Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Verkeerstoren met commandobunker in Venlo

Militair Object

Postweg 15
5913PD Venlo
Limburg

Bouwjaar: 1940-1941

(1 recensie)

Beschrijving van Verkeerstoren met commandobunker

Inleiding Verkeerstoren met commandobunker gebouwd als onderdeel van het vliegveld Venlo-Herungen "Fliegerhorst". Dit was een tussen einde 1940 en begin 1941 door de Duitsers aangelegd militair vliegveld, deels op het grondgebied van de gemeente Venlo (240 ha) en deels op het grondgebied van de Duitse buurgemeente Herungen (800 ha). Fliegerhorst was het eerste defensieve Duitse vliegveld, bedoeld als voorpost van de Duitse luchtverdediging, met name om de zware industrie in het Ruhrgebied te beschermen door het tijdig neerhalen van Engelse of Geallieerde bommenwerpers met behulp van zoeklichten en de zogenoemde, op Fliegerhorst gestationeerde, "Nachtjagers". In september 1944 kwam na een zwaar bombardement een einde aan de vliegbasis. Het Duitse deel kent nog veel (gave) overblijfselen, op Nederlands grondgebied is er, mede ten gevolge van een grote "opruimactie" in de jaren '80 van de 20ste eeuw waarbij het leeuwendeel van de bunkers en gebouwen is gesloopt, nog slechts sprake van enkele relicten; hiervan is onderhavig object het belangrijkste. Aanvankelijk waren de verkeerstoren en de commandobunker uitgerust met een misleidend (schild)dak, bedoeld om de indruk te wekken van een oude boerenhoeve. Hiertoe werden ook trompe l'oeil-raampjes op de gevel geschilderd en kartonnen koeien in het weiland geplaatst. Omschrijving De VERKEERSTOREN is gebouwd op een vierkant grondvlak van circa 10 bij 10 meter, met een hoogte van 15 meter. De toren steunt op vier hoekkolommen en een gesloten trapschacht. Het onderste deel is open waarbij de gesloten trapschacht zich in het midden bevindt. Het bovenste gedeelte dat zich boven de kolommen en trapschacht bevindt, is één ruimte en functioneerde als uitzichtpost met aan elke zijde twee nauwe zichtopeningen. Aan de oostzijde bevindt zich een stalen deur met balkon. De toren is geheel opgetrokken in gewapend beton, waarbij de dikte van het beton was afgestemd op weerstaan van eventuele luchtaanvallen. Plaatselijk is de wapening zichtbaar. Het betonnen dak is plat. Een deel van de oorspronkelijke camouflageschildering ("rode baksteen") is nog zichtbaar in het onderste deel van de toren. De ernaast gelegen COMMANDOBUNKER is gebouwd op een grondvlak van 14 bij 29 meter, met een hoogte van 51/2 meter en is eveneens geheel opgetrokken in gewapend beton. Het dak van de commandobunker is plat en heeft een dikte van 21/2 meter. De bunker telt twee ingangen, één in de linker zijkant en één in de rechter zijkant. De oorspronkelijke schutkleuren zijn goeddeels verdwenen. Waardering Het object bestaande uit verkeerstoren en commandobunker is van algemeen belang. Het is van militair-historische waarde als bijzondere uitdrukking van de luchtoorlog tussen de Geallieerden en de Duitsers gedurende de Tweede Wereldoorlog in het algemeen en de Duitse luchtverdediging van het Ruhrgebied -waarbij Fliegerhorst het eerste defensieve en één van de grootste Duitse vliegvelden in Nederland was- in het bijzonder. "Het Object geldt als "lieu de mémoires" en maakt de geschiedenis van en de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog zowel tastbaar als ervaringsrijk en voorziet in belangwekkende historische belevingswaarden". Het object heeft architectuurhistorische waarde vanwege de stijl en het bijzondere materiaalgebruik. Voorts heeft het object ensemblewaarde vanwege de ligging op de Grote Heide alwaar zich op Nederlands grondgebied ook nog enkele andere relicten van het militaire vliegveld bevinden. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische, bouwtechnische en typologische zeldzaamheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524755
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen (1)

Verkeerstoren met commandobunker
2
Recensie door: ()
De beschrijving staat bol van de onjuistheden: het vliegveld was 1780 ha groot en 'commandobunker' suggereert een centrale functie die het niet had. Van dit type bunker zijn op meer vliegvelden in Nederland exemplaren verrezen o.a. vlv. Bergen bij Alkmaar. Waarom gewapend beton tot 'bijzonder materiaalgebruik' wordt gerekend is mij in relatie tot de vele oorlogsbunkers die de Duitsers ons nalieten evenmin duidelijk. Toren, bunker en 3 (verdwenen) gebouwen (meteo, brandweer en Flugleitung) stonden direct ten dienste van het vliegverkeer op/vanaf het vliegveld, meer niet.
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Vliegbasis Venlo-Herongen
Fliegerhorst Venlo
Overblijfsel van hangar
Overblijfsel van hangar
IATA: ICAO:
Algemene informatie
Opgericht oktober 1940 - maart 1941
Type Militair, gesloten
Eigenaar Förderverein Ehemaliger Fliegerhorst Venlo e.V
Plaats Venlo, Vlag van Nederland Nederland
Herongen, Vlag van Duitsland Duitsland
Hoogte 35 m
Coördinaten 51° 22′ NB, 6° 13′ OL
Locatie in Nederland
Vliegbasis Venlo-Herongen
Vliegbasis Venlo-Herongen
Startbanen
  Lengte   Materiaal
1450 m Asfalt
1450 m Asfalt
1200 m Asfalt
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart
Fliegerhorst Venlo
voormalige verkeerstoren
voormalige verkeerstoren
Oorspr. functie Verkeerstoren
Huidig gebruik klimtoren voor alpinistenverniging
Start bouw 1940
Bouw gereed 1941
Sluiting 1944
Bouwstijl Bauhaus
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 524755
Overig
Verdiepingen 3
Eigenaar Förderverein Ehemaliger Fliegerhorst Venlo e.V
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De voormalige Vliegbasis Venlo-Herongen werd tussen oktober 1940 en maart 1941 aangelegd als Duitse Fliegerhorst op de Groote Heide bij Venlo en kreeg de naam Fliegerhorst Venlo.

De Fliegerhorst

Sinds 1913 lag op deze locatie al een bescheiden Nederlands vliegkamp dat door de Duitsers werd uitgebouwd tot een complex van in totaal 1075 hectare op het grondgebied van de Nederlandse gemeente Venlo en de (huidige) Duitse gemeentes Nettetal en Straelen. Het complex met twee startbanen van 1450 meter en één van 1200 meter was uitgerust met de modernste veiligheidsinstallaties, radioapparatuur en nachtverlichting met 2000 lampen. Door de Fliegerhorst liep een netwerk van wegen met een totale lengte van 48 kilometer tussen hangars, onderkomens, werkplaatsen, casino's, voetbal- en tennisvelden.

Tussen januari 1943 en augustus 1944 werden 75 à 100 aanvallen door Mosquito's op de Venlose basis uitgevoerd waarbij een groot deel van de bommen buiten de vliegbasis is neergekomen. Op 3 september 1944 werd de vliegbasis volledig verwoest in een gecoördineerde actie van honderden Britse vliegtuigen.

Yankee 55

Nadat de Duitsers waren vertrokken, namen de Amerikanen de vliegbasis over. De naam werd direct veranderd in Yankee 55. De Amerikanen bouwden op de grotendeels verwoeste vliegbasis een enorm tentenkamp, die zij Venlo Hilton noemden. De vliegbasis zelf werd weer opnieuw opgebouwd.[1]

Huidige situatie

Na de Tweede Wereldoorlog werden de overblijfselen van de vliegbasis, met uitzondering van de luchtverkeerstoren met naastgelegen commandobunker en één hangar, opgeruimd. Op het Nederlandse deel van de voormalige vliegbasis maakt de Venlose Zweefvliegclub gebruik van het terrein ten zuiden van de start- en landingsbanen; een oude hangar doet dienst als onderkomen. De oude luchtverkeerstoren - die onder monumentenzorg staat - wordt gebruikt als klimmuur. De rest van het terrein is een natuurgebied, Groote Heide geheten.

Op het Duitse deel heeft de Bundeswehr een depot en oefenen NAVO-militairen. Het grootste deel van het terrein is vrij toegankelijk en ruïneresten herinneren aan het verleden.

De Förderverein

De Förderverein Ehemaliger Fliegerhorst Venlo e.V. is een Nederlands-Duits initiatief met de bescherming en het behoud van de historische overblijfselen van de vliegbasis als doel. Op het terrein worden rondleidingen georganiseerd. Ook bevindt er zich een informatiecentrum over de voormalige Fliegerhorst.

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Verkeerstoren met commandobunker in Venlo

Huize Stalberg

Stalbergweg 268
Venlo
Huis Stalberg. Rechthoekig gepleisterd huis met zadeldak, XVII (?). Naast de ingang een laatgotische gevelsteen met het wapen Van Stalberg.

Gelderse Postwagen

Herungerweg 170
Venlo
Huis De Postwagen. Huis met zadeldak aan de voorzijde afgesloten door een topgevel met vlechtingen en twee ovale venstertjes; ankerjaartal 1..

Dienstwoning bij Waterleidingpompstation Leutherberg

Zwarteweg 6
Venlo
Inleiding Blok van twee dienstwoningen, aanvankelijk gebouwd als dienstwoning annex kantoor als onderdeel van het waterleidingcomplex. De wo..

Landweer: Groote Heide

Middeleeuwse grens en verdedigingswallen a/d landweerweg
Venlo
Landweer; overblijfselen van middeleeuwse grens- en verdedigingswallen.

Waterleidingpompstation Leutherberg

Zwarteweg 2
Venlo
Inleiding Waterleidingpompstation als onderdeel van waterleidingcomplex op rechthoekig grondvlak in dwarsrichting achter rooilijn aan de Zw..

Kaart & Routeplanner

Route naar Verkeerstoren met commandobunker in Venlo

Foto's (2)