Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hofpleinlijn in Rotterdam

Weg En Waterwerk

Boekhorststraat 44
3032AB Rotterdam
Zuid Holland

Bouwjaar: 1904-1908


Beschrijving van Hofpleinlijn

Inleiding Dubbelsporig betonnen SPOORVIADUCT en breder EINDEMPLACEMENT van de Hofpleinlijn, met een totale lengte van 1900 meter, aangelegd in 1904-1908 dwars door het toen nog onbebouwde noordelijke stadsdeel, tussen de Ceintuurbaan en het Hofplein, op initiatief van de hiertoe in 1900 opgerichte Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij (Z.H.E.S.M.). Het viaduct maakt onderdeel uit van een lokale spoorwegverbinding 'De Hofpleinlijn' die Rotterdam Noord (Hofplein) via Berkel-Rodenrijs, Pijnacker, Nootdorp en Voorburg verbindt met Scheveningen en Den Haag. Het eerste ontwerp voor het viaduct van deze eerste elektrische spoorweg in Nederland, werd geleverd door het Haagse ingenieursbureau Beversen en Van Heurn, dat expertise had ingewonnen bij de destijds beroemde bruggenbouwer in beton, de firma Hennebique te Parijs. Dit ontwerp werd door ir. A.C.C.G. van Hemert, docent toegepaste mechanica aangepast. Uiteindelijk werd de bouw aanbesteed door de 'Hollandsche Maatschappij tot het maken van werken in Gewapend Beton', die kort hiervoor door Van Hemert zelf was opgericht. Bij de technische uitwerking waren ingenieurs van het Staatsspoor (H.IJ.S.M.) nauw betrokken. De elektrische beweegkracht en de gewapendbetonconstructie trokken vooral binnen de bouwwereld internationale belangstelling. Al tijdens de bouw werd onder een achttal viaductbogen een houten winkelpui aangebracht. In de volgende jaren werden steeds meer bogen langs de Voorburgstraat en de Vijverhofstraat ingericht voor verschillende bestemmingen als winkel, pakhuis, kantoor en garage. N.B. De perronnen van het spoorwegemplacement stonden oorspronkelijk via een perrongebouw in verbinding met het in 1908 in Overgangsstijl gebouwde Hofpleinstation naar ontwerp van architect J.P. Stok. Het station met een representatieve ronde gevel aan het Hofplein, werd in het begin van de oorlog volledig verwoest. De bovengelegen perronhal bleef echter in gebruik. Door de bouw van de spoortunnel moest in 1990 ook het laatste stukje van het Hofpleinstation verdwijnen. Vrij snel na de oplevering vestigden zich in de bogen aan de Voorburgstraat winkels, magazijnen en enkele garages. In het begin van de oorlog werden in de bogen tussen de Veurstraat en de Bergselaan, aan de zijde van de Insulindestraat, noodwinkels gerealiseerd. Eind jaren veertig werd aan de noorzijde van de Bergweg een tussenstation aangelegd. Dit gebouwtje met trapeziumvormige vensters en een expressieve betonnen luifel, naar ontwerp van architect S. Van Ravesteijn, valt vanwege de vijftig jaren grens buiten de monumentbescherming. In 1959-1960 werd over het bestaande viaduct een voorgespannen betonconstructie geprojecteerd waardoor de bovenbouw van het viaduct iets werd verbreed ten behoeve van de veiligheid van de baanwerkers. Het oude gietijzeren hekwerk op consoles werd vervangen door een eenvoudige ijzeren balustrade. In die zelfde periode werd het viaduct over de Heer Bokelweg vervangen door een nieuwe betonnen overspanning met twee overbruggingen op betonnen pijlers. In het bredere eindemplacement zijn, op enkele bogen na, de overspanningen van het viaduct dichtgemetseld. Omschrijving Geheel dubbelsporig uitgevoerd spoorviaduct met een lengte van 1900 meter oorspronkelijk aangelegd tussen de Ceintuurbaan en het Hofplein, met twee flauwe bochten (ter hoogte van de Bergweg-Veurstraat en de Heer Bokelweg-Zomerhofstraat) in noordelijke richting afbuigend. Het viaduct telt in het totaal 189 overspanningen, variërend van 7.20 tot 9.45 meter. Er zijn 14 onderdoorgangen voor de kruisende wegen, waarvan die bij de Heer Bokelweg, de Zomerhofstraat, de Bergselaan en de Gordelweg het breedst zijn. De laatste boog, na de Gordelweg overspant het aan het begin van deze eeuw aangelegde Noorderkanaal. Het volledig onderheide viaduct is uitgevoerd volgens de door Van Hemert toegepaste Melan-betonconstructie, waarbij de wapening 'stijve constructies van hoeklijn en N/P-profielen' bevat. De pijlers van de straatovergangen vormen de stijve constructiepunten van het viaduct; waar deze onderling op grote afstand zijn gelegen, of waar dat anderzijds uit constructief oogpunt werd verlangd, is de overspanning uitgevoerd met een tussenlandhoofd. Het viaduct werd in twee fasen gebouwd. Het eerste traject, het rechte gedeelte tussen de Teilingerstraat en de Bergweg kwam gereed in 1904-1905. Tijdens deze fase werden 63 kleine bogen, 6 straatoverspanningen met in totaal 12 landhoofden en 2 middenpijlers - de breedste heeft een schuine overspanning over de Zomerhofstraat en telt zo'n 22 meter - en 58 pijlers. Het tweede traject, het gedeelte tussen de Bergweg en de Ceintuurbaan en het stuk vanaf de Teilingerstraat richting het Hofplein met de aansluiting van het bredere spooremplacement werd tussen 1905-1908 opgeleverd. Het viaductdeel heeft een lengte van 961 meter en bestaat uit 79 bogen met een overspanning variërend tussen de 7.40 en de 9.45 meter, 8 straatoverspanningen waarvan de twee breedste over de Gordelweg en de Bergselaan respectievelijk 40.79 meter en 25 meter zijn en successievelijk een 4 en een 2.5 meter brede middenpijler hebben die de spanning verdeelt in twee overbruggingen. Verder telt dit deel 5 tussenlandhoofden bij de Gordelweg en een eindlandhoofd bij het Noorderkanaal. Het bredere eindemplacement heeft aan de westzijde (de Raampoortstraat), 15 bogen en aan de oostzijde (Katshoek) 17 bogen. Het betonnen viaduct eindigde vlak voor de Ceintuurbaan en werd hier oorspronkelijk voortgezet door een ijzeren spoorbrug over het spoor. De pijlers en de tussenlandhoofden van het viaduct zijn bekleed met hardstenen platen en voorzien van een hardstenen rustica sokkel. De bovenkant van de viaductbogen is afgewerkt met kunstzandsteen waarin decoratieve lijnen en gestileerde figuren zijn aangebracht. Een aantal bogen is onderaan voorzien van decoratief krulwerk. Langs de Insulindestraat bevinden zich op een aantal bogen gestileerde waaierfiguren. Aan weerszijden van de bredere straatovergangen zijn langs een groot deel van het viaduct gebeeldhouwde natuurstenen figuren in de trant van de Weense Sessezion aangebracht. De ornamenten, vervaardigd door de Haagse beeldhouwer Jan Altorf, omvatten vier groepen: - de initialen van de ZHESM en de jaartallen van de oplevering van het viaduct - symbolen voor ontwerp, bouw, nijverheid en handel - in de polder en duinen levende planten en dieren - gemeentewapens van de plaatsen die door de nieuwe lijn werden verbonden. Op het eindemplacement is aan de zijde van de Raampoortstraat nog een deel van het oorspronkelijke gietijzeren hek aanwezig. De eerst in gebruik genomen bogen, langs de Voorburgstraat waren voorzien van traditionele houten winkel- en magazijnpuien uitgevoerd met geprofileerde deuren en vensters. Hiervan zijn er nog 8 bewaard gebleven. De tijdens de oorlog geplaatste noodwinkels in de bogen tussen de Veurstraat en de Bergselaan, aan de zijde van de Insulindestatraat, hebben zakelijke ijzeren puien met een uniforme indeling van dubbele houten deuren in het midden geflankeerd door twee zesledige rechthoekige vensters en een dito tweeledig bovenlicht. Aan de Insulindestraat zijn inmiddels negen bogen dichtgemetseld. Waardering Geheel dubbelsporig betonnen spoorviaduct voor de eerste Nederlandse electrische spoorweg, gebouwd tussen 1904-1908, van algemeen belang vanwege bouwtechnische innovatieve waarde, alsook van belang uit architectuurhistorisch, cultuurhistorisch en stedebouwkundig oogpunt. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524301
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hofpleinlijnviaduct
Een RandstadRail-voertuig op het Hofpleinlijnviaduct in 2010.
Een RandstadRail-voertuig op het Hofpleinlijnviaduct in 2010.
Algemene gegevens
Locatie Rotterdam
Coördinaten 51° 56′ NB, 4° 28′ OL
Overspant onder andere Ammersooisestraat, Teilingerstraat, Bergselaan en Bergweg
Lengte totaal 1900 m
Aantal sporen 2
Langste overspanning 20 m
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer 524301
Bouw
Bouwperiode 1904 - 1908
Opening 1908
Gebruik
Huidig gebruik ongebruikt
Spoorlijn Hofpleinlijn
Architectuur
Type viaduct met 189 bogen
Materiaal beton
Hofpleinlijnviaduct
Hofpleinlijnviaduct
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
Rotterdam

Het Hofpleinlijnviaduct (ook wel de De Hofbogen) is een 1,9 kilometer lang buiten gebruik gesteld spoorwegviaduct in Rotterdam-Noord. Op 1 oktober 1908 werd het in gebruik genomen als onderdeel van de eerste elektrische spoorlijn van Nederland, de Hofpleinlijn van Rotterdam Hofplein naar Scheveningen. Tot 16 augustus 2010 reed RandstadRail over het viaduct.

Het Hofpleinlijnviaduct is de eerste grote constructie van gewapend beton in Nederland en werd gebouwd tussen 1904 en 1908. Het viaduct telt 189 bogen die oorspronkelijk open zouden blijven, maar al in 1909 was een goed deel van de ruimtes onder de bogen als bedrijfsruimte verhuurd. In de jaren dertig waren er zelfs plannen om noodwoningen te maken onder de bogen. Nog steeds zijn de meeste bogen in gebruik als opslagruimte en dergelijke. Halverwege het viaduct ligt het opgeheven station Rotterdam Bergweg.

In juni 2006 is de treindienst van de Nederlandse Spoorwegen over het viaduct opgeheven. Tot 16 augustus 2010 reed RandstadRail nog over het Hofpleinlijnviaduct, waarbij op station Bergweg niet meer wordt gestopt. Na die datum werd gereden door een nieuw aangelegd tunneltraject door Blijdorp en had het viaduct geen spoorfunctie meer.

Hofbogen

Het bouwwerk werd in 2006 eigendom van enkele Rotterdamse woningcorporaties.[1] De status van rijksmonument stelt de toekomst van het Hofpleinlijnviaduct veilig. De rails en de restanten van de stations Bergweg en Hofplein worden geruimd, waarna het plan van de woningcorporaties was om het viaduct geschikt te maken als park en huisvesting van bedrijven. Sommigen, zoals de Fietsersbond, zagen in het viaduct een bruikbaar fietspad, maar dat werd geen realiteit. De meer recente delen van het viaduct over de spoorlijn naar Utrecht en de A20, die geen monumentenstatus genoten, werden in mei 2011 gesloopt.

De Hofbogen verkeren in slechte staat.[2] Het is woningcorporaties inmiddels wettelijk niet langer toegestaan om te investeren in projecten die niet direct te maken hebben met hun hoofdtaak. In 2014 bevestigde minister Blok dat hij geen toestemming zou geven aan de woningcorporaties om geld te steken in de renovatieplannen.[3]

Anno 2017 is het meest zuidelijke deel, boven het voormalige station Hofplein, aangepakt. Er is daar is een dakpark aangelegd. ProRail is begonnen met werkzaamheden aan het overige deel van het viaduct. Daar wordt het spoor ontmanteld en het dak lekvrij gemaakt. De toekomst van het rijksmonument is verder onduidelijk. Een woordvoerder van de gemeente Rotterdam gaf in december 2016 aan dat er nog geen concrete plannen zijn. [4]

Fotogalerij


Monumenten in de buurt van Hofpleinlijn in Rotterdam

Vrouwe Groenevelt's Liefdegesticht

Vijverhofstraat 67
Rotterdam
Inleiding U-vormig HOFJE met achttien woningen rondom een rechthoekige BLOEMENTUIN waarin een LANTAARN, genaamd "Vrouwe Groenevelt's Liefd..

Pand bestaande uit twee evenwijdige vleugels met eenvoudige lijstgevels en schilddaken, 18e eeuw. Schilderingen op houten wand in het inwendige

Rechter Rottekade 411
Rotterdam
Pand bestaande uit twee evenwijdige vleugels met eenvoudige lijstgevels en schilddaken, 18e eeuw. Schilderingen op houten wand in het inwend..

Koopmanshuis, met eenvoudige lijstgevel en belangrijk Lodewijk XV-interieur

Rechter Rottekade 405
Rotterdam
Koopmanshuis, midden 18e eeuw, met eenvoudige lijstgevel en belangrijk Lodewijk XV-interieur.

Voormalig herenhuisin Overgangsarchitectuur

Schiekade 77
Rotterdam
Inleiding Voormalig HERENHUIS, gebouwd in 1896 in opdracht van de bouwondernemer C. Kurpershoek, naar (een vroeg) ontwerp in Overgangsarchi..

Gerechtsgebouw

Noordsingel 113
Rotterdam
Inleiding GERECHTSGEBOUW ten behoeve van de Arrondissementsrechtbank en het Kantongerecht, hoofdonderdeel van het gerechtscomplex aan de No..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hofpleinlijn in Rotterdam

Foto's (25)

Alle 25 foto's weergeven