Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Raaphorst, parkaanleg in Wassenaar

Tuin Park Landgoed

Raaphorst 2
2245BA Wassenaar
Zuid Holland

Bouwjaar: 1800 (ca.)/1854-1858
Architect: Johan David Zocher Sr. en C.E.A. Petzold Zocher, Johan David Sr. Johan David Zocher Sr. en C.E.A. Petzold


Beschrijving van Raaphorst, parkaanleg

Inleiding HISTORISCHE PARKAANLEG in Landschappelijke stijl, behorend bij de buitenplaats Raaphorst, maakt tezamen met Ter Horst en Eikenhorst deel uit van de Horsten, een omvangrijk landgoed, dat rond het midden van de 19de eeuw zijn huidige omvang heeft gekregen. Nadat mr. A.P. Twent in 1770 de Paauw heeft gekocht, verwierf hij in 1783 de aan de overzijde van de Rijksstraatweg gelegen buitenplaats Raaphorst als overplaats. Hij was verantwoordelijk voor de grondverbeteringen en bebossing van de brede zanderijstrook langs de Rijksstraatweg met beuken, eiken, esdoorns, Italiaanse populieren, wilgen, iepen, dennen en abelen. Daarnaast hield hij zich bezig met het fokken van schapen en bouwde ondermeer een boerderij. Omstreeks 1800 liet Twent het huis De Paauw vergroten. Uit deze periode dateert ook de eerste Vroeg Landschappelijke aanleg op De Paauw en de als overtuin fungerende Raaphorst die wordt toegeschreven aan J.D. Zocher sr. Met gebruik van de bestaande zanderijvaarten ontstonden enkele kleine lobvormige waterpartijen. De open weide rondom de dienstwoning zorgde voor een visuele verbinding met de Paauw. Ook de kunstmatig opgeworpen bergen, nl. de Seringenberg (1792) en een (inmiddels verdwenen) tweede theekoepel in de zichtas van het huis, stammen uit deze tijd. Nadat Z.K.H. Prins Frederik der Nederlanden in 1838 Ter Horst en De Paauw had verworven, volgden de buitenplaatsen Eikenhorst (1845), Backershagen (1846) en tenslotte Groot Haesebroek (1854). In 1852 nam prins Frederik de Duitse tuinarchitect C.E.A. Petzold (1815-1891) in dienst die tussen 1854 en 1858 aan de eenwording van de verschillende landgoederen werkte. Kenmerkend daarbij is de grootschalige aanleg in Landschapsstijl en de aanleg van de Umfahrungsweg langs de verschillende bezienswaardigheden en huizen in de verschillende parken. Hiertoe maakte hij gebruik van de bestaande historische structuren uit vroeger eeuwen en transformeerde hij de vroeg landschappelijke stijl van Zocher in een meer rijpe stijl. Zo vergrootte hij onder andere de reeds bestaande waterpartij in de noordhoek en verplaatste er enkele eilandjes. Zijn voorkeur voor bloeiende heesters blijkt onder meer uit de toepassing van rododendrons en het beplanten met seringen van een reeds bestaande heuvel. De uiterste noordpunt van Raaphorst is in het derde kwart van de 20ste eeuw doorsneden door een verbindingsweg van de Papeweg naar de Lange Kerkdam en valt buiten de bescherming van rijkswege. Omschrijving Landschapspark, oorspronkelijk fungerend als overtuin van De Paauw, waarbij de doorkijk ten westen van de dienstwoning, Rijksstraatweg 519, naar De Paauw een belangrijke rol speelt. Het vooral aan de zuidwestzijde geaccidenteerde terrein bestaat onder meer uit diverse boomgroepen en bossen met lobvormige randen, een grote waterpartij, diverse weiden, sloten en slingerende wandelpaden die zich langs de hele buitenplaats uitstrekken, afgewisseld door weilanden van de Raaphorstpolder. Door de bijzondere compositie van de onderdelen en de gevarieerde samenstelling van kleuren in de beplanting zijn in het park zichtassen met sterke perspectiefwerking gecreëerd. In het oostelijk deel is bij de weilanden en bossages de historische verkavelingsstructuur vrijwel geheel gehandhaafd. De Umfahrungsweg, die loopt via de bossages staat in verbinding met Ter Horst. Centraal element in de compositie van het park is de grote waterpartij en de ruime doorkijk richting het zuiden, die het karakter van een beekdal heeft, door het tot beek vergraven van een zanderijvaart. Het aan de zuidoever gelegen botenhuis biedt een panoramisch uitzicht op het schilderachtige silhouet, die de boompartijen rondom de met lobvormige uitstulpingen uitgevoerde waterpartij biedt. In de waterpartij liggen twee met bomen beplante eilandjes. De weide aan de oostoever biedt eveneens een wijds uitzicht over het water, en oorspronkelijk ook op de dienstwoning Rijksstraatweg 519. De open weide aan de westzijde vormt een verbinding met de doorkijk naar De Paauw en het beekdal, dat tevens een aftakking in zuidelijke richting heeft. Na een versmalling eindigt het beekdal in een tweede open gebied met aan de westrand een kunstmatig opgeworpen heuvel, de Seringenberg. Een door monumentale beuken geflankeerd pad leidt naar een koepel op de top van de met seringen beplante berg, die eveneens een panoramisch uitzicht biedt. Een brug aan de zuidrand over het beekje biedt een indrukwekkend vergezicht op het beekdal. Vanaf de Seringenberg loopt via een doorkijk in het bos een belangrijke zichtas richting Ter Horst. De huidige entree aan de Papeweg bevindt zich ten oosten van de oorspronkelijke en wordt gemarkeerd door een toegangshek. Waar daar dit nieuwe pad uitkomt op de verharde, oorspronkelijke entreeweg, bevindt zich een splitsing van wegen. Van hieruit is de oorspronkelijke entree herkenbaar als taxuslaan, die in zuidwestelijke richting geflankeerd wordt door diverse monumentale eikenbomen. De weg in westelijke richting, deels met klinkers en ijsselstenen verhard, is als slingerpad rondom de waterpartij onderdeel van de Umfahrungsweg en komt uit bij een punt, waar oorspronkelijk een oversteek was naar De Paauw. De route vanaf het kruispunt in oostelijke richting leidt via een recht pad langs de kasteelomgrachting, via een dienstwoning (Raephorst 1) naar een, eveneens verhard slingerend, wandelpad in zuidoostelijke richting door de bossen naar Ter Horst. Verder loopt een slingerpad langs de zuidoostrand van de waterpartij rondom het beekdal, via de Seringenberg. In het westelijk bosdeel lopen diverse onverharde paden, waarvan er één leidt naar een oversteek naar Backershagen. Het pad komt uit bij de Horstlaan, richting de aangrenzende buitenplaats Eikenhorst. De beplanting stamt voor een groot deel nog uit de tijd van de aanleg, waarbij overwegend gebruik is gemaakt van loofbomen als diverse soorten eiken, beuken, afgewisseld met taxus, hulst en rododendron. Kenmerkend is de aanwezigheid van groepen naaldbomen, waarvan bekend is dat P.A. Twent actief is geweest met de aanplant daarvan. Op strategische punten staan verspreid kleine boomgroepen en solitairen (eik, beuk, linde en kastanje), waaronder enkele zeer oude bomen, zoals op de splitsing van wegen nabij de twee schuren. Waardering De historische parkaanleg van Raaphorst is van algemeen belang vanwege de cultuur- en tuinhistorische waarde als belangrijk voorbeeld van een in oorsprong oudere park- en tuinaanleg, welke in de negentiende eeuw is geïntegreerd in het omvangrijke landgoed van Z.K.H. prins Frederik der Nederlanden. De historische park- en tuinaanleg van Raaphorst is van algemeen belang wegens de tuinhistorische waarde als zeer belangrijk onderdeel van een omvangrijk park in Landschapsstijl naar ontwerp van C.E.A. Petzold en maakt deel uit van de buitenplaats De Horsten. Hiervan is de parkaanleg in Landschapsstijl in hoofdlijnen goed bewaard gebleven met de voor het oeuvre van de tuinarchitect C.E.A. Petzold, karakteristieke elementen. Kenmerkend daarbij is de ruimtelijke opbouw met sterke perspectiefwerking in de compositie van de onderdelen, het bijzondere kleurgebruik van de lobvormige aangelegd beplanting, de rondwandelingen, waterpartijen en de sterke visuele relatie tussen de parkaanleg en het hoofdhuis. Doordat Petzold de oudere structuur heeft geïntegreerd in zijn parkaanleg is tevens de (17de en 18de -eeuwse) Formele en de (Laat-18de, Vroeg-19de-eeuwse) Vroeg Landschappelijke aanleg van J.D. Zocher sr en jr., in hoofdlijnen nog herkenbaar. Het historische park Raaphorst neemt als onderdeel van de omvangrijke buitenplaats de Horsten, dat op zijn beurt één geheel vormt met onder meer De Paauw, Backershagen en Groot Haesebroek, een belangrijke plaats in binnen het oeuvre van C.E.A. Petzold die hier één totaalconcept in Landschapsstijl heeft weten te creëren met onder meer een Umfahrungsweg. In dit opzicht is tevens sprake van zeldzaamheidswaarde. De landschappelijke hoofdstructuur is vrij gaaf en herkenbaar in hoofdvorm voor wat betreft de waterpartijen, open ruimten en beplanting. Het park is van stedenbouwkundig en landschappelijk belang als onderdeel van De Horsten, die op hun beurt weer deel uitmaken van de landgoederenzone aan weerszijden van de Rijksstraatweg en die doorloopt tot aan de Veurseweg. Het park heeft ensemblewaarde vanwege de ruimtelijke en functionele relatie met complexonderdelen op de Horsten. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 525198
Laatste wijziging: 2014-10-11 14:08:13.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Raephorst
De Raephorst in 2014
Wapensteen

Landgoed De Raephorst is een landgoed in Wassenaar. Vroeger heeft hier een kasteel gestaan.

Kasteel Raephorst bestaat niet meer en Landgoed de Raephorst is samengegaan met Landgoed ter Horst en wordt nu De Horsten of Landgoed de Horsten genoemd. Ook Eikenhorst, het landgoed waar in 1986 prinses Christina ging wonen, en waar nu koning Willem Alexander met zijn gezin woont, maakt deel uit van De Horsten.

Het kasteel

In het begin van de 13de eeuw wordt een kasteel gebouwd door Kerstand van Raephorst. Zijn nazaten wonen er eeuwenlang. De eerste afbeelding staat op een tapijt, waarop ook Leidens ontzet staat afgebeeld. Op tekeningen uit de 17de eeuw is te zien dat er veel is aangebouwd.

Begin 18de eeuw werd het kasteel bewoond door twee zusters. In 1706 boden zij het kasteel aan als hoofdprijs van een loterij, omdat zij het gebouw niet konden onderhouden. Winnaar was luitenant-generaal van de Engelse troepen, William Cadogon, die het verkocht. Uiteindelijk kwam het in handen van Adriaan Pieter Twent.

Het landgoed

Toen Prins Frederik, de tweede zoon van koning Willem I, in 1838 Landgoed de Paauw in Wassenaar kocht uit de nalatenschap van Adriaan Pieter Twent, kocht hij uit diezelfde nalatenschap ook De Raephorst (grondgebied Wassenaar) en Ter Horst (grondgebied Voorschoten), beiden aan de oostkant van de straatweg (later N44). De resten van kasteel Raephorst werden afgebroken, wél bleef een deel van een oude boerderij staan, waarop het wapen van de familie Raephorst te zien is en het jaartal 1639. Het kasteel heeft waarschijnlijk ten oosten van deze boerderij gestaan. Het landgoed is eigendom van Prinses Beatrix. Prinses Margriet heeft het recht van erfpacht en opstal op Boerderij De Raephorst.


Monumenten in de buurt van Raaphorst, parkaanleg in Wassenaar

Raaphorst, grenspaal jachtgebied van prins Frederik

Raaphorst 2
Wassenaar
Inleiding Midden-19de-eeuwse GRENSPAAL, nabij het toegangshek van de buitenplaats Raaphorst. Z.K.H. Prins Frederik, tweede zoon van Koning..

Raaphorst, toegangshek

Raaphorst 2
Wassenaar
Inleiding 18de-eeuws TOEGANGSHEK in Lodewijk-XIVstijl, dat na 1945 enige meters in zuidoostelijke richting is verplaatst, naar de huidige ..

Raaphorst, schuur met voorgevel in een eclectische, aan de neogotiek verwante bouwstijl

Raaphorst 2
Wassenaar
Inleiding SCHUUR met voorgevel in een Eclectische, aan de Neogotiek verwante bouwstijl uit omstreeks 1860 staat op een open plek in het bo..

Raaphorst, schuur in ambachtelijk-traditionele bouwtrant

Raaphorst 2
Wassenaar
Inleiding SCHUUR in Ambachtelijk-Traditionele bouwtrant uit de 19de of begin 20ste eeuw behoort bij de historische buitenplaats Raaphorst...

Raaphorst, schuur in ambachtelijk-traditionele bouwtrant

Raaphorst 2
Wassenaar
Inleiding SCHUUR in Ambachtelijk-Traditionele bouwtrant uit 19de of 20ste eeuw behoort bij de historische buitenplaats Raaphorst. Deze sta..

Kaart & Routeplanner

Route naar Raaphorst, parkaanleg in Wassenaar