Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Abdij Ulingsheide in Tegelen

Kerkelijk Gebouw

Ulingsheide 1 A
5932NA Tegelen (gemeente Venlo)
Limburg

Bouwjaar: 1888-1892
Architect: C.J.H. Franssen


Beschrijving van Abdij Ulingsheide

Inleiding Kloosterkapel met entreeportaal en sacristie behorend bij het klooster Ulingsheide. De kapel dateert uit 1926 en werd gebouwd naar een ontwerp van architect Frans Stoks. De bouwstijl van de kapel is Traditionalisme met invloed van het Expressionisme en Art Deco. Omstreeks 1980 werd het interieur van de kapel aangepast. Aan de absiszijde werden de open paraboolbogen tussen middenschip en zijbeuken ter hoogte van de kruisbeuk dichtgezet in baksteen en glas. Het priesterkoor werd aangepast: de vloer werd verlaagd en de open bogen in de achterwand van het priesterkoor werden deels dichtgezet. Omschrijving De kloosterkapel ligt aan de westzijde van het kloostercomplex haaks op de lange toegangslaan. Aan de oostzijde is de kloosterkapel verbonden met de sacristie en kloostergangen. Aan de zuidzijde is de kapel verbonden met bedrijfsgebouwen ten behoeve van de wijnstekerij; aan de noordzijde is de kapel eveneens verbonden met de kloostergangen. De kapel heeft een hoog middenschip en lagere zijbeuken, en een kruisbeuk aan de absiszijde. Aan de westzijde van de kapel in de oksel van de kruisbeuk en de zijgevel is de toren geplaatst. Aan de absiszijde heeft de kapel afgeschuinde hoeken. Het toegepaste bouwmateriaal is baksteen en natuursteen. Steunberen. Zadeldaken en schilddaken met Hollandse pannen. Spitsboogvormige en spits toelopende glas-in-lood ramen. De vierkante toren is aan de westzijde voorzien van een kleine uitbouw onder zadeldak. De toren heeft in elk gevelvlak op verschillende hoogtes twee spitsboogvormige venstertjes. Onder het uurwerk in elke gevelzijde een klein balkon met balustrade. Aan de bovenzijde van het uurwerk in elke gevelzijde twee spitsboogvormige galmgaten. De naaldspits is gedekt met leien. De westgevel van de kapel aan de linkerzijde van het torenvolume telt zeven venstertraveeën. In elk travee van de lagere zijbeuken telkens drie spitsboogvormige glas-in-lood ramen; daaronder spits toelopende souterrainvensters met glas-in-lood. Deze westgevel is voorzien van twee kapeluitbouwen met afgeschuinde hoeken en voorzien van een tentdak met pannen. Beide kapeluitbouwen hebben in elke gevelzijde een spitsboogvormig glas-in-lood venster en een spits toelopend glas-in lood souterrainvenster. In de westgevel van het hoge middenschip in elk travee drie glas-in-lood vensters met uitzondering van de middelste travee: deze is dichtgezet. De traveeën worden gescheiden door steunbeerachtige lisenen. Aan de rechterzijde van het torenvolume is de hoge gevel van de kruisbeuk in de topgevel voorzien van een roosvenster met glas-in-lood en tracering. Aan de benedenzijde is de kruisbeukgevel voorzien van een uitbouw met drie kleine zadeldaken. In elk van de drie gevelvlakken is deze uitbouw voorzien van een rondboog met daarin drie glas-in-lood ramen van ongelijke hoogte. In de topgevel van elk gevelvlak eveneens drie glas-in-lood ramen van ongelijke hoogte. Haaks op de absiszijde een hoge uitbouw met zadeldak. De zuidgevel van deze uitbouw is voorzien van steunberen en kleine spitsboogvormige glas-in-lood raampjes. In de kopgevel aan de westzijde is deze uitbouw voorzien van vier kleine glas-in-lood raampjes. De oostgevel van de kapel aan de binnenplaatszijde telt zeven venstertraveeën. De indeling en opbouw is vrijwel gelijk aan de westgevel. Alleen is in deze gevelzijde de middelste travee door een loopbrug verbonden met de sacristie die zich evenwijdig aan de kapel aan de oostzijde bevindt. Dit loopbruggebouw telt een bouwlaag en is uitgevoerd in baksteen en rust op twee brede segmentboogvormige gemetselde bogen; kleine rechthoekige venstertjes; zadeldak met pannen. De sacristie telt een bouwlaag onder een zadeldak met pannen. De kruisbeukuitbouw aan de oostzijde is voorzien van een entreeportaal met een plat dak en aan de binnenplaatszijde een rechthoekige deur met zijlichten en spitsboogvormig bovenlicht met glas-in-lood. Het bovenlicht heeft een vijfdelige roedeverdeling. Rechts van deze deur drie hoge smalle glas-in-lood ramen. Onder de dakrand een reeks van twee maal vier spitsboogvormige glas-in-lood raampjes. De kloosterkapel is aan de noordzijde voorzien van een hoge ondiepe uitbouw onder een kruisvormig zadeldak met pannen. Van het INTERIEUR is onder meer het volgende van belang. Het middenschip van de kapel heeft een paraboolvormig plafond van gele baksteen in schoon metselwerk. De traveeën worden gescheiden door lisenen in rode baksteen. De lisenen rusten op natuurstenen consoles in de zijwanden. Het oxaal rust op bakstenen pilasters. Het oxaal heeft een bakstenen balustrade met hierin kleine openingen. Aan de bovenzijde van het oxaal drie spitsboogvormige glas-in-lood vensters. Authentieke vloertegels en koorbanken. De glas-in-lood ramen in de kapel zijn vervaardigd door verschillende glazeniers. Karel Trautwijn maakte een groot aantal ramen in Art Deco stijl. Andere ramen vervaardigd door Pater Victor (Abdij Lilbosch te Echt); Wiegersma en Bauman. Omstreeks 1980 werd het interieur van de kapel aangepast: drie rondbogen in de achterwand van het priesterkoor werden dichtgezet. De zijbeuken werden gescheiden van het middenschip waardoor een kloostergang rond het middenschip ontstond. In deze voormalige zijbeuken kleine altaren voor de opleiding van de priesterbroeders: enkele kleine altaren met een houten opbouw in Neogotiek. De zijaltaren met plafonds met kruisribgewelven; witte en zwarte vloertegels. Figuratief glas-in-lood. In het souterrain onder de kapel is de bibliotheek ondergebracht. De plafondbalken in de souterrainruimte rusten op vierkante bakstenen kolommen. In de zijwanden van de kapeluitbouwtjes spits toelopende glas-in-loodramen, deels met figuratief glas-in-lood. In het verlengde van de bibliotheekruimte onder het hoofdaltaar van de kapel bevindt zich een grote T-vormige crypte met kruisribgewelven en bakstenen kolommen. Hier werd de oude altaartafel uit de bovenkapel herplaatst. De sacristieruimte heeft houten paramentenkasten en lambrisering. Een van de kastdeuren geeft toegang tot de loopbrug die naar de kapel voert. De abtenkapel heeft de authentieke zwarte en witte vloertegels; marmeren altaartafel; spitsbooggewelven en deels authentieke glas-in-lood ramen. In de hoge entreehal naast de kapel toegangsdeuren naar de kapel met smeedijzeren hang- en sluitwerk en natuurstenen latei; in de wand van het trappenhuis rechthoekige- en spits toelopende ramen met figuratief glas-in-lood. Waardering De kapel met entreeportaal en sacristie van het klooster Ulingsheide zijn van algemeen belang en bezitten cultuurhistorische waarde, met name kerkhistorische waarde als voorbeeld van een kloosterkapel c.a. van de orde der Trappisten. De kapel met entreeportaal en sacristie bezitten architectuurhistorische waarde vanwege de toegepaste bouwstijl en als voorbeelden van het oeuvre van architect Stoks en vanwege het rijke interieur met vele glas-in-lood ramen van verschillende glazeniers. De kapel met entreeportaal en sacristie zijn tevens van algemeen belang vanwege de situering in het buitengebied van Tegelen in de nabijheid van de Duitse rijksgrens, vanwege de gaafheid en typologische zeldzaamheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524698
Laatste wijziging: 2014-10-12 10:13:45.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Abdij Ulingsheide
Land Vlag van Nederland Nederland
Plaats Venlo
Coördinaten 51° 20′ NB, 6° 11′ OL
Religie Rooms-Katholiek
Kloosterorde Trappisten
Gebouwd in 1884
Restauratie(s) 1928, 1966-1968
Huidige bestemming wonen/museum
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  524698
Architectuur
Architect(en)  Frans Stoks
Bouwmethode  Traditionalisme, invloeden van Expressionistische architectuur en Art deco
Bouwmateriaal  baksteen, natuursteen
Abdij Ulingsheide
Abdij Ulingsheide
Portaal  Portaalicoon   Religie

Abdij Ulingheide is een voormalig kloostercomplex van de Trappisten met de naam: Onze Lieve Vrouwe Onbevlekt Ontvangen in de Tegelse grensstreek met Duitsland.

Geschiedenis

Trappistenklooster

In de abdij woonde en werkte een zogenaamde Contemplatieve Monastieke Gemeenschap, waarbij het gebed centraal stond. De eerste vestiging in Tegelen gebeurde in 1884, toen zich enkele monniken vestigden op de “Uelingsheide” als 'overloop' voor de Belgische abdij van Westmalle. Ze kochten een op de heide gelegen boerderij aan die ze verder uitbreidden, om in eigen levensonderhoud te voorzien, en begonnen omliggende gronden te ontginnen. Later verbouwden ze de boerderij tot een klooster dat in 1933 tot abdij werd verheven. Ook werd in 1898 de miswijnhandel van Westmalle overgenomen. Door de vraag naar andere wijnen werd het assortiment verder uitgebreid. Daarnaast ontwikkelden de monniken een aantal exclusieve kloosterlikeuren. Dit alles werd de basis voor hun bedrijf dat de naam kreeg “Wijnstekerij Uelingsheide” en de export groeide, naast naar Nederlandse en Belgische afnemers, ook naar andere Europese landen. De huidige kerk en het gastenkwartier dateren van 1928, maar er werden vernieuwingen aangebracht in de jaren 1966-1968. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het complex door afgedwaalde bommen getroffen en drie vleugels van het gebouw werden verwoest die in een andere stijl na de oorlog weer werden herbouwd.

Na het tweede Vaticaans Concilie sloeg de ontkerkelijking toe en ook de kloosters, waaronder de Abdij Ulingsheide, kregen hiermee te maken. De nieuwe aanwas van aspirant-monniken stokte en geleidelijk werd het aantal monniken kleiner. Wegens vergrijzing van de monnikengemeenschap hebben deze sinds 2007 het grote complex verlaten. Het was de bedoeling dat de overgebleven monniken zich in een klein bijgebouw van de abdij zouden terugtrekken. Door een ongelukkige val van de laatste abt, Dom Amandus Prick (1917-2016), is het helaas niet zover gekomen. Dom Amandus woonde aanvankelijk in het verzorgingstehuis Maria Auxiliatrix (onderdeel van de Professor Dubois-stichting , genoemd naar de Nederlandse medicus Eugène Dubois) op een steenworp afstand van de abdij. Later, toen de gezondheid van de hoogbejaarde oud-abt steeds slechter werd, in het Tegelse verzorgingshuis st. Julia bij de Oude Munt, tot aan zijn overlijden in september 2016[1]. De laatst overgebleven monniken zijn ingetrokken in de Trappistenabdij van Echt dat in 2003 het hoofdklooster van de twee Limburgse trappistenkloosters werd. Het kleine bijgebouw, dat De kleine Abdij wordt genoemd, werd door Dom Amandus nog regelmatig bezocht en er worden ook nog gasten ontvangen.

Woongemeenschap Emmaus

Tegenwoordig is in het complex een woongemeenschap en kringloopwinkel gevestigd van Emmaus Feniks. Ook nu nog kan men als bezoeker, net als bij veel andere kloosters en religieuze complexen, zich enige tijd in het complex terugtrekken voor stilte en bezinning. Daarnaast heeft men de gelegenheid om te wandelen in het nabijgelegen Jammerdal. De bewoners van de Emmausgroep (compagnons genoemd, naar een gebruik dat door de oprichter van de Emmausbeweging; "Abbé Pierre" werd ingesteld) worden door bezoekers regelmatig als "nieuwe monniken" bestempeld. Met hun slogan "Samen wonen, Samen werken, Samen delen" en de uitvoering daarvan in het zich dienstbaar stellen aan "Hen die het minder hebben", staan zij niet ver weg van de traditie der Trappisten.

Dat het hebben van een "beschermde status" nog geen bescherming biedt, is duidelijk te zien in en om het kloostercomplex. De bewoners en vrijwilligers van Emmaus Feniks pogen om het complex voor verval te behoeden.

Trappistenbrouwerij

Anders dan in enkele andere Trappistenkloosters werd in dit klooster niet het bekende Trappistenbier gebrouwen, maar werd er Trappistenlikeur gestookt. Tevens was, en is, er een belangrijke handel in (mis)wijn. Daarnaast was, in de crypte onder de kapel, een bibliotheek ondergebracht.

Museum

Nu bevindt zich in de crypte nog een museum met de verzameling van Volksdevotionalia van Dom Amandus Prick, dat een mooi overzicht geeft van vakmanschap, tijdsgeest en verbeelding, met betrekking tot afbeeldingen van heiligen uit de Katholieke traditie.

Architectuur

De kloosterkapel stamt uit 1926 en werd gebouwd naar een ontwerp van architect Frans Stoks. De bouwstijl behoort tot het traditionalisme met invloeden uit het expressionisme en art deco. Omstreeks 1980 werd het interieur van de kapel aangepast. Aan de apsiszijde werden de open paraboolbogen tussen middenschip en zijbeuken ter hoogte van de kruisbeuk dichtgezet in baksteen en glas. Ook is er bij de constructie gebruikgemaakt van het in de nabijheid aanwezige natuursteen.

De kapel met entreeportaal en sacristie zijn tevens van algemeen belang vanwege de situering in het buitengebied van Tegelen in de nabijheid van de grens met Duitsland, omdat het typologisch zeer zeldzaam is en omdat het complex bouwkundig in redelijke staat is. In 1940 plaatste Adema-Schreurs in deze abdij een door de Fransman Cavaille Coll gebouwd tweemanuaals orgel; het werd in 1982 door de Duitser Strohmer gerestaureerd en deels van nieuwe orgelpijpen voorzien.

Hoewel een deel van het kloostercomplex een beschermde status heeft volgens de criteria van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, vreesden omwonenden dat de in 2012 geopende A74 de betrekkelijke rust zou verstoren.

Externe links


Monumenten in de buurt van Abdij Ulingsheide in Tegelen

Gasthuishof

Ulingshofweg 28
Venlo
Gasthuishof. Boerderij, waarvan de woning met wolfdak in de voorgevel een beeldnisje heeft en voorst het ankerjaartal 1654, een tandlijst en..

Smalspoortunnel

Egypte 8
Tegelen (Gemeente Venlo)
Inleiding Meest zuidelijk gelegen SMALSPOORVIADUCT annex TUNNEL, onderlangs gekruist door een vrijwel haaks erop gesitueerd, onverhard ACCE..

Smalspoortunnel

Egypte 8
Tegelen (Gemeente Venlo)
Inleiding Middelste SMALSPOORVIADUCT annex TUNNEL, gekruist door een vrij bochtig, onderdoorlopend ACCESPAD. Over het viaduct liep oorspro..

Smalspoortunnel

Egypte 8
Tegelen (Gemeente Venlo)
Inleiding Meest noordelijke SMALSPOORVIADUCT annex TUNNEL, onderlangs gekruist door een vrijwel kaarsrecht ACCESPAD, dat nagenoeg bij de w..

Terrein waarin grafheuvel: Generaalsheuvel

-
Venlo
Terrein waarin grafheuvel. Datering: IJzertijd. (Gedeeltelijke bescherming, voor zover betreft de daarin gelegen grafheuvel zelf alsmede een..

Kaart & Routeplanner

Route naar Abdij Ulingsheide in Tegelen