Meer dan 63.000 rijksmonumenten


De Vereeniging in Nijmegen

Gebouw

Keizer Karelplein 2 d
6511NC Nijmegen
Gelderland

Bouwjaar: 1915
Architect: O. Leeuw


Beschrijving van De Vereeniging

Inleiding CONCERTGEBOUW `De Vereeniging' uit 1914-1915 naar ontwerp van de Nijmeegse architect Oscar Leeuw (1866-1944), in samenwerking met zijn oudere broer Henri Leeuw jr (1861-1918). Deze laatste heeft het beeldhouwwerk ontworpen dat op de bouw is gemaakt door de Antwerpse beeldhouwer Egidius Ludovicus Everaerts (1877-1949) (het figuratieve werk) en de Roermondse beeldhouwer Jacques A. Oor (het niet figuratieve werk). Eggie Everaerts werkte voor Estourgie, Molenaar en Leeuw in Nijmegen, Oor voor het atelier Cuypers en Stolzenberg te Roermond. Het geheel, ontworpen in de stijl van het rationalisme, is een 'gesamtkunstwerk' van architectuur, sculptuur, smeedkunst, schilderkunst en glazenierskunst. Nadat Willem Mengelberg van het Amsterdams Concertgebouworkest had gedreigd niet meer te zullen optreden in Nijmegen als er geen betere accommodatie kwam, werd besloten tot de bouw van een nieuw concertgebouw als vervanging van het uit 1882 daterende gebouw. In de oorspronkelijke opzet zou het gebouw dienen als concertzaal annex opera- of toneelzaal annex bal- of tentoonstellingszaal. Daarnaast was er een sociëteitsruimte, een biljartzaal en de kleine zaal. Omschrijving In baksteen gemetseld gebouw op overwegend rechthoekig grondplan. Leeuw lijkt zich in grote lijnen te hebben moeten houden aan de plattegrond en indeling van het oude gebouw. Ingang en vestibule zijn daarom gesitueerd in de linker zijgevel, terwijl de voorzijde wordt gedomineerd door de sociëteitszaal. Ook ligt de concertzaal haaks op de voorbouw aan het Keizer Karelplein. Van de in opzet symmetrische structuur van het gebouw, sterk verwant aan die van een ontwerp van Berlage voor het Vredespaleis, is afgeweken, daar waar de functies dat vereisten. Vooral aan de achterzijde zijn de verschillende functies duidelijk zichtbaar. Grote en kleine zaal, toneeltoren, kleedkamers, gangen, traptorens, entree en foyer manifesteren zich aan de buitenzijde. De gevels zijn versierd met terugliggende velden, tandlijsten, siermetselwerk en al dan niet gebeeldhouwd natuursteen. De vensters zijn deels voorzien van meerkleurig glas-in-lood. De VOORGEVEL wordt geflankeerd door twee hoge vierkante traptorens, gedekt met een zinken tentdak. Boven in de torens bevinden zich raampartijen achter een zuilenrij. De hoeken zijn voorzien van blokken natuursteen met gebeeldhouwde koppen. De voorgevel gaat op de begane grond schuil achter een latere uitbreiding van het restaurant. Op de verdieping springt de gevel een groot stuk terug en bevat hier een natuurstenen fronton op pilasters. Het fronton bevat links en rechts bas-reliëfs met personificaties van de instrumentale en vocale muziek, uitgebeeld door vrouwen, links gesigneerd `E. Everaerts uitg.', rechts `Henri Leeuw mcd'. De entree in de LINKER ZIJGEVEL bevindt zich onder een balkon, gedragen door zware zuilen met gebeeldhouwde kapitelen. Boven het balkon heeft de gevel, die zich hier manifesteert als een soort transept, een natuurstenen fronton met het jaartal `MCMXIV'. Links van de entree heeft de gevel twee ver naar voren springende ronde traptorens. De ACHTERGEVEL is grotendeels gesloten als gevolg van de toneeltoren op deze plaats. De RECHTER ZIJGEVEL is qua opzet nagenoeg identiek aan de linker zijgevel, alleen ontbreekt hier het balkon. Het INTERIEUR bevat veel gepleisterde, geornamenteerde onderdelen. Deze zijn deels verguld. De wanden in de grote zaal zijn voorzien van sjabloonneerwerk. De hal heeft gecanneleerde zuilen voorzien van bladgoud. De hal wordt gedomineerd door een grote koningstrap met natuurstenen balustrade. De kleine zaal bevatte in oorsprong wandschilderingen, voorstellende de cyclus van allegorieën op de muziek. De grote zaal bevat op het bovenste balkon, het `schellinkje', nog oorspronkelijke stoelen. Waardering Concertgebouw uit 1914-1915 van Oscar Leeuw in de stijl van het rationalisme. - Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een concertgebouw met ornamentiek beïnvloed door het rationalisme. Het gebouw valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de ornamentiek in de gevels en de onderdelen in het interieur. Tevens van waarde als hoogtepunt, `opus magnum', uit het oeuvre van Oscar Leeuw. Van belang ook vanwege het aanwezige beeldhouwwerk in de gevels. - Van stedebouwkundige waarde door de prominente situering aan het Keizer Karelplein, waar de streng symmetrische voorgevel het beeld bepaalt. - Van cultuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een concertzaal uit het begin van deze eeuw. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 523000
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Vereeniging in 2007

Concertgebouw de Vereeniging is een concertzaal in Nijmegen, gelegen aan het Keizer Karelplein. Het gebouw heeft de status van rijksmonument.[1] [2]

Nadat rond 1900 de oude Nijmeegse concertzaal zijn beste tijd bleek te hebben gehad, kwamen er plannen voor een nieuwe. Dat deze plannen geen overbodige luxe waren, bleek uit de houding van dirigent Willem Mengelberg. Hij weigerde Nijmegen nog langer aan te doen zolang er niets aan de accommodatie werd gedaan. Nadat in 1914 met de bouw van een nieuwe concertzaal was begonnen, vond in februari 1915 de officiële opening plaats. Architect van het geheel was de uit Roermond afkomstige Oscar Leeuw. Het duurde nog twee jaar voordat ook de kleine zaal geopend werd. De Vereeniging bleek bij die volledige ingebruikname een Gesamtkunstwerk te zijn geworden, want zowel de architect Oscar Leeuw als zijn broer Henri Leeuw jr. (schilder en beeldhouwer) en Huib Luns (kunstschilder) hadden een bijdrage geleverd. In het gebouw zijn verschillende kenmerken van de Art Nouveau en Art Deco te vinden. Van Mengelberg is bekend dat hij het gebouw 'het mooiste Concertgebouw van Nederland' vond. De grote zaal staat bekend om zijn goede akoestiek.[3]

De grote zaal heeft 1450 zitplaatsen, sinds 2016 na een grondige renovatie kunnen de stoelen verwijderd worden voor popconcerten. Waardoor er dan plaats is voor max 1.950 personen.

Literatuur

  • Joyce Kiliaan, Willem-Jan Pantus: Tussen Apollo en Bacchus. 75 jaar Concertgebouw De Vereeniging. Uitg. Vereniging Vrienden van Concertgebouw De Vereeniging, Nijmegen, 1990, 183 pp.
  • Josephine Woldring (red.) e.a.: Horen, Zien, Beleven. Concertgebouw De Vereeniging 1915-2015. Valkhof Pers, Nijmegen, 2015, 144 pp. ISBN 978-9056-25455-1

Externe links


Monumenten in de buurt van De Vereeniging in Nijmegen

Vrijstaand herenhuis met smeedijzeren hekwerk

Oranjesingel 2
Nijmegen
Inleiding Vrijstaand HERENHUIS gelegen in een door een smeedijzeren HEKWERK omgeven tuin, aan het begin van de Oranjesingel, nabij het Keiz..

Vrijstaande villa met hekwerk

Oranjesingel 2a
Nijmegen
Inleiding De vrijstaande VILLA met HEKWERK is in 1889 in opdracht van Dr. W. Kolff door stadsarchitect J.J. Weve gebouwd in eclectische sti..

Aaneengesloten rij van vijf herenhuizen met hekwerken

Groesbeekseweg 1
Nijmegen
Inleiding De aaneengesloten rij van vijf HERENHUIZEN met HEKWERKEN is gebouwd rond 1895. Het bouwblok bevat drie woningen aan de Groesbeeks..

Rij van zeven herenhuizen

Groesbeekseweg 14
Nijmegen
Inleiding Rij van zeven HERENHUIZEN, in 1895 als één project gebouwd naar ontwerp van architect W.J. Maurits in neorenaissance-stijl. Mau..

Titus Brandsma Gedachteniskerk

Keizer Karelplein 19
Nijmegen
Inleiding De KATHOLIEKE ST. JOSEPHKERK met HEK is in 1909 gebouwd aan het Keizer Karelplein, naar ontwerp van de architect B.J. Claase. Het..

Kaart & Routeplanner

Route naar De Vereeniging in Nijmegen

Foto's (1)