Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Waalbrug in Nijmegen

Weg En Waterwerk

Waalkade 115
6511XR Nijmegen
Gelderland

Bouwjaar: 1936
Architect: P. Stelling A.J. van der Steur W.J.H. Harmsen

(1 recensie)

Beschrijving van Waalbrug

Inleiding VERKEERSBRUG over de rivier de Waal gelegen in de rijksweg Arnhem-Nijmegen, in de jaren 1932-1936 geconstrueerd ter vervanging van een pontveer dat sinds 1657 voor de oeververbinding zorgde. De brug over de Waal was in de ontstaanstijd een van de breedste wegdekbruggen in Nederland en op het Europese vasteland de boogbrug met de grootste overspanning. Het ontwerp voor de brug was afkomstig van het Bruggenbureau Rijkswaterstaat, dat in 1928 speciaal was opgericht ten behoeve van de te bouwen verkeersbruggen over de grote rivieren. Het ontwerp werd verzorgd door de aan het bureau verbonden ingenieur P. STELLING. Deze werkte samen met de architect A.J. VAN DER STEUR en hoofdingenieur W.J.H. HARMSEN. Voor de staalconstructie tekenden een verscheidene bedrijven, de montage geschiedde door Werkspoor. Bij het ontwerpen heeft men zich georiÙnteerd op Duitse boogbruggen, maar ook op Nederlandse boogbruggen. Het ontwerp volgt een in die jaren veel toegepast type, maar dan zonder trekband, die bij andere rivierbruggen in Nederland wel werd toegepast. Bij de vormgeving van de brug is in hoge mate rekening gehouden met de landschappelijke inpassing van de brug in de omgeving. Het zicht op het uiterwaardengebied mocht door de brug niet teveel verstoord worden. Om dit te bereiken is afgezien van hoge liggers met bovengelegen rijvloer, die de constructies van veel andere Nederlandse rivieroverspanningen uit deze tijd wel kenmerkt. De plaatsing van de Waalbrug betekende ontsluiting van de steden Nijmegen en Arnhem, met verstrekkende sociaal-economische gevolgen voor de stad, zoals de ontwikkeling van de binnenstad tot winkelgebied.Voor de bouw van de brug heeft de Nijmeegse fotograaf en ondernemer C.A.P. Ivens zich uitermate ingezet; bij de voltooiing van de brug in 1936 is ter ere van hem een bank geplaats naar ontwerp van Charles Estourgie op het taluud van het Hunnerpark, langs de oprit van de brug. De brug, die een belangrijke strategische rol heeft gespeeld aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, is enige jaren geleden iets verbreed. Ze heeft echter haar oorspronkelijke vorm en constructie behouden. Omschrijving De VERKEERSBRUG sluit aan Nijmeegse zijde aan op het Nijmeegse Singelgebied. De op- en afrit van de brug is hier als entree naar de stad aangelegd, met het Hunnerpark, het Valkhof en de Waalkade rechts en links het westelijk stuwwalgebied. De overspanning bevindt zich ter hoogte van een bocht in de Waal. Aan Lentse zijde sluit de brug aan op de rijksweg, tussen twee straatwanden. De brug heeft een totale lengte van 604 meter en bestaat uit twee betonnen landhoofden, twee aanbruggen aan elke zijde en een middenbrug. De vijf overspanningen zijn uitgevoerd met boogconstructies in staal. Het geheel rust op vier pijlers. De hoofdoverbrugging met een lengte van 244,1 meter, heeft een overspanning met vakwerkbogen van het tweescharnierentype zonder trekband. De bogen sluiten aan weerszijden tegen de pijlers. De halfhooggelegen rijvloer hangt aan hangers aan deze bogen. De bogen snijden als het ware door het wegdek heen. De aanbruggen zijn gebouwd als zuivere boogbruggen, met volwandige bogen tussen de pijlers, en een hooggelegen rijvloer die op staanders op de bogen rust. De constructie rust op vier, in plattegrond ovaalvormige pijlers, die zich naar boven toe verjongen, en naar het water toe iets uitzwenkend. De pijlers zijn bekleed met blokken steen, die aan de buitenzijde ruw behouwen zijn, wat een rustica effect geeft. Doordat het brugdek verdiept ligt in de pijlers, steken de pijlers aan weerszijden van het rijdek uit en vormen daar halfronde torenachtige uitbouwen, afgesloten door overstekende donkere dekplaten. De betonnen landhoofden zijn uitgevoerd als viaducten met doorgangen voor verkeer. Deze doorgangen worden gevormd door segmentboogvormige tongewelven. Aan de binnenzijde zijn de doorgangen hiervan tot de aanzet van de boog voorzien van een bossage-achtige bekleding in banden van graniet en basalt. In de doorgang aan de Lentse zijde geeft een deur toegang tot het landhoofd. Het brugdek met een totale breedte van 23, 5 meter, is ingedeeld in een rijdek ten behoeve van snelverkeer binnen de hoofdliggers van 12 meter breed en buiten de liggers voetgangers- en fietsstroken. Het brugdek is aan de westzijde iets verbreed om plaats te maken voor een aparte busstrook. Ten gevolge van deze verbreding zijn aan de westzijde de halfronde torenachtige uitbouwen van de pijlers, verloren gegaan. Ook de brugbalustrade is niet oorspronkelijk. De kleur van de boogconstructie van de middenbrug was oorspronkelijk groen, tegenwoordig is deze beige geschilderd. Waardering VERKEERSBRUG uit 1932-1936, ontworpen binnen het Bruggenbureau van Rijkswaterstaat door ingenieur P.Stelling, in samenwerking met A.J. van der Steur en W.J.H. Harmsen -Van architectuurhistorische waarde als gaaf en goed voorbeeld van een verkeersburg die in de jaren dertig van deze eeuw over de grote Nederlandse rivieren werden gebouwd. De brug draagt de algemene kenmerken van deze boogbruggen en valt hierbinnen op doordat geen trekbanden zijn gebruikt, die bij veel andere boogbruggen wel werden gebruikt. De goede inpassing van deze architectonische en constructieve vormgeving in het omringende landschap, zorgde dat het zicht op het uiterwaardenlandschap behouden bleef en maakt de brug tot een van de meest geslaagde voorbeelden van dit type. -Van stedenbouwkundige waarde als structurerend en kenmerkend onderdeel van het rivierenlandschap tussen Nijmegen en Lent, waar de brug een grote beeldbepalende rol speelt. -Van cultuurhistorische waarde, als uitdrukking van een ontwikkeling op infrastructureel gebied, een rivieroverspanning ten behoeve van het snelverkeer, die grote gevolgen heeft gehad voor de sociaal-economische ontwikkeling van de stad Nijmegen en de omliggende regio.De brug heeft tevens een belangrijke strategische rol gespeeld aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 523067
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Waalbrug
4
Recensie door: ()
Erg mooi monument in onze stad. Jammer dat er niet wat meer staat over de 2e wereld oorlog. Voor de brug is hard gevochten voor Market Garden.
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Waalbrug
de Waalbrug in 2013
de Waalbrug in 2013
Algemene gegevens
Locatie Nijmegen
Overspant Waal
Lengte totaal 604 m
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer 523067
Bouw
Ingebruikname 1936
Gebruik
Weg Waalbrug N325 s100
Verkeersintensiteit 50.000 per dag
Architectuur
Type boogbrug
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
De (Verlengde) Waalbrug en de Lenteloper in 2016

De Waalbrug is een brug over de Waal die het centrum van Nijmegen met Lent verbindt. De brug maakt deel uit van de N325 en de stadsroute S100. De brug is een belangrijke verbinding in de route naar Arnhem. Twee kilometer westelijker ligt de in 2013 geopende stadsbrug De Oversteek.

Constructie

De volle lengte van de Waalbrug bedraagt 604 meter, en hij is in het midden van de boog ongeveer 65 meter hoog. De grootste overspanning, de boog op zich, is 244,10 meter lang, en was bij oplevering in 1936 de langste boogspanning van Europa.

In tegenstelling tot veel andere bruggen uit dezelfde periode en met dezelfde constructie, zoals de IJsselbrug bij Zwolle, de John S. Thompsonbrug bij Grave en de John Frostbrug bij Arnhem is de Waalbrug uniek, omdat het een boogbrug is in de letterlijke zin van het woord; de overdracht van de krachten rust ook daadwerkelijk in de twee pijlers.

Aan de westelijke kant van de Waalbrug ligt een busbaan. De brug heeft aan beide zijden een fietspad met een smalle voetgangersstrook. De brug was vroeger groen, vanaf 1980 werd hij lichtbeige geschilderd.

Geschiedenis

Tot 1936 was er geen vaste verbinding voor gewoon verkeer naar de overkant van de Waal. Al het verkeer moest overgezet worden met gierpont "Zeldenrust". Voor treinverkeer was al sinds 1879 de spoorbrug beschikbaar.

In 1906 begon het comité "Nijmegen Vooruit" met het maken van plannen voor de bouw van de Waalbrug, maar het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gooide roet in het eten. In 1927 waren de definitieve plannen gemaakt en op 23 oktober 1931 begon de bouw van de brug, volgens een ontwerp van architect G. Schoorl.

Op 16 juni 1936 werd de brug door koningin Wilhelmina geopend in aanwezigheid van 200.000 belangstellenden.

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog blies de Nederlandse genie de brug op, om een snelle opmars van het Duitse leger te voorkomen. Tijdens de bezetting herstelden de Duitsers de brug en hij kon vanaf 1943 weer gebruikt worden door verkeer. Op 20 september 1944 viel de brug nagenoeg onbeschadigd in de handen van de geallieerden.

Tweede verkeersbrug

Op de brug stond tijdens de ochtend- en avondspits meestal een flinke file; net als het Keizer Karelplein is de brug een flessenhals die de doorstroom van verkeer door Nijmegen moeilijk maakt. Bovendien is het, omdat de Waalbrug van groot belang is voor het regionale verkeer, lastig de brug te renoveren. Voor meer capaciteit en de mogelijkheid het verkeer om te leiden bij het afsluiten van rijbanen voor groot onderhoud werd in 2013 een tweede verkeersbrug geopend, De Oversteek. Hierna werd tot medio 2015 de Waalbrug verlengd om ook over de nieuwe nevengeul, de Spiegelwaal, te reiken.

Voor het fietsverkeer over de Waal is er sinds 2004 ook de Snelbinder, verankerd aan de spoorbrug.

Per etmaal maakten in 2005 meer dan 50.000 voertuigen gebruik van de brug.

Trivia

Fotogalerij

Waalbrug, gezien vanaf de Snelbinder
Waalbrug, gezien vanaf de Snelbinder

Externe link

Volgende brug stroomafwaarts:
Spoorbrug Nijmegen
Bruggen over de Waal Volgende brug stroomopwaarts (Rijn):
Rijnbrug bij Emmerik (B220)

Monumenten in de buurt van Waalbrug in Nijmegen

Gepleisterd herenhuis met twee verdiepingen en schilddak

Waalkade 101
Nijmegen
Gepleisterd herenhuis met twee verdiepingen en schilddak. Flauw getoogde vensters, in de middenrisaliet met stuc-kuiven. Balcon met ijzere..

Stratenmakerstoren

Waalkade 84
Nijmegen
Deze panden zijn beschermd vanwege het in 1525/1526 gebouwde bastion 'Stratenmakerstoren' dat zich aan de achterzijde onder deze huizen bevi..

Het Valkhof Sint Nicolaaskapel Barbarossa-ruïne

Voerweg 1
Nijmegen
Het Valkhof. Van de in 1155 door Keizer Frederik Barbarossa, ter plaatse van een in de Karolingische tijd gestichte palts, herbouwde burcht..

Hoekpand met twee verdiepingen en omlopend schilddak, waarin getoogde dakkapellen

Waalkade 70
Nijmegen
Hoekpand uit het derde kwart van de 19e eeuw met twee verdiepingen en omlopend schilddak, waarin getoogde dakkapellen. Vensters met geprofi..

Gedeelte van de stadsmuur

Voerweg 1
Nijmegen
Aan de zuid-oostzijde van het Valkhof langs de Voerweg een gedeelte van de stadsmuur uit het tweede kwart der 14e eeuw met twee halfronde to..

Kaart & Routeplanner

Route naar Waalbrug in Nijmegen

Foto's (6)