Meer dan 63.000 rijksmonumenten


In Thermenmuseum: terrein met daarin de resten van een romeins badgebouw in Heerlen

Archeologie

Coriovallumstraat
6400AA Heerlen
Limburg

Bouwjaar: 2e en 3e eeuw na chr


Beschrijving van In Thermenmuseum: terrein met daarin de resten van een romeins badgebouw

Terrein met daarin de resten van een Romeins badgebouw uit de 2e en 3e eeuw na Chr. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524991
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Thermenmuseum
Thermenmuseum Heerlen 8372.jpg
Opgericht 1977
Locatie Coriovallumstraat 9, Heerlen
Type archeologische opgraving, Romeinse artefacten
Personen
Directeur Hans Thuis
Conservator Karen Jeneson
Overig
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 524991
[www.thermenmuseum.nl Website]
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Thermenmuseum is een oudheidkundig museum in het centrum van de Nederlands-Limburgse stad Heerlen. Het museum is geopend in 1977 en is gebouwd rond de opgraving van een Romeins badhuis, het grootste en best bewaarde antieke gebouw in Nederland.

Geschiedenis badhuis

In 1940 werd in het centrum van Heerlen het fundament ontdekt van een thermencomplex, het tot nu toe belangrijkste bouwwerk van de Romeinse nederzetting Coriovallum. Een boer die het braakliggende grasland aan het omploegen was bleef op 18 juni van dat jaar met zijn ploeg in een deel van zuilschacht steken. Later werden nog drie zuilfragmenten gevonden. Een aantal dagen later begon amateurarcheoloog dr. H.J. Beckers, geholpen door vrijwilligers, met een grote opgraving en in 1941 waren de voor Nederland imposante archeologische resten blootgelegd. Men dekte het terrein af met een laag zilverzand met de bedoeling om het later weer te ontgraven. Dat gebeurde eerst in 1975, waarna de opgraving werd opgenomen binnen de muren van een nieuw museumcomplex. Het Thermenmuseum is sinds 1977 geopend voor publiek.

Het belang van de vondst werd vrijwel meteen ingezien. In 1948 publiceerde A.E. van Giffen 'Thermen en castella te Heerlen-Coriovallum', het eerste en tot nu toe enige wetenschappelijk rapport over dit Romeins badhuis. Van Giffen concludeerde dat het badhuis in twee fasen gebouwd was: de eerste fase uit de eerste eeuw na Christus en enkele decennia later een uitbreiding en verbouwing. Volgens consevator en archeoloog Karen Jeneson kwam het gebouw tot stand omstreeks het jaar 40 na Chr.[1] Hoewel het opgaande muurwerk bijna geheel verdwenen is, kan men zich aan de hand van funderingen en vloerniveaus nog een goede voorstelling maken van het badhuis. Het bestond uit een ommuurd terrein met daarbinnen een badgebouw van 50 bij 50 meter. Via een overdekte zuilengalerij kwam men achtereenvolgens in een kleedruimte (apodyterium), een zweetruimte (sudatorium), twee dompelbaden (frigidaria), een verwarmde massageruimte (tepidarium) en een warmwaterbad (caldarium). Indrukwekkend zijn de restanten van het hypocaustum (vloerverwarmingssysteem). Ook is een fragment van een mozaïekvloer in één van de frigidaria bewaard gebleven. Buiten was er nog een openluchtbad (natatio), kon er gesport worden in een speciaal daarvoor aangelegde ruimte (palaestra), en waren er toiletten en kleine winkeltjes.

In 2013 luidde conservator Karen Jeneson de noodklok met de mededeling dat de opgravingssite op 17 plaatsen instabiel is en op zeker 138 plekken beschadigd. De beschadigingen zijn ontstaan enerzijds door de ongunstige klimaatomstandigheden in de museumhal met extreme temperatuurschommelingen en te hoge vochtigheidsgraad, anderzijds door bezoekers die over de balustrade klimmen en zich op het terrein begeven.[2] Het gebouw moet dringend gerestaureerd worden, waarbij het plan bestaat om tegelijkertijd nieuw archeologisch onderzoek te laten plaatsvinden, vanwege het vermoeden dat het badhuis een eeuw ouder is dan gedacht. Dit onderzoek is in 2015 van start gegaan. Eind 2017 hoopt men met de restauratie en uitbreiding van het museumgebouw te beginnen, dat in 2020 voltooid moet zijn. Het huidige museum zal dan nog slechts dienen om de archeologische opgraving te tonen; de museumcollectie en de kantoren verhuizen naar een nieuw gebouw aan de overkant van de Coriovallumstraat, dat door een tunnel met het oude gebouw verbonden zal worden.[3]

Beschrijving museum

In het Thermenmuseum zijn niet alleen de resten van het Romeinse badhuis te bewonderen maar ook vele archeologische voorwerpen die in de regio Heerlen zijn gevonden. In het museum is ook het regionaal archief Rijckheyt ondergebracht met een servicebalie en een studiezaal. Verder is er een aula voor lezingen en een aparte filmzaal. Bij het museum is een kleine museumwinkel. Er is geen museumrestaurant, wel een koffie- en frisdrankautomaat.

Gebouw

De eerste plannen voor een overkapping van de opgravingen waren al in 1941 gemaakt door de tijdens de opgraving aanwezige architect Frits Peutz. Het ontwerp werd in 1975 uitgewerkt door het Bureau Peutz, dat door zijn zonen was voortgezet. Het museumcomplex bestaat in feite uit drie delen. In het entreegebouw zijn onder andere de kassahal, een ruimte voor tijdelijke tentoonstellingen, de filmzaal, de aula, de studiezaal van het archief en de garderobes en toiletten ondergebracht. Boven het entreegebouw 'zweeft' een betonnen archieftoren. Aan de achterzijde van het complex ligt een expositiezaal voor de vaste collectie. Tussen deze twee bouwdelen ligt de grote expositiehal van 50 x 55 meter met stalen overkapping, die de opgraving van het badhuis overdekt. De overkapping rust op slechts vier stalen kolommen, zodat vanaf een stalen loopbrug een vrij uitzicht op de opgravingsrestanten wordt verkregen.

Collectie

Het Thermenmuseum bezit een collectie van circa 30.000 kunst- en gebruiksvoorwerpen uit de Romeinse tijd, voornamelijk afkomstig van opgravingen in Heerlen en omgeving.

Kunstvoorwerpen

In de collectie bevinden zich enkele fragmenten van vrijstaande beelden en reliëfs, en verder diverse gebeeldhouwde architectuurfragmenten, votiefstenen, grafstenen en de zogenaamde mijlpalen van Eygelshoven. Bijzonder is ook de replica van de sarcofaag van Simpelveld, waarvan het origineel zich in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden bevindt.

Gebruiksvoorwerpen

Het museum bezit verder een grote verzameling gebruiksvoorwerpen van metaal, aardewerk en glas. Een deel daarvan werd als grafgift aan de doden meegegeven. Tot de topstukken behoort de zogenaamde 'kruik van Lucius', een grote voorraadkruik met een inscriptie van de Heerlense pottenbakker Lucius.

Externe links


Monumenten in de buurt van In Thermenmuseum: terrein met daarin de resten van een romeins badgebouw in Heerlen

Grenspaal met het Hollandse wapen

Coriovallumstraat 9
Heerlen
Grenspaal met het Hollandse wapen (na 1713) van belang wegens historische waarde.

Grenspaal met het Oostenrijkse wapen

Coriovallumstraat 9
Heerlen
Grenspaal met het Oostenrijkse wapen (na 1713), van belang wegens historische waarde.

Atelier-woning, gebouwd voor schilder-glazenier

Schoolstraat 1
Heerlen
Inleiding ATELIER-WONING, gebouwd voor schilder-glazenier F. Leufkens van Anstel, naar ontwerp van architect Th. van Kan te Heerlen. Het p..

Straatwand met 12 stadswoningen

Deken Nicolaijestraat 1
Heerlen
Inleiding De gesloten straatwand van WONINGEN met W-vormige hoofdvorm vormt het zuidwestelijke deel van de bebouwing rond het Tempsplein. ..

Heilig Hartbeeld

Tempsplein 2
Heerlen
Inleiding HEILIG HARTBEELD op sokkel, centraal gesitueerd op het Tempsplein. Het beeld betreft een ontwerp van Toon Dupuis uit 1922. De so..

Kaart & Routeplanner

Route naar In Thermenmuseum: terrein met daarin de resten van een romeins badgebouw in Heerlen

Foto's (1)