Meer dan 63.000 rijksmonumenten


De Arbeiderswoning cq. Berlageblokken: U-vormig doch gesloten woonblok. Het is uitgevoerd in de trant van het Rationalisme in Amsterdam

Woonhuis

Balistraat 129 A
1094JJ Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1911-1915
Architect: H.P. Berlage


Beschrijving van De Arbeiderswoning cq. Berlageblokken: U-vormig doch gesloten woonblok. Het is uitgevoerd in de trant van het Rationalisme

Inleiding U-vormig doch gesloten WOONBLOK (I), onderdeel van het WONINGBOUWCOMPLEX voor De Arbeiderswoning. Het is uitgevoerd in de trant van het Rationalisme naar ontwerp van H.P. Berlage 1856-1934) uit 1911-1915. Omschrijving Het westelijk WOONBLOK (I) heeft één langsgevel (Benkoelenstraat 2-12); het blok is op u-vormige grondslag met inspringende hoeken en de korte gevels aansluitend tegen andere - niet beschermde - bebouwing geplaatst. Het woonblok is in baksteen (kruisverband) opgetrokken met vierbouwlagen onder een met rode verbeterde holle pan gedekt afgeplat dak tussen eindgevels. De dakschilden zijn uitgerust met bakgoten en bevatten enkele dakraampjes. De eindgevels worden bekroond door een schoorsteen. De entrees worden boven afgesloten door een rollaag en uitkragend siermetselwerk. Ter hoogte van de eerste verdieping bevindt zich onder de trappenhuis-erker een segmentboogvormig venster met twee gekoppelde draairamen. Ter weerszijden van het venster sluit een getrapte console van de erker aan, die vanaf de tweede verdieping van een rechthoekig grondvlak overgaat in een vijfzijdige uitbouw met overhoeks geplaatste casementen. De per verdieping gekoppelde ramen bevatten met uitzondering van de bovenste verdieping een onderraam met verticale roedeverdeling. Aan beide zijden van de trappenhuizen komen drie vensterassen voor, twee met schuiframen en één, de dichtst bijzijnde met smalle draairamen, onder als valraamuitgevoerde bovenlichten. De vensters zijn onderling verbonden door een dubbele sierlijst van ruw bewerkte strekken die zich over het gehele blok voortzet. Ter plaatse van het trappenhuis wordt deze echter onderbroken doordat hier de ramen halverwege de verdiepingsvloer zijn geplaatst. Alle ramen hebben rollagen en rusten op uitgemetselde vensterdorpels, met uitzondering van de ramen op de begane grond die rusten op natuurstenen dorpels. De gevel bezit voorts een door een rollaag afgesloten trasraam en wordt boven beëindigd door een ononderbroken daklijst met kleine natuurstenen consoles boven een sierlijst met bloktandfries. De korte gevel, gelegen aan de noordzijde (Javastraat), is asymmetrisch van opzet doordat de rechter beuk drie in plaats van vier vensterassen telt. De korte gevel aan de zuidzijde (Balistraat), heeft op de rechterhoek een zelfde asymmetrische indeling. Het linker gedeelte van de gevel heeft drie vensterassen; de ingangspartij bevindt zich vlak in de gevel. Waardering Het westelijk woonblok (I) van het complex De Arbeiderswoning uit 1911-1915 is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische- en typologische waarde als kenmerkend voorbeeld van een blok rationalistische arbeiderswoningen, vormgegeven volgens de ideeën van de architect H.P. Berlage en als vroeg voorbeeld van corporatieve woningwetbouw. Tevens heeft het blok ensemblewaarde wegens de architectonische, historisch-functionele en stedenbouwkundige relatie met de twee andere woonblokken van het complex. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 523298
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Berlageblokken aan de Balistraat, van ver weg naar dicht bij Blok 1 t/m Blok 3
Blok 1 van de Berlageblokken aan het Javaplein
Blok 2, dat tegenwoordig particulier woningbezit is
Blok 3 van woningcorporatie Ymere

De Berlageblokken in Amsterdam, ook wel bekend als woningbouwcomplex De arbeiderswoning, zijn vernoemd naar hun architect H.P. Berlage. De drie woonblokken staan tussen de evenwijdig aan elkaar lopende Javastraat en Balistraat in de Amsterdamse Indische Buurt. De Berlageblokken zijn gebouwd tussen 1911-1915 door de Vereeniging tot verbetering der Volkshuisvesting "De Arbeiderswoning". Het wooncomplex is een rijksmonument.

Indeling

Het monumentale complex beslaat Balistraat 129-141, Benkoelenstraat 1-12, Javaplein 20-38, Javastraat 128-130 en Langkatstraat 1-12. Elk woonblok bestaat uit drie tot vier bouwlagen uitgevoerd in baksteen met inspringende hoeken bij de uiteinden, met daarin plantsoentjes. De twee gesloten woonblokken hebben een rechthoekige binnentuin.[1][2] Het derde woonblok sluit in een U-vorm aan op bestaande bebouwing.[3] Het is een kenmerkend voorbeeld van corporatieve woningwetbouw van arbeiderswoningen, met aandacht voor goede oriëntatie en bruikbare plattegronden. Hierbij lieten Berlage en zijn leerlingen c.q. de medewerkers van zijn architectenbureau zich sterk inspireren door voorbeelden van sociale woningbouw in Engeland, en door eerder werk van de architect Jan Ernst van der Pek in de Jordaan en de Spaarndammerbuurt.

Gebruik

De Berlageblokken werden speciaal gebouwd voor grote gezinnen met lage inkomens. In de periode 1969-1971 ondergingen de blokken een grote ingreep. Als voorbeeldproject voor de renovatie van vooroorlogse wijken werd een van de slaapkamers opgeofferd voor de bouw van een keuken. Het spoelhok kreeg het karakter van douchecabine.

Desalniettemin voldeden de woningen niet langer aan de hedendaagse maatstaven; ze bleven te klein en sterk verouderd. Aan het einde van de 20e eeuw leek sloop noodzakelijk, maar na succesvolle acties uit de buurt om de panden op de rijksmonumentenlijst te krijgen, veranderden de sloopplannen in plannen voor grootschalige renovatie. Om dat te kunnen financieren, besloot de gemeente een deel van de woningen te verkopen, ook om het eigenwoningbezit in de stad te bevorderen. Met de huurders werden afspraken over herhuisvesting, verhuiskostenvergoeding en terugkeer vastgelegd in een sociaal plan, en de huurders verhuisden naar vervangende woonruimte. Voordat het Woningbedrijf Amsterdam met de renovatie kon beginnen, werd het complex gekraakt door deels Nederlandse, maar voornamelijk Zuid- en Oost-Europese krakers. Op 14 december 2004 werden de blokken ontruimd. Daarna kon de renovatie van start gaan. In de Berlageblokken kwamen koop- en sociale huurwoningen voor starters, evenals honderdtwintig studentenwoningen die nu verhuurd worden onder de naam "My Place".

Eigendom

In 1917 besloot het bestuur van De Arbeiderswoning alle bezit te verkopen aan de gemeente Amsterdam, die het onderbracht bij de in 1915 opgerichte Gemeentelijke Woningdienst Amsterdam. In 1965 werd de Gemeentelijke Woningdienst omgedoopt in Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting, waar de bouw en het beheer van de gemeentewoningen in handen kwam van het dienstonderdeel Gemeentelijk Woningbedrijf Amsterdam.

Het Gemeentelijk Woningbedrijf werd in 1994 geprivatiseerd in de Stichting Het Woningbedrijf Amsterdam.

Tussen 2004 en 2014 fuseerde de stichting Het Woningbedrijf Amsterdam met woningcorporaties in Amsterdam, Almere, Haarlem, Haarlemmermeer, Weesp en Noord-Kennemerland tot de huidige Stichting Ymere. De woningen in het eerste en derde blok zijn tegenwoordig nog steeds eigendom van deze woningcorporatie, die de meeste woonruimtes aan jongeren en studenten verhuurt. Het middelste blok is tegenwoordig particulier woningbezit.


Monumenten in de buurt van De Arbeiderswoning cq. Berlageblokken: U-vormig doch gesloten woonblok. Het is uitgevoerd in de trant van het Rationalisme in Amsterdam

De Arbeiderswoning cq. Berlageblokken: woonblok met inspringende hoeken en gemeenschappelijke binnentuinen, bevattende 40 etagewoningen. Het is uitgev ..

Balistraat 135A
Amsterdam
Inleiding Gesloten woonblok (II) met inspringende hoeken en gemeenschappelijke binnentuinen, onderdeel van het WONINGBOUWCOMPLEX De Arbeide..

De Arbeiderswoning cq. Berlageblokken: woonblok met inspringende hoeken en gemeenschappelijke binnentuin, bevattende 40 etagewoningen

Javaplein 24A
Amsterdam
Inleiding Gesloten WOONBLOK (III) met inspringende hoeken en gemeenschappelijke binnentuin, onderdeel van het WONINGBOUWCOMPLEX voor 'De Ar..

Woonblok

Molukkenstraat 66
Amsterdam
Inleiding In 1911-1912 tot stand gekomen WOONBLOK, bestaande uit twee evenwijdige bouwstroken, gescheiden door een gemeenschappelijke tuin ..

Sint-Theresiaklooster

Obiplein 14
Amsterdam
Inleiding Voormalig ZUSTERHUIS St. Theresia (3), gebouwd als onderdeel van het COMPLEX Gerardus Majellakerk door architect Jan Stuyt, 1926...

Sint-Vincentiushuis

Obiplein 2
Amsterdam
Inleiding Voormalige PASTORIE (2), St. Vincentiushuis, gebouwd als onderdeel van het COMPLEX Gerardus Majellakerk door de architect Jan Stu..

Kaart & Routeplanner

Route naar De Arbeiderswoning cq. Berlageblokken: U-vormig doch gesloten woonblok. Het is uitgevoerd in de trant van het Rationalisme in Amsterdam

Foto's (5)