Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Wilhelminagasthuis in Amsterdam

Gebouw

Wg-Plein 100
1054SC Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1932-1933
Architect: E.P. Messer


Beschrijving van Wilhelminagasthuis

Onder monumentnummer 526940 zijn de overige adressen ingevoerd, die om technische redenen niet onder dit monumentnummer in de Objecten Data Bank van de RDMZ kunnen worden ingevoerd. Deze omschrijving heeft dus ook betrekking op monumentnummer 526940. Omschrijving De voormalige dubbele CHIRURGISCHE KLINIEK (2) van het complex Wilhelmina Gasthuis is gebouwd in 1932-1933 naar een ontwerp E.P. Messer van de Dienst Publieke Werken in een zakelijk expressionistische trant. Het symmetrische gebouw kent een tweedeling in de opzet: de beide klinieken dienden in oorsprong waarschijnlijk de scheiding naar geslacht. In later tijd diende het rechterdeel de algemene chirurgie en waren beide helften gemengd. Het omvangrijke gebouw is geprojecteerd aan het huidige Wilhelmina Gasthuisplein, met de achtergevel tegen de kademuur van de Jacob van Lennepkanaal en de zijgevel aan de Tweede Constantijn Huygensstraat op een langgerekte samengestelde plattegrond met in hoogte variërende, bakstenen volumes onder pannen schilddaken. De kliniek bestaat uit een vijf bouwlagen, mezzanino en kapverdieping bevattend centraal hoofdgebouw, met te weerszijden op de eerste, tweede en derde verdieping haakvormige balkons, verbonden met vooruitspringende zijvleugels van vier bouwlagen. Ook aan de uiterste zijden van deze zijvleugels bevinden zich balkons op de verdiepingen; deze behoren tot een later toegevoegd bouwvolume in de oksel van zijvleugel en de achterliggende vier bouwlagen hoge doorloper van het hoofdgebouw. De zijgevels van deze doorloper zijn twee vensterassen breed. Ook op de begane grond van dit toegevoegde bouwvolume bevindt zich een met gemetselde borstwering afgesloten kleine gaanderij. De hoge vensters hebben een stalen geleding. De middenvleugel heeft een 8 traveeën breed middenrisaliet, gemetselde profiellijsten rondom de met staande strekken gemetselde velden tussen de vensters. Entrees met granieten omlijstingen en reliëfs. Het bouwbeeldhouwwerk dateert van 1929 en is van de hand van de beeldhouwer Hildo Krop. De figuratieve gevelstenen zijn 89 cm. hoog en stellen een chirurg, een pijl met de punt in een roos, een boogschutter en nog een chirurg voor. Het middendeel van het hoofdgebouw heeft een met pannen gedekt schilddak, bekroond door een dakruiter met wijzerplaat. De zijvleugels zijn identiek vormgegeven, bestaande uit een begane grond, drie verdiepingen en een identiek schilddak. De houten schuifvensters hebben een eigentijdse roedenverdeling met dubbele stijl en 2x6 bovenlichten. Eveneens komt de combinatie van draai- en tuimelramen voor. Inwendig bestaat nog een beperkt aantal oorspronkelijke onderdelen. Het rechter trappenhuis heeft nog de fraaie smeedijzeren trapbalustrade in de vorm van een traliewerk met metalen (legering) leuning. Een aantal deuren heeft nog de doordraaiende scharnieren, waarmee de deuren naar weerskanten kunnen opengaan en vanzelf weer sluiten. De beide trappenhuizen hadden op de hallen per verdieping een wandschildering. Een tweetal schilderingen is nog oorspronkelijk. In de hal van de begane grond (rechterzijde) bevindt zich een schildering van W. Molin uit 1937, voorstellende Pasteur en Lister. Op de tweede verdieping (linkerzijde) bevindt zich een wandschildering van Bouhuijs, voorstellende een verpleegster met dankbare patiënten. De verpleegster heeft het wapen van Amsterdam als embleem op haar tenue. Enkele vensters van de gangen naar de trappenhuizen hebben nog de stalen roedenverdeling. Aan de achterzijde van het gebouw hebben de haaks tegen het hoge middendeel van het hoofdgebouw geplaatste vleugels kapellen met hijsbalken en een vijftal metalen afhoudbogen. De achterzijde van de beide chirurgische klinieken bestaat uit een samenstel van haaks op de voorgebouwen geplaatste vleugels en een lagere vleugel van twee bouwlagen boven een onderkeldering. Deze laatste loopt evenwijdig aan het Jacob van Lennepkanaal. Ook aan de achterzijde zijn de gevels zorgvuldig vormgegeven. Temidden van vensterrijen wordt de gevel van de langgerekte lagere bebouwing aan het Jacob van Lennepkanaal gekenmerkt door een viertal zeer hoge vensters in ondiep uitgebouwde erkers. Deze vensters hebben een doorgang in de bovenliggende kapellen en dienden de lichttoetreding van de operatiekamers. De korte zijgevels hebben ingangen onder een vensterpartij met twaalf geschakelde ramen met elk een vierruits roedenverdeling. Ook de twee haakse vleugels van drie bouwlagen tegen de achterzijde van het hoge middendeel van het hoofdgebouw hebben grote vensterpartijen, eveneens in verband met lichttoetreding van de operatiekamers. De kappen van de langgerekte vleugel aan het Jacob van Lennepkanaal en die van de hoge haakse vleugels worden onderbroken door grote en brede liggende daklichten. Waardering De voormalige chirurgische kliniek uit 1932-1933 is van algemeen belang wegens de cultuur- en architectuurhistorische waarde en als kenmerkend voorbeeld van zakelijk-expressionistische ziekenhuisbouw en als historisch functioneel onderdeel van het voormalige Wilhelmina Gasthuis. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524815
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Wilhelmina Gasthuis aan de Eerste Helmersstraat; circa 1900.
Detail van de gevel van het voormalige poortgebouw aan de Eerste Helmersstraat
Tekening uit 1892
Voormalig Chirurgiegebouw aan het WG-plein 100.

Het Wilhelmina Gasthuis (WG) is een voormalig ziekenhuis in Amsterdam.

Op 28 mei 1891 legde het tienjarige, nog niet officieel ingehuldigde koninginnetje Wilhelmina, de eerste steen voor het Wilhelmina Gasthuis. Het zou een ziekenhuis worden in een parkachtige omgeving. Het ziekenhuis kwam in de buurt van het vroegere pesthuis en Buitengasthuis, gelegen buiten de stadswallen, zuidwestelijk van de Singelgracht.[1] In de loop der tijd raakte het ziekenhuis ingebouwd door de bebouwing van Oud-West.

In 1925 werd een begin gemaakt met bouwactiviteiten die het karakter van het WG geheel hebben veranderd. Er werden nieuwe paviljoens opgetrokken waar diverse klinieken werden gehuisvest.

Wegens het 75-jarig bestaan (1891-1966) van het Wilhelmina Gasthuis, bood het personeel een bronzen beeld aan van een 10-jarige Koningin Wilhelmina, gemaakt door Mari Andriessen, dat daar in 1967 werd geplaatst. Na tijdelijke opslag, verhuisde het beeldje in 1984 naar de ingang van de nieuwbouw van het AMC.

Het WG was decennialang een academisch ziekenhuis bij de Universiteit van Amsterdam, samen met het oudere en nog centraler gelegen Binnengasthuis. In 1981 werden beide ziekenhuizen samengevoegd en verhuisden naar het uiteindelijke AMC in Holendrecht (Amsterdam-Zuidoost). Tussen 1981 en 1983 verhuisde het WG, in gedeelten, naar de nieuwe locatie.

Na de sluiting in 1983 is het terrein gedeeltelijk gesaneerd, enkele oude gebouwen staan nog overeind en kregen nieuwe functies. Verschillende nieuwe straatnamen op het terrein werden vernoemd naar medisch personeel dat hier vroeger werkzaam was.

De naam van het ziekenhuis wekte in het buitenland nog weleens wat verwarring: in het WG werkzame onderzoekers vonden hun artikelen soms terug in literatuurlijsten met een hen onbekende mede-auteur, een zekere Wilhelmina Gasthuis.[2][3][4]

Op het terrein van het voormalige ziekenhuis bevinden zich diverse bedrijven en woningen. Het staat bekend als het "WG-terrein".

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Wilhelminagasthuis in Amsterdam

gebouw

Wg-Plein 100
Amsterdam
Dit monumentnummer vormt samen met nummer 527012 een aanvulling op monumentnummer 524815, omdat om technische redenen niet alle adressen ond..

Wilhelminagasthuis

Wg-Plein 100
Amsterdam
Dit monumentnummer vormt samen met nr.526940 een aanvulling op monumentnummer 524815, omdat om technische redenen niet alle adressen onder d..

Wilhelminagasthuis

Marius van Bouwdijk Bastiaansestraat 23
Amsterdam
Omschrijving RÖNTGENGEBOUW (4) onderdeel van het Wilhelmina Gasthuis complex in 1925 ontworpen door de Dienst Publieke Werken. Het gebouw..

Poortgebouw van Wilhelminagasthuis

Helmersplantsoen 1
Amsterdam
Omschrijving Voormalig HOOFDGEBOUW en POORT (1) als eerste onderdeel van het complex Wilhelmina Gasthuis in 1891-1893 gebouwd in opdracht ..

Wilhelminagasthuis

Arie Biemondstraat 105
Amsterdam
Omschrijving Het voormalige LABORATORIUM (3) voor de pathologische anatomie is onderdeel van het Wilhelmina Gashuiscomplex. Het is gebouwd ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Wilhelminagasthuis in Amsterdam

Foto's (1)