Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Spoorwegmonument in Nijmegen

Overig

Hoogstraat 3
6511RT Nijmegen
Gelderland

Bouwjaar: 1884
Architect: J.J. Weve


Beschrijving van Spoorwegmonument

Inleiding SPOORWEGMONUMENT opgericht in 1884 naar ontwerp van de Nijmeegse stadsarchitect JAN JACOB WEVE (1852-1942). Het monument is gesitueerd aan de voet van het Valkhof ten noordoosten van het centrum van Nijmegen, in de loop der jaren iets verplaatst ten opzichte van de oorspronkelijke locatie. De bebouwing die het monument aan het einde van de negentiende eeuw omgaf, zoals de sociÙteit Burgerlust, is grotendeels verdwenen. Het monument bestaat uit een sokkel in neo-renaissancestijl met daarop een zinken Victoriafiguur dat een afgietsel is van een van de marmeren godinnen die de Duitse beeldhouwer CHRISTIAN DANIEL RAUCH (1777-1857) maakte voor het Walhalla te Regensburg. In de negentiende eeuw waren van Rauchs engelenfiguren verscheidenen afgietsels in omloop, die gebruikt werden ter verfraaiing van parken en pleinen. Dit Nijmeegse afgietsel is vervaardigd door A. CASSNER in Berlijn. Het relatief goedkope materiaal zink werd in de tweede helft van de negentiende eeuw steeds vaker gebruikt voor het afgieten van beelden en ornamenten. Het monument is opgericht ter herinnering aan de aanleg van de spoorverbinding tussen Nijmegen en Kleef in 1865. Deze langverwachtte verbinding was een eerste aanzet om de stad Nijmegen uit haar ge'soleerde positie te bevrijden. Het monument werd opgericht in de tijd (1884) waarin de ontmanteling en de uitleg van de stad plaatsvond, die beschouwd kan worden als een soort hoogtepunt in deze ontwikkeling.Het Victoriabeeld geeft symbolisch het gevoel hierover weer. Omschrijving Op een niet oorspronkelijk, gemetseld plateau en een hardstenen achthoekige onderbouw, verheft zich een vierhoekige, meer dan drie meter hoge sokkel uit kalksteen. De sokkel heeft een laag, geprofileerd basement versierd met een doorlopende schijflijst. Hierboven bevindt zich aan elke zijde een blinde rondbogige nis met sluitsteen in vorm van een diamantkop, omgeven door pilasters op postamenten, die een omlopend hoofdgestel dragen van gekornist fries, bloktandlijst en kroonlijst. De pilasters bezitten zinken volutenkapitelen met eierlijsten en zijn voorts voorzien van zinken bloemenornamenten, waarvan er aan de rechterzijde een beschadigd is. Het fries van het hoofdgestel is versierd met zinken festoenen, en maskers in de vorm van meisjeskoppen. Op de voorzijde van de sokkel is in de blinde boognis de volgende tekst aangebracht: 'Eendracht maakt macht - ter herinnering aan den bouw van den spoorweg Nijmegen-Cleve door Nijmeegs Burgerij - geopend 8 augustus 1865'. Zoals op ontwerptekeningen en oude foto's te zien is, waren in de drie overige, thans lege nissen, een barometer, een uurwerk en een thermometer aangebracht; de sokkel had dus de vorm van een weerzuil. Het ongeveer tweeÙnhalve meter hoge zinken standbeeld van Victoria bezit een zinken piedestal, die voorzien is van voluten waarover gebundelde lauriertakken gedrapeerd zijn. De gevleugelde figuur is gezeten op een rotsblok, heeft het hoofd naar het zuidwesten gericht en houdt in de linkerhand een kleine lauwerkrans vast, gereed om te werpen. Geheel linksonder aan de achterzijde van het beeld, is de naam van de zinkgieterij leesbaar: 'A.Cassner Berlin'. Waardering SPOORWEGMONUMENT uit 1884 naar ontwerp van architect JAN JACOB WEVE, met een afgietsel van een Victoriastandbeeld van CHRISTIAN DANIEL RAUCH, gegoten in Berlijn door A.CASSNER. -Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld van een herdenkingsmonument uit het laatste kwart van de negentiende eeuw, met een sokkel in rijke neo-renaissancetrant, die een classicistisch beeld draagt. Het beeld is als zinken afgietsel typerend voor die tijd, waarin zink een goedkoop alternatief voor andere metalen was om ornamenten en beelden in af te gieten. Het beeld is van kunsthistorische waarde als afgietsel van een van de engelen van die Rauch voor het Walhalla maakte, waarbij het, los van de oorspronkelijke context eeen nieuwe symbolische lading kreeg. Het monument is van belang binnen het ouevre van de stadsarchitect Weve, die in de omgeving van het beeld ook twee bruggen en een hekwerk ontwierp. -Van stedebouwkundige waarde vanwege de markante plaatsing van het monument aan de voet van het Valkhof waar het hoge ensemblewaarde met het achterliggende park geniet. -Van cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling, als monument opgericht ter nagedachtenis aan de eerste spoorverbinding met Nijmegen, die een eerste aanzet was in het proces om de stad uit haar geisoleerde positie te verlossen. Het werd opgericht in een tijd (1884) dat die geisoleerde positie door de slechting van de verdedigingswerken ten einde kon worden beschouwd. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 523055
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Spoorwegmonument
Nijmegen Spoorwegmonument R01.jpg
Jaar 1884
Locatie Hoogstraat 2, Nijmegen
Monumentnummer 523055
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Spoorwegmonument is een 19e-eeuws beeldhouwwerk in de Nederlandse stad Nijmegen.

Achtergrond

Het monument werd opgericht in 1884 aan de voet van het Valkhof ter herinnering aan de totstandkoming van de Spoorlijn Nijmegen - Kleef, waaraan sinds 1865 was gewerkt. Het monument werd ontworpen door architect Jan Jacob Weve. Het beeld van de godin Victoria is een afgietsel van een classicistisch beeld dat Christian Daniel Rauch maakte voor de tempel Walhalla bij Regensburg.[1]

Detail van het monument

In de sokkel, die werd opgericht in neorenaissance stijl, heeft elk van de vier zijden een nis. In een van de nissen is een tekst aangebracht:

Aanhalingsteken openen

Eendracht maakt macht - ter herinnering aan den bouw van den spoorweg Nijmegen-Cleve door Nijmeegs Burgerij - geopend 8 augustus 1865

Aanhalingsteken sluiten

De drie overige nissen zijn leeg. Uit oude foto's en de ontwerptekeningen blijkt dat het monument vroeger ook dienstdeed als weerstation. In de drie nissen waren een barometer, een uurwerk en een thermometer aangebracht.

Waardering

Het monument is erkend als rijksmonument vanwege haar architectuurhistorische, stedebouwkundige en cultuurhistorische waarde, "als goed en gaaf voorbeeld van een herdenkingsmonument uit het laatste kwart van de negentiende eeuw".[2]


Monumenten in de buurt van Spoorwegmonument in Nijmegen

Pand, waarvan de lijstgevel een gebeeldhouwde Lodewijk XV-omlijsting van het venster boven de deur heeft

Ridderstraat 13
Nijmegen
PAND, waarvan de lijstgevel een gebeeldhouwde Lodewijk XV-omlijsting van het venster boven de deur heeft. Inwendig: stucplafonds, 18e eeuw.

Pand met aan voor- en achterzijde trapgevels

St. Anthoniusplaats 16
Nijmegen
Belangrijk, waarschijnlijk 15e eeuws pand met aan voor- en achterzijde trapgevels, alsmede een brandgevel met trappen op het midden van het ..

Pand, waarin natuurstenen deuromlijsting

St. Anthoniusplaats 1
Nijmegen
Pand, waarin natuurstenen deuromlijsting, eind 18e eeuw met Ionische pilasters en guirlande-reliëf, afkomstig van het huis Ridderstraat 4. ..

Pand met verdieping en zadeldak

Ottengas 29
Nijmegen
Pand met verdieping en zadeldak. Voorgevel met rechte kroonlijst, 18e eeuw, en vensters met kleine roedenverdeling. Links een trapgevel. Ger..

Stadhuis

Korte Nieuwstraat 6
Nijmegen
STADHUIS. In 1554-'55 door de stadsbouwmeester Herman van Herengrave voor een ouder raadhuis opgetrokken rechthoekige vleugel met verdiepin..

Kaart & Routeplanner

Route naar Spoorwegmonument in Nijmegen

Foto's (1)