Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Nieuwe Hezelpoort in Nijmegen

Weg En Waterwerk

Lange Hezelstraat 141
6500AA Nijmegen
Gelderland

Bouwjaar: 1876 - 1879


Beschrijving van Nieuwe Hezelpoort

Inleiding SPOORWEGVIADUCT gebouwd tussen 1876 en 1879 in de spoordijk die het negentiende-eeuwse singelgebied afsluit aan de westzijde van het Nijmeegse stadscentrum. Het viaduct bevindt zich in de hoek van het huidige Joris Ivensplein (eertijds Nieuwe Markt) en de Lange Hezelstraat. Het viaduct overspant deze straat op de overgang met de Voorstadslaan en vormt de grens tussen de negentiende-eeuwse uitleg van de stad en het buitengebied met de Nieuwe Haven en latere arbeiderswijken als Biezen en Waterkwartier. De spoordijk werd aangelegd in opdracht van de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen ten behoeve van de spoorwegverbinding met Arnhem die in 1879 tot stand kwam. De brug, die in de volksmond Hezelpoort wordt genoemd naar de in 1876 gesloopte stadspoort, is ontworpen in een eclectische stijl en verwijst naar de architectuur van middeleeuwse stadspoorten. Het viaduct stamt uit dezelfde tijd als het even verderop in de dijk gelegen landhoofd van de thans vervangen spoorbrug over de Waal. Dit landhoofd (rijksmonument) is verwant met het viaduct in de kasteelachtige uitstraling, hoewel van een echte stilistische overeenkomst geen sprake is. Het viaduct is goed bewaard gebleven, waarbij moet worden opgemerkt dat recentelijk delen van de bovenzijde van de brug opnieuw zijn opgemetseld in oorspronkelijke trant. Omschrijving SPOORWEGVIADUCT opgebouwd uit ÚÚn grote hoefijzerboogvormige doorgang geflankeerd door landhoofden waartegen het begroeide talud van de spoordijk schuin aansluit. Ter linkerzijde van de brug bevindt zich in de spoordijk een later aangebrachte doorgang ten behoeve van het fiets- en voetgangersverkeer. De brug is opgemetseld in rode baksteen in kruisverband. In combinatie hiermee is natuursteen gebruikt voor de hoge plint, en elementen als boogstenen, aanzetstukken, banden en afzaten. De overspanning wordt gevormd door een hoefijzervormig gepleisterd tongewelf, waarvan de boog wordt omgeven door rollagen en forse boogstenen. Het stadspoortachtige effect wordt in belangrijke mate bereikt door de zich ter weerszijden van de doorgang bevindende vooruitspringende, piloonachtige rechthoekige pilasters, die uitlopen in uitkragende torenachtige delen. Deze torens zijn voorzien van gekoppelde smalle schietgaten, waarboven zich een afzaat en een gemetselde verhoging met natuurstenen afdekplaat bevindt. De brug bezit ter hoogte van het brugdek een iets naar vorenspringende natuurstenen, gebiljoeneerde band op blokvormige consoles. Daarboven bevindt zich tussen en ter weerszijden van de torens, een gemetselde borstwering. De borstwering is voorzien van schietgatachtige openingen, per drie gepaard, en wordt afgesloten door een afdekplaat. In de landhoofden bevinden zich aan weerszijden ronde gietijzeren trekankers. Over het brugdek lopen thans drie sporen. Waardering SPOORWEGVIADUCT ('Hezelpoort') uit 1879. -Van architectuurhistorisch belang als goed en gaaf voorbeeld van en spoorwegviaduct uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. De brug is van belang vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp in eclectische stijl waarbij in detaillering en hoofdvorm aansluiting is gezocht bij de vorm van middeleeuwse stadspoorten. -Van stedebouwkundige waarde vanwege de plaats van de brug in de spoordijk Arnhem-Nijmegen. Het viaduct vormt de overgang tussen de negentiende-eeuwse stadsuitleg en het buitengebied met latere uitbreidingswijken en ligt in de zichtas vanaf de winkelstraat de Lange Hezelstraat, en is tevens een belangrijk beeldbepalend element aan het huidige Joris Ivensplein. -Van cultuurhistorische waarde als stadium in de typologische ontwikkeling van spoorbruggen, als voorbeeld van een in baksteen opgemetseld spoorwegviaduct uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 523064
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Nieuwe Hezelpoort vanaf de Voorstadslaan. Op de achtergrond de Grote of Sint-Stevenskerk.
Doorkijk vanaf de Lange Hezelstraat door de Nieuwe Hezelpoort op de Voorstadslaan

De Nieuwe Hezelpoort, kortweg Hezelpoort, is een rijksmonument in de Nederlandse stad Nijmegen. Over het viaduct loopt de spoorlijn Arnhem - Nijmegen, eronderdoor worden de Lange Hezelstraat en de Voorstadslaan met elkaar verbonden.

De poort werd tussen 1876 en 1879 aangelegd en verbond Nijmegen met het dorp Hees waartussen met de aanleg van de spoordijk een hoge barrière gelegd werd. De poort werd uitgevoerd als een vaste welfbrug gebouwd van baksteen. Het viaduct heeft een doorgang van 12 meter en een hoogte van 9,2 meter en dient voor gemotoriseerd verkeer en fietsers. Aan de stationszijde is in 1931 een kleine voetgangerstunnel gemaakt de zogenoemde gaper.[1] In 2003 werd aan de stadszijde de Snelbinder, een fiets- en voetgangersbrug over de Waal, bevestigd aan de spoorbrug. Ook kwam er bij de poort aan de Nieuwe Marktstraat een roltrap naar de nieuwe brug.

Voor de 2e wereldoorlog werd er een tankversperring in het wegdek onder de poort aangebracht, een zogenaamde Aspergeversperring.

De Hezelpoort die onderdeel uitmaakte van de stadswallen lag iets verder stadinwaarts ter hoogte van het huidige Kronenburgerpark en werd in 1876 gesloopt.[2]

Externe links


Monumenten in de buurt van Nieuwe Hezelpoort in Nijmegen

Drie aaneengesloten herenhuizen

Parkweg 120
Nijmegen
Inleiding Drie aaneengesloten HERENHUIZEN gebouwd in 1881 door architect Bert Brouwer (overl. 1890). Bert Brouwer was de stedenbouwkundige ..

Kronenburgertoren

Parkweg 11
Nijmegen
Kronenburgertoren. Zware, ronde vestingtoren, gebouwd 1425-'26 en bestaande uit twee geledingen, elk voorzien van een weergang met kantelen..

Landhoofd Spoorbrug

Spoorbrugkade 3, 3A
Nijmegen
Restanten van het uit 1876 daterende zuidelijke LANDHOOFD van de oorspronkelijk in meervoudig (drie hoofd-overspanningen) en enkelvoudig vak..

Belgisch consulaat

Parkweg 96
Nijmegen
Inleiding In 1887 gebouwd zeer groot HERENHUIS van architect J.W. Michielsen aan de Parkweg te Nijmegen. De bochtige Parkweg kent een gelei..

Arkeltoren

Parkweg 9
Nijmegen
Tussen de Kronenburgertoren en de eerste waltoren een fragment van een arkeltorentje, genaamd "Het uitvalstorentje van Arndt Viegen", 15e ee..

Kaart & Routeplanner

Route naar Nieuwe Hezelpoort in Nijmegen

Foto's (1)