Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Paulusabdij: tuin in Oosterhout

Tuin Park Landgoed

Hoogstraat 80
4901PK Oosterhout
Noord Brabant


Beschrijving van Sint-Paulusabdij: tuin

Inleiding Het terrein van het klooster bestaat uit gronden met een divers gebruik, direct gerelateerd aan de geschiedenis en het gebruik van het klooster. De tuin is tijdens de bouw van het klooster aangelegd naar plannen van architect Paul Bellot. Het noordwestelijk van het klooster gelegen terrein werd ommuurd. Daarbinnen werd een rechthoekig lanenstelsel aangelegd, dat een akkerbouwveld omgaf. Hier werd gewandeld in carré-opstelling. Centraal in het veld werd de begraafplaats gesitueerd. Ten westen hiervan werd - binnen de ommuring - een bos aangelegd met slingerpaden. Dit vormt een kering tegen de wind, belemmert wederzijdse inkijk met de naastgelegen Onze-Lieve-Vrouwe abdij en bood gelegenheid voor solitaire wandelingen. Ten zuidoosten van het klooster werden moestuinen en boomgaarden aangelegd in de nabijheid van de fruitbewaarplaats (onderdeel 4) en de keuken van het klooster. Omschrijving Ommuurde tuin, bestaande uit een van oorsprong open, rechthoekig terrein omgeven door lanen met centraal de begraafplaats. Ten westen hiervan, maar binnen de ommuring, een bos met slingerpaden. De zuidelijke langs het open veld met kerkhof is in zuidoostelijke richting doorgezet. Deze as vormt de centrale ontsluiting van de kloostertuin naar de landbouwgronden. Halverwege wordt deze as gekruist door de centrale laan die de hoofdaansluiting met de Hoogstraat vormt. Rond dit kruispunt bevinden zich (moes-)tuinen en boomgaarden. Waardering De tuin van de Paulusabdij is van algemeen belang vanwege: * de historische, visuele en functionele samenhang met het klooster; * de typerende aanleg bestaande uit lanen en paden voor recreatie en meditatie in groeps- en privéverband; * de voor kloosters kenmerkende begraafplaats op eigen terrein; * de ommuring, een voor kloostertuinen zeer typerend gegeven; * de aanleg door architect Paul Bellot. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 525662
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Deel van de serie over
kloosters

en het christelijke monastieke leven

Monnik
Abdijkerk
Baksteenarchitectuur van Dom Bellot in de Sint-Paulusabdij

De Sint-Paulusabdij was een benedictijnenabdij te Oosterhout.

Geschiedenis

Deze abdij is een van de drie abdijen in De Heilige Driehoek. Ze is gesticht door monniken uit Wisques die door de politiek van secularisatie door de Wet op de Scheiding van Kerk en Staat (1905) niet meer in Frankrijk mochten verblijven. Talrijke religieuzen werden in 1905 ondanks volksprotesten verjaagd uit Frankrijk. Eerst vestigden zij zich in Honnay en later in Montignies-Saint-Christophe. Het vrouwenklooster van Wisques had zich reeds in Oosterhout gevestigd in de Onze-Lieve-Vrouweabdij en de abt van Solesmes wilde beide abdijen weer bij elkaar in de buurt vestigen. Daarop kochten de monniken een gebied van 2 ha nabij het vrouwenklooster en men kreeg een Nederlandse architect toegewezen waarmee de samenwerking, wegens taalproblemen, niet goed verliep. Uiteindelijk is de priorij onder architect Dom Bellot gebouwd, en dit werd een kunstwerk in baksteenarchitectuur en het eerste grote werk van deze architect. Ze kwam gereed in 1907 en werd in 1910 tot abdij verheven. Dom Jean de Puniet werd de eerste abt.

Na 1918 mochten de monniken weliswaar terugkeren naar Frankrijk, maar dat deden ze niet allen. Er waren ook al een aantal Nederlandse monniken ingetreden. Uiteindelijk telde Wisques na 1920 weer dertig monniken en werd het een priorij onder leiding van Oosterhout. In 1928 werden Oosterhout en Wisques allebei zelfstandige abdijen die behoorden tot de Congregatie van Solesmes. In 1922 werd de schrijver F.W. van Eeden in deze abdij gedoopt na zijn bekering.

In Oosterhout waren Franse monniken gebleven en ook Dom De Puniet was uiteraard Frans. Er traden veel Nederlanders in. In 1941 waren er ongeveer 100 monniken. Ook de abdijbedrijven kwamen tot bloei: een boerderij, een kippenvermeerderingsbedrijf, een orchideeënkwekerij, een pottenbakkerij, het schilderen van iconen en het restaureren van voorwerpen.

Na de dood van Dom De Puniet in 1941 kwam er een Nederlandse abt, Dom Mähler.

In 1930 werd de kapittelzaal gebouwd met Hans van der Laan als architect. Samen met Nico van der Laan ontwierp hij ook het gastenverblijf. Dit werd het eerste werk op basis van de grondverhouding der getallen, een stroming die uiteindelijk in de Bossche School zou culmineren. Ten slotte werd in 1956 nog een nieuwe kerk gebouwd, ontworpen door J.H. Sluijmer, aangezien de oude te klein was geworden.

In 1969 kwam er een Nederlandse congregatie waar de beide abdijen in Oosterhout alsook die in Egmond en Slangenburg deel van uitmaakten. Vaals bleef aangesloten bij de Congregatie van Solesmes.

Neergang

Niet lang daarna echter begon de naoorlogse ontkerkelijking zich te manifesteren. Die leidde ertoe dat er nauwelijks novicen meer waren waardoor de kloostergemeenschap kleiner werd en sterk ging vergrijzen. Steeds meer activiteiten zoals het landbouwbedrijf werden afgestoten en kwamen in particuliere handen. Uiteindelijk moest de abdij in 2006 worden verlaten en gingen de monniken gezamenlijk naar het kloosterverzorgingshuis Zuiderhout te Teteringen. Er waren toen nog 17 monniken, maar de jongste was 55 en de gemiddelde leeftijd bedroeg 78 jaar. De katholieke gemeenschap Chemin Neuf betrok de gebouwen. De vele kunstvoorwerpen waarover de Sint-Paulusabdij beschikte zijn in 2007 geschonken aan het Museum Catharijneconvent te Utrecht.

Bekende monniken uit Oosterhout

Wetenswaardigheden

  • In 1974 werd een 45-jarige monnik A. G. H. M. N., ook bekend als broeder Mattheus, van de Sint-Paulusabdij gearresteerd, die bekende wapens te hebben geleverd aan de gedetineerden Jan Brouwers of Daan Denie, die vervolgens uit de gevangenis ontsnapten.[1]

Stichtingen vanuit Oosterhout

In 1908 kocht men grond in Egmond-Binnen en in 1929 kreeg Alexander Kropholler de opdracht om hier een klooster te bouwen: de Sint-Adelbertabdij. In 1936 werd deze als priorij erkend.

Na de Tweede Wereldoorlog waren er vele intredingen en werd achtereenvolgens de Sint-Willibrordabdij te Slangenburg en de Abdij St. Benedictusberg te Mamelis gesticht.

Externe links


Monumenten in de buurt van Sint-Paulusabdij: tuin in Oosterhout

Centraal op het terrein bevindt zich het hoofdgebouw van het benedictijnerklooster

Hoogstraat 80
Oosterhout
Inleiding. Centraal op het terrein bevindt zich het hoofdgebouw van het BENEDICTIJNERKLOOSTER. Het klooster werd voornamelijk opgetrokken i..

Abdij Sint Paulus

Hoogstraat 80
Oosterhout
Hoogstraat 80, Oosterhout (onderdeel 2) Inleiding. Aan de zuidzijde van het terrein, nabij de Monnikendreef gelegen WERKPLAATS met diverse..

Abdij Sint Paulus

Hoogstraat 80
Oosterhout
Hoogstraat 80, Oosterhout (onderdeel 4) Inleiding. Aan de zuidzijde van het terrein, nabij de Monnikendreef gelegen GARAGE (begane grond) ..

Sint-Paulusabdij: loods

Hoogstraat 80
Oosterhout
Inleiding. Ten noorden van het klooster bevindt zich een LOODS voor karren en landbouwwerktuigen, gebouwd in 1932 in Ambachtelijk-tradition..

Sint-Paulusabdij: pompstation

Hoogstraat 80
Oosterhout
Inleiding Nabij de wagenloods bevindt zich ten noorden van het klooster een POMPSTATION uit 1936-197, het eerste ontwerp van Hans van der L..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Paulusabdij: tuin in Oosterhout