Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Wilhelminagasthuis in Amsterdam

Gebouw

Arie Biemondstraat 105
1054PD Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1927-1928
Architect: A.R. Hulshoff


Beschrijving van Wilhelminagasthuis

Omschrijving Het voormalige LABORATORIUM (3) voor de pathologische anatomie is onderdeel van het Wilhelmina Gashuiscomplex. Het is gebouwd in 1927 naar zakelijk-expressionistisch ontwerp van A.R. Hulshoff van de dienst Publieke Werken op een onregelmatige samengestelde plattegrond met in hoogte variërende, in- en uitspringende cubische bouwvolumes rondom het centrale torenachtige trappenhuis met hoofdentree. Het is een strak bakstenen gebouw met een sterke horizontale en verticale belijning en rechthoeken, die verwantschap tonen met de Amerikaanse architectuur uit de periode van F.L. Wright. De bakstenen bouwvolumes worden geleed door verdiepte stalen vensters met onderverdeling, natuurstenen lijsten en geometrische ornamenten, veelal bij de hoeken en afgesloten met licht overstekende platte daken. De strakke bakstenen wanden en daklijsten, evenals de terugliggende stalen kozijnen zijn kenmerkend voor de stijl en kracht van de bouwmassa. De twee zijvleugels sluiten T-vormig op het trappenhuis aan. De grote vleugel is aan de voorzijde elf traveeën breed en loopt parallel aan het Jacob van Lennepkanaal en telt naast de begane grond drie verdiepingen onder een plat dak. Een hoek is afgeschuind, de korte zijgevel is drie traveeën breed. Ook aan de achterzijde kent de brede hoofdvleugel een erkerachtige afronding van de hoek. Boven een lager bouwdeel tegen de achterzijde zijn nog zeven van de in oorsprong acht segmentvormige vensters in de achtergevel te zien. Het lagere bouwdeel onder een bijzondere schilddakvormige lichtkap heeft acht hoge twintigruits vensters met stalen roedenverdeling. Ook de korte gevel van de haakse vleugel aan de Jacob van Lennepkanaal is drie traveeën breed. De vensters van het souterrain hebben een twaalfruits verdeling. Het samengestelde westelijk bouwvolume heeft een brede vensterpartij opgebouwd uit geschakelde vensters met zware tussenposten en tienruits ramen. Verder worden hier hoge vensters afgewisseld met kleine vierkante vensters. Het meest westelijke deel van het bouwvolume kraagt uit en wordt ondersteund door vier pijlers die zijn gesierd met bouwbeeldhouwwerk van Hildo Krop. De pijlers zijn aan beide zijden bewerkt. De voorstellingen zijn in hardsteen uitegevoerd, circa 205 cm hoog en beelden uit: Een man met pijl en boog, een man met neerdalende vogel, een vrouw met handen naast de schouders, een vrouw met kelkbloem, een vrouw met vlammend hart in de hand, een vrouw een vogel koesterend in de handen, een man met Phoenix, een man met zittende adelaar op rechterarm. Ook hier bevindt zich een glazen lichtkap. De onder de uitkraging tot stand gekomen gaanderij strekt zich verder uit parallel aan de Nicolaas Beetsstraat, ook hier bevinden zich zware tussenposten. De accentuering met beeldhouwwerk en zware tussenposten en fries en gaanderij diende de monumentalisering van de hier eertijds gelegen begrafenisaula. Tegen een kort bouwvolume van het hoofdgebouw, als doorloper naar de Nicolaas Beetsstraat, bevindt zich hier parallel aan die straat, een haakse vleugel van drie bouwlagen. Op de verdiepingen telt deze vleugel zeven traveeën in de lengte en drie in de breedte. Het langgerekte open terrein aan de Nicolaas Beetsstraat wordt begrensd door een metalen hek op stenen voeting en met poorten. De hekpijler-bekroningen zijn van de hand van Hildo Krop: 'Troost' (links, staand mensenpaar, ernstig beschadigd) en 'Herinnering' (rechts, zich terugtrekkende vrouwenfiguur met klokbloem), beide van hardsteen en (in oorsprong) circa 74 hoog. Aan deze zijde bevindt zich een klein facilitair gebouwtje van één bouwlaag onder zadeldak met pannen en met verscheidene toegangen. De hoofdtoegang tot het voormalige laboratorium is gelegen in een risalerend bouwvolume waarin onder meer het trappenhuis is ondergebracht. Dit volume is hoger opgetrokken dan de overige bebouwing. Een buitentrap leidt naar een bordes, waarna een dubbele houten toegangsdeur onder luifel toegang verleent tot het hoofdgebouw. Het trappenhuis heeft hoge en in twee groepen van drie geschakelde vensters met respectievelijk 15- en 21-ruits ramen met stalen roedenverdeling. Het metselwerk is uitgevoerd in Noors- of kettingverband. In de hooggelegen blinde geveldelen bevindt zich aan vier zijden een uurwerk zonder wijzerplaat, maar met de uuraanduiding in het metselwerk. Een witgepleisterde uitkraging sluit de gevels recht af. Het bouwbeeldhouwwerk van Hildo Krop als bekroning boven de hoge vensterpartij bestaat uit een lijst met aan weerszijden adelaars in terracotta en daartussen twee dito mannen- en twee dito vrouwenfiguren voor ondiepe concave ruggesteunen. De beelden zijn circa 125 cm. hoog. Aan de linkerzijde van de luifel bevindt zich een tufstenen versiering (ca. 100 cm.) van de hand van Hildo Krop voorstellende een toorts met een vlucht zwaluwen. Verder bij de hoofdingang met natuursteen afgedekte gemetselde bortsweringen en een zijingang naar de vleugel. Aan weerszijden van de hoofdingang nog een tweetal tufstenen versieringen van Krop, in de eveneens tufstenen enkadrering van de hoofdtoegang (circa 25-33 cm.): Een vrouw met gebogen hoofd steunend op hand, maansikkel en sterren (het symbool van rust) en verder een mannenkop en stralende zon (symbool van energie). Inwendig is het trappenhuis met dubbele bordestrap nog oorspronkelijk. De hal is hoger gelegen en vanaf de verdieping is de vloer van de bordessen met houten parket belegd; ook de traptreden zijn van hout. Geheel rechts van het voormalige laboratorium bevindt zich nog een facilitair gebouwtje op T-vormig grondplan, met één bouwlaag, met vensters met opvallende vierruits houten roedenverdeling en onder twee ingestoken zadeldaken met pannen. Deze is middels een een lage gang met kleine vierkant vensters aan de zijde van het Jacob van Lennepkalaal verbonden met het laboratorium. Waardering Het uit 1927-1928 daterende voormalige laboratorium voor de pathologische anatomie is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als overwegend gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een onderzoeksgebouw in zakelijk-expressionistische trant en als historisch-functioneel onderdeel van het voormalige Wilhelmina Gasthuis. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524816
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Wilhelmina Gasthuis aan de Eerste Helmersstraat; circa 1900.
Detail van de gevel van het voormalige poortgebouw aan de Eerste Helmersstraat
Tekening uit 1892
Voormalig Chirurgiegebouw aan het WG-plein 100.

Het Wilhelmina Gasthuis (WG) is een voormalig ziekenhuis in Amsterdam.

Op 28 mei 1891 legde het tienjarige, nog niet officieel ingehuldigde koninginnetje Wilhelmina, de eerste steen voor het Wilhelmina Gasthuis. Het zou een ziekenhuis worden in een parkachtige omgeving. Het ziekenhuis kwam in de buurt van het vroegere pesthuis en Buitengasthuis, gelegen buiten de stadswallen, zuidwestelijk van de Singelgracht.[1] In de loop der tijd raakte het ziekenhuis ingebouwd door de bebouwing van Oud-West.

In 1925 werd een begin gemaakt met bouwactiviteiten die het karakter van het WG geheel hebben veranderd. Er werden nieuwe paviljoens opgetrokken waar diverse klinieken werden gehuisvest.

Wegens het 75-jarig bestaan (1891-1966) van het Wilhelmina Gasthuis, bood het personeel een bronzen beeld aan van een 10-jarige Koningin Wilhelmina, gemaakt door Mari Andriessen, dat daar in 1967 werd geplaatst. Na tijdelijke opslag, verhuisde het beeldje in 1984 naar de ingang van de nieuwbouw van het AMC.

Het WG was decennialang een academisch ziekenhuis bij de Universiteit van Amsterdam, samen met het oudere en nog centraler gelegen Binnengasthuis. In 1981 werden beide ziekenhuizen samengevoegd en verhuisden naar het uiteindelijke AMC in Holendrecht (Amsterdam-Zuidoost). Tussen 1981 en 1983 verhuisde het WG, in gedeelten, naar de nieuwe locatie.

Na de sluiting in 1983 is het terrein gedeeltelijk gesaneerd, enkele oude gebouwen staan nog overeind en kregen nieuwe functies. Verschillende nieuwe straatnamen op het terrein werden vernoemd naar medisch personeel dat hier vroeger werkzaam was.

De naam van het ziekenhuis wekte in het buitenland nog weleens wat verwarring: in het WG werkzame onderzoekers vonden hun artikelen soms terug in literatuurlijsten met een hen onbekende mede-auteur, een zekere Wilhelmina Gasthuis.[2][3][4]

Op het terrein van het voormalige ziekenhuis bevinden zich diverse bedrijven en woningen. Het staat bekend als het "WG-terrein".

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Wilhelminagasthuis in Amsterdam

Poortgebouw van Wilhelminagasthuis

Helmersplantsoen 1
Amsterdam
Omschrijving Voormalig HOOFDGEBOUW en POORT (1) als eerste onderdeel van het complex Wilhelmina Gasthuis in 1891-1893 gebouwd in opdracht ..

Wilhelminagasthuis

Marius van Bouwdijk Bastiaansestraat 23
Amsterdam
Omschrijving RÖNTGENGEBOUW (4) onderdeel van het Wilhelmina Gasthuis complex in 1925 ontworpen door de Dienst Publieke Werken. Het gebouw..

Wilhelminagasthuis

Wg-Plein 100
Amsterdam
Onder monumentnummer 526940 zijn de overige adressen ingevoerd, die om technische redenen niet onder dit monumentnummer in de Objecten Data ..

gebouw

Wg-Plein 100
Amsterdam
Dit monumentnummer vormt samen met nummer 527012 een aanvulling op monumentnummer 524815, omdat om technische redenen niet alle adressen ond..

Wilhelminagasthuis

Wg-Plein 100
Amsterdam
Dit monumentnummer vormt samen met nr.526940 een aanvulling op monumentnummer 524815, omdat om technische redenen niet alle adressen onder d..

Kaart & Routeplanner

Route naar Wilhelminagasthuis in Amsterdam

Foto's (1)