan de IJssel gelegen baksteenfabriek De Duursche Waarden is in circa 1920 gebouwd. Het geheel bestaat nu nog uit een schoorsteen staande tussen twee ovens. De twee ovens zijn vervallen tot ruïne. Op de ovens ligt een afdeklaag van zand. De schoorsteen is opgebouwd uit rode radiaalstenen die afkomstig waren van de Venlose firma Canoy-Herfkens. Dit is zeer uitzonderlijk, omdat steenfabrieken meestal eigen stenen of stenen die gebakken waren bij collega-fabrieken gebruikten. Omschrijving Een schoorsteen opgebouwd uit een vierkant door getande sierranden bekroond basement van waalstenen en een sobere ronde schacht. Aan elke zijde van het basement zijn uitsparingen gemaakt. De originele kop van de schoorsteen heeft van boven naar beneden enkele uitkragingen. De overgebleven restanten van de ovens zijn eveneens van baksteen en hebben beide een langgerekte bouwmassa. De ovenlichamen hebben halfronde openingen naar buiten toe. De kappen ontbreken. Waardering De steenfabriek is van belang: - vanwege zijn unieke ligging in een open, onverstoord uiterwaardenlandschap; - vanwege de visuele waarde van de schoorsteen als beeldbepalend element in de omgeving; - vanwege de ensemblewaarde van de complete en hoge schoorsteen met de ovens; - vanwege de regionale waarde als voorbeeld van het enige overgebleven complex met een schoorsteen en een dubbele oven in het IJsselgebied; - als fraai voorbeeld van het beeld van de steenfabriek aan de grote rivieren in het algemeen en uniek voor Overijssel in het bijzonder; - vanwege de hoge mate van originaliteit van de schoorsteen; - vanwege zijn hoge landschappelijke kwaliteit door de solitaire ligging van de schoorsteen en de ovens in combinatie met de nog waarneembare afgevette kleigrond; - als enige overgebleven steenfabriekencomplex in Nederland met twee herkenbare ovenlichamen en een schoorsteen; - als één van de weinig overgebleven tastbare herinneringen aan een regionaal ooit belangrijke bedrijfstak. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 526395
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Steenfabriek Fortmond
Steenoven en schoorsteen
Steenoven en schoorsteen
Locatie Fortmond
Coördinaten 52° 22′ NB, 6° 5′ OL
Oorspr. functie Steenfabriek
Bouw gereed 1920
Sluiting 1976
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 526395
Detailkaart
Steenfabriek Fortmond
Steenfabriek Fortmond
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De N.V. Steenfabriek Fortmond is een voormalige steenfabriek aan de rivier de IJssel nabij het Overijsselse gehucht Fortmond, dat ontstond door de bouw van woningen voor de arbeiders. Ook de benaming baksteenfabriek De Duursche Waarden wordt wel gebruikt, verwijzend naar de uiterwaard waar de gebouwen staan. De gebouwen zijn rijksmonument. De schoorsteen is vanuit de verre omtrek een zeer herkenbaar oriëntatiepunt.

Geschiedenis

In 1828 werd een steenfabriek gevestigd op de plaats waar al veel langer stenen van rivierklei uit de uiterwaard werden geticheld in veldovens. Steenfabriek Fortmond werd opgericht in 1889. De nog aanwezige ovens en schoorsteen zijn opgetrokken in 1919 en 1920. In 1976 werd de fabriek gesloten bij een saneringsronde die het verminderen van overcapaciteit in de bedrijfssector ten doel had.

Bij de fabriek was ook enkele kilometers lang smalspoor aanwezig. In eerste instantie waren het door paarden getrokken wagens die steenkool en personen vervoerden. Rond 1922 werd 7 kilometer spoor toegevoegd naar de nieuwe kleiputten en werden twee stoomlocomotieven aangeschaft. Na de sluiting van de fabriek werd het spoor opgebroken.[1]

Beheer van natuur en gebouwen

Staatsbosbeheer werd in 1986 beheerder van het fabrieksterrein met de opstallen en de omliggende uiterwaarden. De waarden zijn vanaf 1989 ontwikkeld tot natuurgebied Duursche Waarden. De veertig meter hoge schoorsteen, die in zijn soort zeldzaam geworden is, kreeg nadat het complex in 2003 aangewezen was als rijksmonument, een grondige renovatie die in 2006 werd voltooid. Boven in de schoorsteen is een nestgelegenheid voor de in de regio voorkomende slechtvalk ingebouwd. De met bomen en struiken begroeide ruïnes van de twee tientallen meters lange en circa vijf meter hoge steenovens blijven in de natuurlijke toestand van verval waarin ze inmiddels al tientallen jaren verkeren.

Veerverbinding

Al in 1379 is melding gemaakt van de aanwezigheid van een 'veerschip' te Veessen, net aan de overzijde van de IJssel. Sinds de vestiging van de steenfabriek werd de, tot in de twintigste eeuw geroeide, veerverbinding over de rivier veel gebruikt door werknemers van het bedrijf. In de jaren 60 werd de dienst opgeheven, maar sinds 2005 is het fiets- en voetveer onder de naam Kozakkenveer in de zomermaanden weer in de vaart.

Het Kozakkenveer met op de achtergrond de fabrieksschoorsteen

Monumenten in de buurt van Steenfabriek Fortmond in Olst

Mölle van Bats

IJsseldijk 24
Veessen (Gemeente Heerde)
Achtkante korenmolen met stelling, gemetselde voet en houten, met riet gedekte bovenbouw. Gebouwd in 1825, gerestaureerd in 1961.

Gepleisterd huis van begane-grond met pannen schilddak

IJsseldijk 33
Veessen (Gemeente Heerde)
Gepleisterd huis van begane-grond met pannen schilddak, eerste helft 19e eeuw. Vensters met luiken en zesruitsschuiframen.

Rentmeesterswoning van het type dijkhuis

IJsseldijk 28
Veessen (Gemeente Heerde)
Inleiding RENTMEESTERSWONING van het type dijkhuis, gebouwd in 1856. Het pand wordt van de weg gescheiden door een smalle stoep die ter pla..

Het Klooster

Veesser Enkweg 10
Veessen (Gemeente Heerde)
Boerderij, genaamd "Het Klooster", gedateerd in de sluitsteen van de staldeuren 1852. Wolfdak; vensters met luiken. Naast de boerderij stene..

Nederlands hervormde kerk

Kerkstraat 19
Veessen (Gemeente Heerde)
Ned. Hervormde KERK. Achthoekig bakstenen bouwwerk met rondboogvensters, lisenen op de hoeken en een boven deze lisenen verkropte kroonlijst..

Kaart & Routeplanner

Route naar Steenfabriek Fortmond in Olst

Foto's (2)