Meer dan 63.000 rijksmonumenten


't Hooge Huys/Princenhof in Alkmaar

Gebouw

Sint Laurensstraat 1
1811KM Alkmaar
Noord Holland

Bouwjaar: 1931-1933
Architect: A.J. Kropholler


Beschrijving van 't Hooge Huys/Princenhof

Inleiding KANTOORGEBOUW "Hooge Huys" met bijbehorende CONCIERGEWONING uit 1931 en KANTOORGEBOUW "Princenhof" uit 1933, gebouwd naar ontwerp van A.J. Kropholler in zijn karakteristieke traditionalistische robuuste bouwstijl. Het oorspronkelijke ontwerp van Kropholler uit 1931 omvatte eveneens het pas in 1936 gebouwde politiebureau, dat via een poortgebouw verbonden zou worden met het "Hooge Huys". De "Princenhof" is in 1961, tegelijk met de bouw van het kantoorpand "Hof van Teylingen" op de hoek met de Gedempte Nieuwesloot, opgehoogd met één bouwlaag. Het "Hof van Teylingen" sluit stilistisch aan bij de overige kantoorgebouwen en is ontworpen door N. Bijl. Het samengestelde pand beslaat de gehele zuidoostelijke gevelwand van de St. Laurensstraat in het centrum van Alkmaar, tegenover het voormalige politiebureau aan het Kerkplein. N.B. De "Hof van Teylingen" uit 1961 valt vanwege de datering niet onder de bescherming maar maakt wel deel uit van het ensemble. Omschrijving Het kantoorgebouw bestaat uit twee bouwvolumes, opgetrokken in grote rode handvormsteen (type kloostermop) met in natuursteen uitgevoerde onderdelen zoals plinten, waterdorpels, lateien, sierblokken en aanzetstenen bij vensters en bogen. Het "Hooge Huys" telt boven een souterrain twee bouwlagen en de "Princenhof" drie, beide onder steile zadeldaken met uitzwenkende dakvoet en leidekking. De eindgevels van het "Hooge Huys" zijn uitgevoerd met trapgevels en die van de "Princenhof" met tuitgevels. De rechthoekige vensters zijn grotendeels uitgevoerd met openslaande vier- of zesruits ramen onder twee- of vierruits bovenlichten. Het gezicht van het "Hooge Huys" wordt grotendeels bepaald door de monumentale trapgevel (ZW) aan de Langestraat. De entree bevindt zich in een hoekportiek met gemetselde rondbogen die zowel naar de Langestraat als naar de St. Laurensstraat is geopend. De rondbogen komen op de hoek samen in een forse gemetselde kolom met samengestelde natuurstenen console. De aanzetstenen van de bogen bestaan eveneens uit grote blokken geprofileerde natuursteen. In de ingangsportiek bevindt zich een brede trap die leidt naar een getoogde dubbele koperen deur op de bel-etage. Rechts van de rondboog in de gevel aan de Langestraat een klein venster en twee grotere vensters met glas-in-loodramen in de bovenlichten. Uiterst rechts een gevelopening waar zich oorspronkelijk een deur bevond en daarboven een klein rondboogvenster. Op de verdieping drie paar gekoppelde vensters met tussen de linker twee een natuurstenen medaillon met reliëf, voorstellende een pelikaan die drie jongen voedt met bloed uit zijn borst. Het brede linker deel van de voorgevel aan de Langestraat eindigt in een hoge monumentale trapgevel van zes trappen, afgedekt door gemetselde ezelsruggen. In de geveltop een toppilaster op eenvoudige afgeronde natuurstenen console met een fors smeedijzeren gevelanker. Bovenin de trapgevel een klein zoldervenster. Het smallere rechter deel van de gevel wordt afgesloten door een natuurstenen mastgoot op afgeronde consoles. De kap boven dit gedeelte staat loodrecht op het hoofddak van het pand. In de natuurstenen plint van de zijgevel (NW) een reeks kleine kelderramen met diefijzers. Ongeveer in het midden van de gevel op de bel-etage een gekoppeld venster met tweeruits bovenlicht. In de vensters zijn gekleurde glas-in-loodramen met figuratieve voorstellingen opgenomen. Links daarvan een breed samengesteld kozijn van vijf zesruits vensters met openslaande ramen onder vierruits bovenlichten. Rechts van het midden twee kleinere vieruits vensters met glas-in-lood in de tweeruits bovenlichten en op de hoek de rondboog van het portiek. Naast de rondboog bevindt zich een kleine terracotta gevelsteen met twee vissen (een verwijzing naar Jacob Cabeliau, bevelhebber tijdens het beleg van Alkmaar in 1573, die in 1574 op 't Hooge huys stierf). Op de verdieping in het midden vier kleine venstertjes onder doorlopende strek, geflankeerd door aan elke zijde twee paar gekoppelde vensters. De gevel wordt beëindigd door een natuurstenen mastgoot op consoles. In de middenas van de gevel, vlak boven de gootlijst een kleine dakkapel met een puntgeveltje onder zadeldakje. De noordoostelijke trapgevel van het "Hooge Huys" eindigt in een hoge schoorsteen met kap. Op de bel etage rechts drie gekoppelde grote vensters en links daarvan een enkel venster. Op de verdieping rechts een gekoppeld venster en links een enkel venster en daarboven in de trapgevel een klein zoldervenster. Links van de zijgevel bevindt zich de teruggerooide uitbouw met de conciërgewoning op de verdieping. De uitbouw telt twee bouwlagen onder een zadeldak met leien dat aan de noordoostzijde is afgesloten met een trapgevel. Het voorterrein wordt van de Laurensstraat afgescheiden door een bakstenen muurtje met houten toegangshek tussen twee pijlers met zittende wapendragende leeuwen. In de gevel beganegronds rechts de deur naar de bovenwoning met een klein zijlicht en links een dubbele geverniste rondboogdeur en een kleinere enkele deur onder rondboog. Op de eerste verdieping twee vensters met vierruits openslaande ramen onder tweeruits bovenlichten en rechts daarvan een vieruits venster. Op de tweede verdieping twee zesruits vensters met openslaande ramen en rechts een klein tweeruits venster. De gevel van de "Princenhof" (NO) langs de St. Laurensstraat is eenvoudiger gedetailleerd dan die van het "Hooge Huys". Op de begane grond rechts een brede dubbele rondboogdeur. Links daarvan bevinden zich drie en rechts daarvan één gekoppeld venster. Op de eerste en tweede verdieping lagere vensters, grotendeels gekoppeld. INTERIEUR. In het "Hooge huys" is een groot deel van het oorspronkelijke interieur inclusief het meubilair uit de bouwtijd naar ontwerp van Kropholler bewaard gebleven. De grote centrale hal op de bel etage heeft een vloer van gepolijste vierkante platen Comblanchien, de wanden zijn opgetrokken in schoon metselwerk van gele baksteen en voorzien van tegeltableaus met de wapens van Alkmaar en Noord-Holland. De vergader-, spreek-, en directeurskamers zijn voorzien van lambrizeringen, een ingebouwde kast, en tegeltableaus met dierenriemtekens. In vrijwel het gehele pand zijn de oorspronkelijke deuren bewaard gebleven. Waardering De kantoorgebouwen "Hooge Huys" en "Princenhof" uit 1931-1933 met bijbehorende conciërgewoning zijn van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische waarde als representatief en zowel uit- als inwendig grotendeels gaaf voorbeeld uit het oeuvre van A.J. Kropholler in zijn kenmerkende traditionalistische robuuste bouwstijl. Het pand is van stedenbouwkundig belang vanwege de beeldbepalende situering in het centrum van Alkmaar tegenover het eveneens door Kropholler ontworpen voormalige politiebureau. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524926
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hooge Huys
Hooge Huys2.JPG
Locatie St. Laurensstraat 1-3, Alkmaar
Coördinaten 52° 38′ NB, 4° 45′ OL
Oorspr. functie bank/kantoorgebouw
Start bouw 1930
Bouw gereed 1931
Bouwstijl traditionalisme
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 524926
Overig
Verdiepingen 2
Architect A.J. Kropholler
Eigenaar Vereniging Hendrick de Keyser
Detailkaart
Hooge Huys
Hooge Huys
Lijst van rijksmonumenten in Alkmaar
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Hooge Huys in het centrum van de Noord-Hollandse stad Alkmaar is een voormalig kantoorpand van de verzekeringsmaatschappij ’t Hooge Huys, nu VIVAT. Het pand is ontworpen door Alexander Kropholler in de stijl van het traditionalisme. Kropholler tekende eveneens voor het ontwerp van het naastgelegen voormalig Politiebureau aan het Kerkplein 9. Bij het ontwerpen gebruikte Kropholler zowel middeleeuwse stijlkenmerken als de stijl van Berlage. Het gebouw maakt tezamen met de Princenhof, de conciërgewoning en Hof van Teylingen onderdeel uit van een complex. Het is de bedoeling geweest om het naastgelegen voormalige politiebureau ook onderdeel uit te laten maken van dit complex.

Geschiedenis

Het Hooge Huys is naar een pand dat eeuwen eerder op deze plek stond. Dat was een stadskasteel genaamd Het Princenhof en had als bijnaam Hooge Huys, omdat het complex een hoge bakstenen toren had. Dit huis werd in 1753 gesloopt.[1]

De N.V. Noord-Hollandsche Levensverzekerings Maatschappij was in 1891 opgericht door Jan Hofstee (bijgenaamd Jan Pijp omdat hij eerder een pijpenwinkeltje had gehad). Zijn zoon en opvolger Henk Hofstee breidde het verzekeringsbedrijf uit en gaf Kropholler opdracht om een nieuw kantoor in historiserende stijl te bouwen op de plek van het oude Hooge Huys. Het pand werd in 1931 betrokken. Afbeeldingen ervan stonden vaak op reclameuitingen en zelfs als embleem op polissen; dit moest soliditeit uitstralen. Later (1970) kreeg ook het bedrijf de naam Hooge Huis (voluit Hooge Huys Levens­verzekeringen van 1891 N.V.).

In 1936 werd het naastgelegen politiebureau gebouwd, het is de bedoeling geweest dat er een poortgebouw zou komen dat het politiebureau met het kantoorgebouw zou verbinden. Dit poortgebouw is nooit gerealiseerd. Het gebouw Princenhof is in 1961 met een verdieping verhoogd, dit gebeurde tegelijkertijd met de bouw van het gebouw Hof van Teylingen.

In 1990 verliet de verzekeringsmaatschappij het pand, er kwam een nieuw hoofdkantoor net ten noordwesten van de binnenstad, aan de andere zijde van het station. Het bedrijf was sinds 1984 niet zelfstandig meer. Eind 1995 verkocht eigenaar Bouwfonds het aan de Reaal Groep. In 2004 kreeg het Hooge Huys ook de naam Reaal Verzekeringen; in 2014 werd dit VIVAT.

Voor behoud van de gebouwen uit de jaren dertig richtte de familie Hofstee-Buur de stichting ’t Hooge Huys op. Eind 2013 nam de Vereniging Hendrick de Keyser het pand over.[2]

Beschrijving van het Hooge Huys

Exterieur

Het pand is opgetrokken uit rode kloostermoppen. In de zes trappen tellende trapgevel aan de Langestraat is een medaillon aangebracht. Op dit medaillon staat een pelikaan die haar jongen voedt met haar eigen bloed: als symbool voor naastenliefde. De trappen worden afgedekt door gemetselde ezelsruggen, de hoogste trap wordt gevormd door een pilaster staande op een eenvoudige console van natuursteen. In de pilaster is ook een smeedijzeren gevelanker aangebracht. Aan de rechterzijde van deze gevel is een kleine ingang geplaatst. Daarboven een zogenaamde mastgoot op consoles, alles van natuursteen. Het dak hierboven staat loodrecht op het hoofddak.

Aan de gevel aan de Sint Laurensstraat is een gedenksteen in de vorm van twee vissen geplaatst. De terracottasteen is daar geplaatst ter herinnering aan Jacob Cabeliau, hij is in het vorige Hooge Huys gestorven.[3]

De plinten, waterdorpels, lateien, sierblokken en aanzetstenen van de vensters zijn allemaal uitgevoerd in natuursteen.

Op de hoek Sint Laurensstraat en Langestraat is de hoek opengewerkt, in de hoek is de entree geplaatst. De entree wordt gevormd door twee rondbogen. De kolom waar de rondbogen samen komen staat op een natuurstenen console. In het portaal gaat een trap naar de bel-etage waar een getoogde dubbele koperen deur de ingang afsluit. Aan de andere kant van het pand, aan de zijde van de Langestraat, was vroeger ook een ingangspartij, hier bevindt zich nog altijd een opening in de gevel.

In de zijgevel, de gevel aan de Sint Laurensstraat, zijn in de plint kelderramen met diefijzers geplaatst. Ook op deze gevel een mastgoot op consoles. In het midden van deze gevel staat boven de dakgoot een dakkapel met een puntgevel en een zadeldak.

Glas in lood

De bovenlichten van de vensters aan de Langestraat hebben glas in lood met figuratieve voorstellingen. In de Sint Laurensstraat zijn de vensters volledig van glas in lood.

Interieur

Van het interieur is ook het meubilair bewaard gebleven. In de hal op de bel-etage ligt comblanchien, een steensoort die lijkt op marmer, afkomstig uit de Franse gemeente Comblanchien. De muren zijn van gele baksteen met tegeltableaus. In de tegeltableaus voorstellingen van de wapens van Alkmaar en Noord-Holland. Andere voorstellingen in het pand zijn aangebracht op tegeltableaus in de lambriseringen in onder andere de directeurskamer, hier zijn dierenriemtekens aangebracht. Vrijwel alle deuren in het pand zijn nog de oorspronkelijke deuren.

Conciërgewoning

In de Sint Laurensstraat staat aan de achtergevel van het Hooge Huys de conciërgewoning. Voor de conciërgewoning is een binnenplaats geplaatst waardoor de woning zich achter de rooilijn bevindt. Dit voorplein is afgesloten door een gemetseld muur met daarin een houten hekwerk. De muren worden afgesloten door twee consoles met op elke console een leeuw. De twee leeuwen houden elk een wapenschild vast. Te weten de wapens van Holland en Brederode.

De woning telt twee bouwlagen onder een zadeldak, het dak is gedekt met leien. De zuidelijke kant is tegen het Hooge Huys gebouwd, de noordzijde is vrij en is afgesloten door een trapgevel. Op straatniveau zijn drie deuren geplaatst: links een enkele rondboogdeur, in het midden een dubbele rondboogdeur en geheel rechts een rechte deur die naar de bovenwoning leidt. De ruiten op de eerste verdieping zijn allen vierruits met de twee linker vensters tweeruits bovenlichten, het rechter venster heeft geen bovenlicht. De ruiten op de tweede verdieping zijn allen zesruits, behalve het venster aan de rechter kant, dat is tweeruits.

Monumentstatus

Het complex waartoe het Hooge Huys behoort is op 25 januari 2002 aangewezen als rijksmonument en op 10 mei 2002 is het daadwerkelijk in het rijksmonumentregister ingeschreven. Naast het Hooge Huys behoren het Princenhof en de conciërgewoning uit 1933 en de Hof van Teylingen uit 1961 ook tot het complex. De Princenhof, met conciërgewoning, is eveneens aangemerkt als rijksmonument. De Hof van Teylingen is te jong om als rijksmonument beschermd te worden en valt daar dus buiten. De monumentstatus is toegewezen omdat de panden representatief zijn voor het oeuvre van Kropholler en de panden zijn beeldbepalend voor het centrum van Alkmaar.

In 2014 was het Hooge Huys voor het eerst toegankelijk op de jaarlijkse Open Monumentendag. Het was toen het best bezochte monument van Alkmaar.

Zie ook


Monumenten in de buurt van 't Hooge Huys/Princenhof in Alkmaar

Pand met forse geheel natuurstenen voorgevel, drie traveeën breed, aan weerszijden afgesloten door geblokte lisenen en bekroond door een dorisch ho ..

Langestraat 114
Alkmaar
Pand met forse geheel natuurstenen voorgevel, drie traveeën breed, aan weerszijden afgesloten door geblokte lisenen en bekroond door een do..

Politiebureau

Kerkplein 9
Alkmaar
Inleiding (Voormalig) POLITIEBUREAU uit 1935-1936, gebouwd in de voor het oeuvre van A.J. Kropholler (1882-1973) kenm..

Grote of Sint-Laurenskerk

Koorstraat 2
Alkmaar
Nederlands Hervormde GROTE of ST. LAURENSKERK. Een geheel met natuursteen beklede bakstenen kruisbasiliek met zevenzijdige koorsluiting gebo..

De Noordstar

Gedempte Nieuwesloot 153
Alkmaar
Inleiding LOGEGEBOUW in Amsterdamse Schooltrant uit 1924 met bijbehorende CONCIERGEWONING uit 1936, gebouwd in opdracht van de vrijmetselaa..

Burgemeester Wendelaar Lantaarn

Koorstraat 4
Alkmaar
Inleiding GEDENKTEKEN, de "Burgemeester Wendelaar Lantaarn", is in 1932 opgericht naar ontwerp van A.J. Kropholler ter gelegenheid van het ..

Kaart & Routeplanner

Route naar 't Hooge Huys/Princenhof in Alkmaar

Foto's (1)