Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Veilinggebouw van de Poeldijkse Groenten- en Fruitveiling in Poeldijk

Gebouw

Monsterseweg 6
2685LH Poeldijk (gemeente Westland)
Zuid Holland

Bouwjaar: 1929
Architect: E. Reitsma


Beschrijving van Veilinggebouw van de Poeldijkse Groenten- en Fruitveiling

Inleiding VEILINGGEBOUW in de Zakelijk Expressionistische trant met invloeden van de Nieuwe Haagse School, bestemd voor de veiling van groente en fruit, uit 1929 met een kantoorgedeelte en eigenlijke veilinghal en daarachter een hal voor aan- en afvoer van producten. De hal is aan één zijde nog redelijk gaaf maar aan de andere zijden ingrijpend gewijzigd. De hoektoren fungeert als baken in de wijde omgeving. De ligging is op het kruispunt van twee doorgaande wegen en langs een vaart. Van de veilinggebouwen uit de bloeiperiode van de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw, is dit veiliggebouw het enige dat de voortgaande modernisering enigszins ongeschonden is doorgekomen. De architect is E. Reitsma. N.B. een deel van de vensters is gewijzigd. Enkele schuifdeuren zijn vervangen door roldeuren. Aan de zijgevel van de aan/afvoerhal bevindt zich een moderne aanbouw en is de raamindeling ingrijpend gewijzigd. Omschrijving Veilinggebouw bestaande uit een kantoorgedeelte met toren en voormalige veilinghal in de trant van het Zakelijk Expressionisme en een utilitair uitgevoerde aan/afvoerhal. Het hoofdvolume van het kantoorgedeelte en de veilinghal is opgetrokken op een T-vormige plattegrond onder een samengesteld schild- en zadeldak, gedekt met rode verbeterde Hollandse pannen. In de oksel van de T, aan de waterkant bevindt zich een monumentale toren. De andere oksel wordt goeddeels ingenomen door een uitstekende lage aanbouw uit de bouwtijd. Het metselwerk van rode baksteen is in ketttingverband met grindbeton voor de constructieve en decoratieve onderdelen. Om het gebouw heen is een gemetselde plint onder een rollaag. De aan/afvoerhal is opgetrokken op een rechthoekige plattegrond onder een flauw hellend zadeldak met lichtkap. Aan de noordelijke en westelijke zijde bevindt zich een sterk overkragend afdak. De circa 20 meter hoge toren heeft lange verticale spaarvelden beëindigd door grindbetonnen stenen. Van hetzelfde materiaal zijn de uitkragende dekplaten die de inspringende hoeken insluiten en de sierbanden langs de dakrand. Boven de sierrand bevindt zich een uitgemetseld bakstenen fries onder een tweede sierband, het geheel bekroond door een zadeldak. De trap ontvangt haar licht via lichtsleuven in de spaarvelden. Boven de spaarvelden bevinden zich wijzerplaten, onder grindbetonnen lateien. In het muurwerk bevinden zich ijzeren muurankers. De voorgevel op het noorden heeft ter linkerzijde een kleine kwartronde uitbouw met drie kozijnen in een grindbetonnen omlijsting, onder een plat dak met overkragende houten dakrand. Aan de rechterzijde een grotere halfrond uitstekende uitbouw met dito dakrand en kozijnen. Centraal in de voorgevel is de ingangsportiek met aan weerszijden van de stoep gemetselde borstweringen onder grindbetonnen dekplaten. Boven de entree een grote luifel op consoles van hetzelfde materiaal. Boven de luifel lichtsleuven in een uitgemetseld en getrapt vlak, onder een grindbetonnen eveneens getrapte zware latei. Ook de aanzetten tot de trappen en het topgevelelement zijn in grindbeton uitgevoerd. Op de begane grond twee vensters onder lateien. Naast de entree bevindt zich een stichtingssteen. De aan de vaart gelegen oostelijke gevel heeft in de drie kantoorramen nog het oorspronkelijk glas-in-lood. In de zijgevel van de aan/afvoerhal een strip van lage ramen onder de dakrand. De andere zijgevel heeft in het kantoorgedeelte drie vensters onder een grindbetonnen latei, een deur, een raam in drieën als aan de oostelijke zijde, en twee ramen onder lateien. Voorts twee kleinere vierkante ramen. De aan/afvoerhal heeft een stalen vakwerk muur met bakstenen invulling. In de muur een nieuwe entree. Over bijna de hele lengte een grote luifel op stalen vakwerkliggers, boven deuren. In het interieur van de veilinghal bevinden zich stalen vakwerkspanten. Waardering Het veilinggebouw is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als enig overgebleven veilinghal uit de bloeiperiode van de tuinderijen in de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw. Het veilinggebouw is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een bedrijfsgebouw vormgegeven in Zakelijk Expressionistische trant. Het veiliggebouw is stedenbouwkundig van algemeen belang vanwege de beeldbepalende ligging van het gebouw, met name de toren. Het veilinggebouw is zeldzaam. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 525143
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het veilinggebouw aan de Monsterseweg te Poeldijk dat vanaf 1931 tot 1967 in gebruik is geweest

De Poeldijkse Groenten- en Fruitveiling was een veiling in het Zuid-Hollandse Poeldijk, Nederland waar fruit en groenten, die in de omgeving van Poeldijk verbouwd werden door leden van de veiling, door middel van afslag werden verkocht. De veiling was in 1889 opgericht door kwekers om sterker te staan tegen handelaren. In 1967 fuseerde de Poeldijkse veiling met verschillende andere Westlandse veilingen voor een betere efficiëntie en effectiviteit tot Westland Noord.

Ontstaan vereniging

In de negentiende eeuw werd er in Poeldijk nog geen groente en fruit verbouwd, maar voornamelijk aardappelen die vervolgens geëxporteerd werden naar het Verenigd Koninkrijk. De kwaliteit was goed, maar veranderde doordat de vraag naar Westlandse aardappelen groter was dan men kon leveren. De kwaliteit van de aardappelen werd slechter en het Verenigd Koninkrijk ging over in de koop van aardappelen uit Jersey en Guernsey.

Dat was de tijd dat handelaren met het product van de kweker naar de stad gingen om het te verkopen om dagen later een deel van de opbrengst aan de kweker te betalen. De opbrengst was onzeker en viel vaak tegen en ook de armoede nam toe in het Westland.

Op 14 augustus 1888 werd er door de Hollandsche Maatschappij van Landbouw te Poeldijk vergaderd over het oprichten van een vereniging met als doel het verbeteren van de kwaliteit en de handel. Er werd een commissie benoemd die een onderzoek moest doen naar de haalbaarheid van één Westlandse vereniging. Zij kwamen in februari 1889 met een rapport waar tijdens een vergadering op 1 maart 1889 maar weinig mensen in eerste instantie enthousiast over waren. Toch zagen een aantal mensen hier wel brood in en zij waren degene die op 25 april 1889 bijeenkwamen om na wat aanpassingen een vereniging op te richten. De vereniging bestond uit afdelingen uit verschillende Westlandse dorpen, zoals van 's-Gravenzande, De Lier, Wateringen, Poeldijk en Naaldwijk. De eerste algemene vergadering van de vereniging werd op 18 mei 1890 gehouden en in de zomer van datzelfde jaar werd er in een Poeldijks café de eerste producten geveild.

Op 4 juni 1890 werd er in Poeldijk een keurmeester aangesteld die als taak kreeg om het gewicht van de aangevoerde producten te wegen.

Door de vereniging werd er op 9 juni 1890 een veilschema opgesteld, zodat de handelaren alle Westlandse veilingen opvolgend konden bezoeken. Zo begon de veiling in Honselersdijk om zeven uur en om acht uur begon die in Poeldijk.

Groei veiling Poeldijk

In het begin werd er in het café maar een keer per week geveild, namelijk op woensdagavond om 20:00 uur, maar dat werd al snel iedere avond op zaterdag en zondag na. Om de kwaliteit te verbeteren, moesten de producten aangevoerd worden in voorgeschreven fust, waaronder manden en jute zakken.

De oprichting van de vereniging was nieuw en bracht een hele verandering teweeg. Kwekers hadden zich ineens verenigd en konden daardoor beter hun belangen verdedigen. Desondanks waren er toch nog kwekers die buiten de veiling om producten verkochten aan handelaren, wat niet in de voordeel van het veilingsysteem werkte. Ook voor kopers was het wennen, omdat zij geen prijs meer konden bepalen. Het waren vooral de Rotterdamse handelaren die in het begin zelfs de veiling boycotten.

Op 15 november 1900 werd er in Poeldijk, waar tot dan toe in een café werd geveild, gesproken over het stichten van een veilinggebouw. Het eerste gebouw werd gebouwd langs de Nieuweweg aan de Poeldijkse kant van de Gantel voor 4300 gulden. Het kreeg vast personeel en een afmijntoestel. Verder was het aangesloten op een vaart voor de aan- en afvoer van producten en lag het langs een tramspoor.

Verzelfstandiging

Terwijl de veilingen eerst nog afdelingen waren van de Westlandse veiling vereniging, werden de veilingen op 14 september 1915 zelfstandig, waarbij zij alle aansluiting zochten onder de 'Bond Westland'. De veiling in Poeldijk ging verder onder de naam Poeldijkse Groenten- en Fruitveiling.

De jaren na de Eerste Wereldoorlog was een dieptepunt van de Poeldijkse veiling. Er werd in 1918 een coöperatieve conservenfabriek opgericht door zo'n 600 leden van de Westlandse veilingen om de producten direct te kunnen verwerken. Deze ging in 1920 echter failliet door een grote hoeveelheid onverkochte producten. Dit faillissement legde een zware last op de aandeelhouders van de conservenfabriek die de schuld aan de Coöp. Centrale Boerenleenbank te Eindhoven van 1.097.000 gulden moesten opbrengen. Na dit faillissement hadden veel kwekers het vertrouwen in de veiling verloren en velen verkochten de producten weer buiten de veiling om, wat slecht was voor de concurrentiepositie. Dit gaf kopers kans om de veiling te weren en voordelig direct van kwekers te kopen. Dit heeft op 14 april 1922 geleid tot het opnemen van de veilplicht in de statuten voor alle producten van de leden van de veiling.

De opvolgende jaren brachten economische groei, waarvoor het veilinggebouw te klein was geworden. Daarom werd er een nieuw veilinggebouw gebouwd aan de Monsterseweg die in 1931 werd geopend. Deze veiling was onderdoorvaarbaar, waardoor schuiten met producten langs de koperstribune konden varen om het product te laten zien aan de kopers. Kleine producten werden op rolwagens langs de koperstribune gereden.

Fusie

Gedurende de Grote Depressie waren de prijzen slecht en tijdens de Tweede Wereldoorlog lag de ontwikkeling van de veiling vrijwel stil. Maar na de oorlog braken goede tijden aan en de tuinbouw ontwikkelde zich snel. In de jaren zestig was er nog in ieder Westlands dorp een veiling. Om de efficiëntie en effectiviteit te verbeteren werd er tussen de veilingen Poeldijk, Honselersdijk, Sammersbrug, Wateringen, Naaldwijk, Zwartendijk, Monster, Kwintsheul en Loosduinen gesproken over een fusie tussen de veilingen. Op 9 februari 1967 was men er over uit en werd er besloten een nieuwe veiling op te richten. Kwintsheul en 's-Gravenzande sloten zich later nog aan. De veiling kreeg de naam 'Groenten- en Fruitveiling Westland Noord', ook wel 'Westland Noord' genoemd en werd gebouwd in de Dijkpolder. Het voldeed aan de eisen van die tijd met laad- en losdocks en koelcellen. De oude veilinggebouwen en terreinen, waaronder die van de Poeldijkse veiling werden verkocht. Momenteel is het oude veilinggebouw een rijksmonument.

Bron


Monumenten in de buurt van Veilinggebouw van de Poeldijkse Groenten- en Fruitveiling in Poeldijk

Boerderij

Plaats 2
Honselersdijk (Gemeente Westland)
Boerderij uit de 18e eeuw. Het woonhuis heeft een met pannen gedekt wolfdak, de daarachter gebouwde, iets lagere stal een pannen zadeldak. I..

Boerderij "De Uithof"

Wateringseweg 22
Poeldijk (Gemeente Westland)
Boerderij "De Uithof" met steen 1717, langhuistype.

Druivenmuur, noordelijk afscheiding

Poeldijkseweg 1
Monster (Gemeente Westland)
Inleiding DRUIVENMUUR, die noordelijke erfafscheding vormt van Poeldijkseweg 1, onderdeel van het complex van twee druivenmuren aan de Poel..

Druivenmuur, westelijke erfafscheiding

Poeldijkseweg 1
Monster (Gemeente Westland)
Inleiding DRUIVENMUUR, die de westelijke erfafscheiding vormt van Poeldijkseweg 1, gelegen langs de Zwartendijk, onderdeel van het complex ..

Gepleisterd huis

Hofstraat 62
Honselersdijk (Gemeente Westland)
19e eeuws gepleisterd huis, belangrijke ligging t.o.z. van het hof.

Kaart & Routeplanner

Route naar Veilinggebouw van de Poeldijkse Groenten- en Fruitveiling in Poeldijk