Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Paulusabdij: pompstation in Oosterhout

Nijverheid Industrie

Hoogstraat 80
4901PK Oosterhout
Noord Brabant

Bouwjaar: 1936-1937
Architect: Hans van der Laan


Beschrijving van Sint-Paulusabdij: pompstation

Inleiding Nabij de wagenloods bevindt zich ten noorden van het klooster een POMPSTATION uit 1936-197, het eerste ontwerp van Hans van der Laan in de stijl van de Delftse School. Het werd opgemetseld door de broeders Henri Boelaars, Lambertus Nooyen en Benedictus Nuyten. Tot 1937 pompte men met behulp van een kleine motorpomp ijzerhoudend water uit een zestig meter diepe put onder de kapittelzaal gehaald. Nabij het pompstation werd in 1936 een nieuwe put geslagen. De oorspronkelijke pompinstallatie, met automatische ontijzering en ontzuring van het bronwater, werd geleverd door de firma Willekens uit Tilburg (thans vervangen). Omschrijving Het bakstenen pompstation beslaat een rechthoekige plattegrond en telt één bouwlaag en een kapverdeling onder een met rode, verbeterde Hollandse pannen gedekt zadeldak met licht geknikte en overstekende dakvoet. Dakraam en ranke schoorsteen op het linker dakschild. Het zadeldak zit opgesloten tussen twee, de voor- en achtergevel bekronende trapgevels met op de treden bakstenen ezelsruggen. Symmetrische voorgevel met centrale klampdeur voorzien van originele ijzeren deurkruk en bovengelegen opgeklampt zolderluik onder strekken. Oostgevel met een houten vierruitsvenster onder strek en met bakstenen afzaat. Westgevel met een opgeklampte, dubbele deur onder een korfboog met aan weerszijden twee smalle, diep gelegen vensters onder strekken en met bakstenen afzaten. Zuidgevel blind. De oorspronkelijke indeling is bewaard gebleven. De westelijke poort geeft toegang tot de aan de zuidzijde gesitueerde machinekamer die circa 2/3 van de plattegrond beslaat. Via de noordelijke ingang is een ondiepe, maar de gehele breedte bestrijkende dienstruimte toegankelijk. Waardering Het pompstation is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van geestelijke en technische ontwikkelingen, namelijk de vestiging van nieuwe, grotendeels zelfvoorzienende kloostergemeenschappen in het begin van de twintigste eeuw - in dit geval als uitvloeisel van de Franse Wet op de Verenigingen- en verder de verbeterde drinkwatervoorziening onder invloed van technologische innovaties. Daarnaast vanwege het belang van de typologie voor de ontwikkeling van pompstations. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonische ontwerp. Het object bezit tesamen met de overige tot de Sint Paulus-abdij behorende objecten en de binnen de 'Heilige Driehoek' gelegen kloosters ensemblewaarden als essentieel onderdeel van een historisch gegroeid religieus ensemble ten zuidoosten van de kern van Oosterhout. Daarnaast vanwege de functionele historisch-ruimtelijke relatie met de in de nabijheid geslagen waterput. Het object is van belang wegens de gaafheid van het exterieur. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 525661
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Deel van de serie over
kloosters

en het christelijke monastieke leven

Monnik
Abdijkerk
Baksteenarchitectuur van Dom Bellot in de Sint-Paulusabdij

De Sint-Paulusabdij was een benedictijnenabdij te Oosterhout.

Geschiedenis

Deze abdij is een van de drie abdijen in De Heilige Driehoek. Ze is gesticht door monniken uit Wisques die door de politiek van secularisatie door de Wet op de Scheiding van Kerk en Staat (1905) niet meer in Frankrijk mochten verblijven. Talrijke religieuzen werden in 1905 ondanks volksprotesten verjaagd uit Frankrijk. Eerst vestigden zij zich in Honnay en later in Montignies-Saint-Christophe. Het vrouwenklooster van Wisques had zich reeds in Oosterhout gevestigd in de Onze-Lieve-Vrouweabdij en de abt van Solesmes wilde beide abdijen weer bij elkaar in de buurt vestigen. Daarop kochten de monniken een gebied van 2 ha nabij het vrouwenklooster en men kreeg een Nederlandse architect toegewezen waarmee de samenwerking, wegens taalproblemen, niet goed verliep. Uiteindelijk is de priorij onder architect Dom Bellot gebouwd, en dit werd een kunstwerk in baksteenarchitectuur en het eerste grote werk van deze architect. Ze kwam gereed in 1907 en werd in 1910 tot abdij verheven. Dom Jean de Puniet werd de eerste abt.

Na 1918 mochten de monniken weliswaar terugkeren naar Frankrijk, maar dat deden ze niet allen. Er waren ook al een aantal Nederlandse monniken ingetreden. Uiteindelijk telde Wisques na 1920 weer dertig monniken en werd het een priorij onder leiding van Oosterhout. In 1928 werden Oosterhout en Wisques allebei zelfstandige abdijen die behoorden tot de Congregatie van Solesmes. In 1922 werd de schrijver F.W. van Eeden in deze abdij gedoopt na zijn bekering.

In Oosterhout waren Franse monniken gebleven en ook Dom De Puniet was uiteraard Frans. Er traden veel Nederlanders in. In 1941 waren er ongeveer 100 monniken. Ook de abdijbedrijven kwamen tot bloei: een boerderij, een kippenvermeerderingsbedrijf, een orchideeënkwekerij, een pottenbakkerij, het schilderen van iconen en het restaureren van voorwerpen.

Na de dood van Dom De Puniet in 1941 kwam er een Nederlandse abt, Dom Mähler.

In 1930 werd de kapittelzaal gebouwd met Hans van der Laan als architect. Samen met Nico van der Laan ontwierp hij ook het gastenverblijf. Dit werd het eerste werk op basis van de grondverhouding der getallen, een stroming die uiteindelijk in de Bossche School zou culmineren. Ten slotte werd in 1956 nog een nieuwe kerk gebouwd, ontworpen door J.H. Sluijmer, aangezien de oude te klein was geworden.

In 1969 kwam er een Nederlandse congregatie waar de beide abdijen in Oosterhout alsook die in Egmond en Slangenburg deel van uitmaakten. Vaals bleef aangesloten bij de Congregatie van Solesmes.

Neergang

Niet lang daarna echter begon de naoorlogse ontkerkelijking zich te manifesteren. Die leidde ertoe dat er nauwelijks novicen meer waren waardoor de kloostergemeenschap kleiner werd en sterk ging vergrijzen. Steeds meer activiteiten zoals het landbouwbedrijf werden afgestoten en kwamen in particuliere handen. Uiteindelijk moest de abdij in 2006 worden verlaten en gingen de monniken gezamenlijk naar het kloosterverzorgingshuis Zuiderhout te Teteringen. Er waren toen nog 17 monniken, maar de jongste was 55 en de gemiddelde leeftijd bedroeg 78 jaar. De katholieke gemeenschap Chemin Neuf betrok de gebouwen. De vele kunstvoorwerpen waarover de Sint-Paulusabdij beschikte zijn in 2007 geschonken aan het Museum Catharijneconvent te Utrecht.

Bekende monniken uit Oosterhout

Wetenswaardigheden

  • In 1974 werd een 45-jarige monnik A. G. H. M. N., ook bekend als broeder Mattheus, van de Sint-Paulusabdij gearresteerd, die bekende wapens te hebben geleverd aan de gedetineerden Jan Brouwers of Daan Denie, die vervolgens uit de gevangenis ontsnapten.[1]

Stichtingen vanuit Oosterhout

In 1908 kocht men grond in Egmond-Binnen en in 1929 kreeg Alexander Kropholler de opdracht om hier een klooster te bouwen: de Sint-Adelbertabdij. In 1936 werd deze als priorij erkend.

Na de Tweede Wereldoorlog waren er vele intredingen en werd achtereenvolgens de Sint-Willibrordabdij te Slangenburg en de Abdij St. Benedictusberg te Mamelis gesticht.

Externe links


Monumenten in de buurt van Sint-Paulusabdij: pompstation in Oosterhout

Centraal op het terrein bevindt zich het hoofdgebouw van het benedictijnerklooster

Hoogstraat 80
Oosterhout
Inleiding. Centraal op het terrein bevindt zich het hoofdgebouw van het BENEDICTIJNERKLOOSTER. Het klooster werd voornamelijk opgetrokken i..

Abdij Sint Paulus

Hoogstraat 80
Oosterhout
Hoogstraat 80, Oosterhout (onderdeel 2) Inleiding. Aan de zuidzijde van het terrein, nabij de Monnikendreef gelegen WERKPLAATS met diverse..

Abdij Sint Paulus

Hoogstraat 80
Oosterhout
Hoogstraat 80, Oosterhout (onderdeel 4) Inleiding. Aan de zuidzijde van het terrein, nabij de Monnikendreef gelegen GARAGE (begane grond) ..

Sint-Paulusabdij: loods

Hoogstraat 80
Oosterhout
Inleiding. Ten noorden van het klooster bevindt zich een LOODS voor karren en landbouwwerktuigen, gebouwd in 1932 in Ambachtelijk-tradition..

Sint-Paulusabdij: tuin

Hoogstraat 80
Oosterhout
Inleiding Het terrein van het klooster bestaat uit gronden met een divers gebruik, direct gerelateerd aan de geschiedenis en het gebruik v..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Paulusabdij: pompstation in Oosterhout