Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Rusthof: aula en dienstgebouwen in Leusden

Gebouw

Dodeweg 29
3832RE Leusden
Utrecht

Bouwjaar: 1929-1931


Beschrijving van Rusthof: aula en dienstgebouwen

Complexonderdeel 2 De AULA en DIENSTGEBOUWEN in Zakelijk expressionistische stijl zijn gebouwd in 1929-1931 naar ontwerp van ir. C.B. van der Tak aan de noordwestzijde van de begraafplaats in de as van een korte oprijlaan vanaf de Dodeweg. Het bouwvolume op een U-vormig grondplan is samengesteld uit blokvormige volumes van verschillende grootte en hoogte, afgedekt door platte daken en betonnen luifels. De gevels zijn opgetrokken van grauwe baksteen in Vlaams verband. Het streng symmetrisch opgebouwde bouwvolume wordt gedomineerd door het achttien meter hoge middengedeelte van de aula. Deze centraal gelegen hoofdmassa op een vierkant grondplan heeft aan iedere zijde een lager en smaller risaliet, waardoor een Grieks kruis als grondplan is ontstaan. Op de begane grond bevinden zich op iedere gevelhoek iets terugliggend onder een luifel twee fênètres-à-terre, oorspronkelijk deuren, van de aula. Hierboven zijn in de oksel van de aulawand en de risalerende geveldelen hoge, smalle, vierkante metselstroken aangebracht, oorspronkelijke hoekvensterpartijen. Aan de achterzijde (begraafplaatszijde) bevindt zich een uitgebouwd portaal met gemetselde bloembakken onder een luifel. Binnen het inpandig portiek is een dubbele deur geplaatst. Met uitzondering van de deuren op de begane grond zijn de gevels van de hoofdmassa blind. INTERIEUR. De indeling van de aula is eveneens op basis van een Grieks kruis. De in de jaren zestig gestucadoorde wanden zijn wit geschilderd. Op de begane grond bevinden zich in de inspringende hoeken vensters en in de zijwanden dubbele deuren. Rondom is een balkongalerij aangebracht die de vorm van het Grieks kruis volgt. Op de zuid-galerij is het orgel uit 1966 geplaatst. Orgel en orgelkas zijn niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg. Aan de noordzijde le. Aan de oost- en westzijde zijn tribunes aangebracht. De gesloten borstwering heeft een houten leuning voorzien van smeedijzeren bevestigingsornamenten. In het midden bevindt zich een lichtkoepel met betonnen raster en glazen bouwstenen. De dubbele deuren in de zijwanden op de begane grond leiden naar nevenruimten, die als wachtruimte dienen. Deze nevenruimte hebben eveneens een lichtkoepel met een betonnen raster en glazen bouwstenen. Het hoofdvolume is door middel van een PERGOLA aan de zijde van de begraafplaats en door lage VERBINDINGSVLEUGELS verbonden met de dienstgebouwen aan weerszijden. De pergola bestaat uit vierkante gemetselde pijlers afgedekt door een doorlopende betonnen plaat. De vleugels bevatten ieder drie door smeedijzeren hekken afgesloten doorgangen. De hekken zijn samengesteld uit horizontale spijlen waartussen ter hoogte van de draaistijl cirkelvormige ringen zijn geplaatst. De dienstgebouwen op een L-vormig grondplan bestaan uit een samenstel van ten opzichte van elkaar enigszins veschoven, éénlaags volumes onder een plat dak. Het rechter dienstgebouw (westzijde) bevat de portiersloge en verblijfsruimten voor het personeel. Kenmerkend zijn de hoekvensters aan de voor- en achterzijde en een strokenvenster in de lange zijgevel. Het linker dienstgebouw bevat een condoleanceruimte. Ook hier aan de voor- en achterzijde een hoekvensterpartij en een strokenvenster in de lange zijgevel. Waardering Het gebouwencomplex is van algemeen belang vanwege de funeraire cultuur- en architectuurhistorische waarde als karakteristiek voorbeeld van een aula en dienstgebouwen met pergola en verbindingsvleugels in Zakelijk expressionistische stijl in 1929-1931 gebouwd als onderdeel van een begraafplaats naar ontwerp van C.B. van der Tak, alsmede als voorbeeld uit diens oeuvre. Tevens is het gebouwencomplex van ensemblewaarde in ruimtelijke en functionele samenhang met de begraafplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 524224
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Enkele graven
Sculptuur bij de ingang
Beeld "Wenende Man" op het asstrooiveld

Begraafplaats Rusthof is een algemene begraafplaats aan de Dodeweg in de Nederlandse gemeente Leusden. Ook Crematorium Amersfoort is er gevestigd.

De begraafplaats is aangelegd door de gemeente Amersfoort, maar ligt in buurgemeente Leusden. De grootte is ca. 29 hectare. Er is een kinderhof, diverse oorlogsgraven,en een asstrooiveld. De bedrijfsvoering wordt verzorgd door Crematorium en Begraafplaatsen Amersfoort (CBA). De vereniging "Vrienden van Begraafplaats Rusthof Amersfoort" behartigt de belangen van nabestaanden en rechthebbenden.

Geschiedenis

In 1923 nam de gemeente Amersfoort de eerste iniatieven om te komen tot de aanleg van een nieuwe begraafplaats. In 1931 kwam het gebouwencomplex gereed: een aula met aan weerszijden een woning met dienstruimten, gebouwd in een zakelijk expressionistische stijl. De ontwerper was stadsarchitect ir. C.B. van der Tak. De lange toegangsweg werd geflankeerd door naaldbomen. Op 1 januari 1932 vond de eerste begrafenis plaats, die van L. Eysink, medefirmant van de motoren- en rijwielfabriek Eysink te Amersfoort.

Door behoefte aan een begraafplaats voor de Amersfoortse rooms-katholieke gemeenschap, werd in de jaren vijftig tegenover de ingang op een nieuw terrein de begraafplaats Maranatha aangelegd. De eerste begrafenis daar was in 1961. Door de aanleg van de autosnelweg A28 in de jaren 80 van de twintigste eeuw, ligt Maranatha geïsoleerd ten opzichte van Rusthof. Het viaduct in de Dodeweg is de enige verbinding. Ondanks deze scheiding wordt het beheer door de medewerkers van Rusthof uitgevoerd.

Er vond in 1961-1963 een verbouwing plaats onder leiding van toenmalig stadsarchitect L.J. Linssen. De aula werd verbouwd waardoor hij meer open en lichter werd. De linker dienstwoning werd verbouwd tot rouwkamers en wachtruimte voor familie. In 1965 werd ook de andere dienstwoning verbouwd; hier kwamen verblijfsruimten voor het personeel. In het laatste kwart van de 20e eeuw werd de begraafplaats uitgebreid. Aan de zuidzijde kwam onder meer een grafvak voor islamitische begravingen. Later, tegen het eind van de eeuw, vond aan de oostzijde uitbreiding plaats. Begin jaren 80 kwam een deel van de toegangsweg te vervallen door de aanleg van de autosnelweg A28.

In 1994 werd de aula gerenoveerd door architect Arnold Sikkel. Een deel van de wijzigingen uit de jaren 60 werd weer ongedaan gemaakt. De wacht- en condoleanceruimten kregen een lichtere aankleding.

In 1989 vatte de gemeente het plan op om de begraafplaats te verkopen. De koper zou die dan kostendekkend kunnen gaan maken door aanleg van een crematorium. Deze plannen stuitten op verzet, hetgeen leidde tot oprichting van de vereniging Vrienden van Begraafplaats Rusthof Amersfoort. De gemeente trok het verkoopplan in, maar wilde wel een crematorium toevoegen. Eind jaren negentig werd een begin gemaakt met de uitvoering; in 2002 was het crematorium gereed.

In 2007 was met 11.000 graven de capaciteit van de begraafplaats bereikt. De begraafplaats, inclusief het Russische ereveld, heeft de status van rijksmonument.

Oorlogsgraven

Nederlandse oorlogsgraven
Monument "Wel gebogen niet gebroken" ter nagedachtenis aan de gevallen vliegers
Monument voor alle Leusdense en Amersfoortse militaire veteranen

Op en bij de begraafplaats bevinden zich militaire graven. Er is jaarlijks op 4 mei een stille tocht in het kader van de dodenherdenking.

Russisch ereveld Leusden

Op het Russisch ereveld Leusden liggen ruim 800 Russische soldaten begraven.

Slachtoffers uit Kamp Amersfoort

Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontstond Kamp Amersfoort in de directe nabijheid van de begraafplaats. De fusilladeplaats van het kamp lag op een paar honderd meter afstand. Veel geëxecuteerden zijn later herbegraven op Rusthof. Er liggen 150 slachtoffers uit Kamp Amersfoort begraven, waaronder verzetsstrijders, politieke gevangenen, gijzelaars en onderduikers.

Geallieerden

Rondom het Engelse monument met het "Cross of Sacrifice" liggen 234 geallieerde militairen begraven. Van hen zijn 144 zijn afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk, 60 uit Canada, 11 uit Australië, 13 uit Nieuw-Zeeland en 6 uit Polen. Twaalf daarvan zijn naamloos. De meesten kwamen om het leven onderweg naar of van bombardementen op Duitsland. Naast doden van de Engelse, Canadese, Australische en Nieuw-Zeelandse luchtmacht liggen hier ook vliegtuigbemanningen uit België en Frankrijk.

Overige

De overige buitenlanders zijn grotendeels in Duitse gevangenschap gestorven. Zij lagen oorspronkelijk op de Amerikaanse begraafplaats in Margraten.

Graven van bekende Nederlanders

Zie ook


Monumenten in de buurt van Rusthof: aula en dienstgebouwen in Leusden

Rusthof: aanleg

Dodeweg 29
Leusden
Complexonderdeel 1 De AANLEG van de ALGEMENE BEGRAAFPLAATS wordt gekenmerkt door een landschappelijk opzet met kronkelende paden en glooiin..

Boerderij nabij de toren gelegen, witgepleisterd langhuis

Vlooswijkseweg 3
Leusden
Boerderij nabij de toren gelegen, witgepleisterd langhuis.

Toren van de in 1828 gesloopte kerk, sober bakstenen bouwwerk. Klokkenstoel met klok van G. Koster, 1672, diam. 121,8 cm

Vlooswijkseweg 2
Oud Leusden (Gemeente Leusden)
Toren van de in 1828 gesloopte kerk, sober bakstenen bouwwerk van omstreeks 1300. Klokkenstoel met klok van G. Koster, 1672, diam. 121,8 cm.

Terrein waarin zich de overblijfselen bevinden van een kerk

-
Leusden Zuid (Gemeente Leusden)
Terrein waarin zich de overblijfselen bevinden van een kerk. Datering 11e eeuw.

Kamp Amersfoort: Schietbaan en fusilladeplaats

Loes van Overeemlaan 19
Leusden
Onderdeel 1 Inleiding Buiten het eigenlijke kamp bevond zich de schietbaan, die werd gegraven door een strafcommando waarin vrijwel alleen..

Kaart & Routeplanner

Route naar Rusthof: aula en dienstgebouwen in Leusden

Foto's (1)