Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Joodse Begraafplaats aanleg in Nijmegen

Graf Begraafplaats

Postweg 62
6523LD Nijmegen
Gelderland

Bouwjaar: 1915


Beschrijving van Joodse Begraafplaats aanleg

2. De AANLEG Omschrijving De begraafplaats wordt in tweeën gedeeld door een middenpad, dat in de as van het toegangshek ligt en van het westen naar het oosten loopt. Langs de muren lopen aan beide zijden smalle paden, de kohanimpaden, bestemd voor de Kohanim (afstammelingen van Aron, hogepriesters), die om redenen van rituele reinheid niet nabij overledenen mogen komen. De grafmonumenten zijn gesitueerd op de voorste helft van het wigvormige terrein. De overwegend hardstenen zerken zijn eenvoudig van vorm en sober versierd. In het linker gedeelte bevinden zich vier liggende grafstenen, twee van hardsteen en twee van marmer, die afkomstig zijn van het oude Jodenkerkhof. In het rechter vak bevinden zich een aantal rijker uitgevoerde grafzerken van graniet en marmer. Hier zijn ook enkele grafmonumenten met een afgebroken zuil of een omgekapte boom te vinden. De meeste stenen zijn echter rechthoekig met een gebogen, rechte of in- en uitgezwenkte afsluiting en zijn voorzien van zowel een Hebreeuwse als een Nederlandse graftekst. Enkele grafstenen zijn voorzien van een gebeeldhouwde afbeelding zoals een Davidster (symbool van het politiek zionisme) of de opgeheven handen met de duimen tegen elkaar (de priesterzegen als embleem voor de afstammelingen van Aron, de Kohanim). Sommige grafmonumenten hebben een ijzeren hekwerk of hardstenen palen met metalen kettingen. Er zijn ook enkele monumenten ter herinnering aan in de concentratiekampen vermoorde joden. Opvallend is het aantal zerken van uit Oss afkomstige fabrikantenfamilies zoals Hartog, Van den Bergh en Zwanenberg. Deze industriëlen maakten alle deel uit van het bestuur, dat in 1921 de gebouwen liet optrekken. Het achterste deel, het brede uitlopende gedeelte van het driehoekig grondplan van de begraafplaats, is bos. Hier liggen links achter in de hoek de overgebrachte beenderen van het in 1961 geruimde Jodenkerkhof. Dit gedeelte is gemarkeerd met hardstenen paaltjes. Midden achter tegen de muur bevinden zich de overgebrachte beenderen van de geruimde Joodse begraafplaats van Druten. Dit gedeelte is eveneens gemarkeerd met hardstenen paaltjes. De begraafplaats is weelderig begroeid. Het achterste gedeelte bestaat uit een gemengd bos van loof- en naaldbomen. De kohanimpaden worden van de rest van de begraafplaats gescheiden door meidoornhagen. Het middenpad is omzoomd met naaldbomen en de muren zijn bedekt met verschillende soorten klimplanten. Waardering De AANLEG van de ISRA LITISCHE BEGRAAFPLAATS is van algemeen cultuurhistorisch belang: - vanwege de funerair-historische en lokale/ regionale genealogische waarde van de grafmonumenten; - vanwege de eenvoudige aanleg en complete opzet die karakteristiek is voor de sobere opvatting van de Joden over een rustplaats voor de doden; - vanwege het grote aantal zerken, waarvan het belang ligt in de collectieve betekenis, die zij door plaatsing, vorm, materiaalgebruik en ornamentering hebben voor het kenmerkende vroeg 20ste-eeuwse karakter van de begraafplaats. - als herinnering aan de Joodse Gemeente van Nijmegen; - vanwege de weelderige begroeiing met oude bomen en heesters. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 522935
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Joodse begraafplaats Nijmegen
Toegang met aula
Toegang met aula
Huidige straat Kwakkenbergweg
Huidige eigenaar NIK
Jaar van stichting 1891
Aantal grafstenen 327
Toegankelijkheid Uitsluitend voor nabestaanden.
Vrije toegang tijdens
Open Monumentendagen
Portaal  Portaalicoon   Jodendom
Tussen de muur en de graven is duidelijk een Coheniemenpad aanwezig
De kleine grafstenen dragen alleen een naam, of soms slechts het hebreeuwse opschrift פנ

In de Nederlandse stad Nijmegen ligt aan de Kwakkenbergweg een Joodse begraafplaats. Op deze begraafplaats staan 327 grafstenen.[1] De begraafplaats is nog steeds in gebruik.

Geschiedenis

Reeds in de vroege Middeleeuwen was in Nijmegen een belangrijke Joodse gemeenschap. In 1328 is er sprake van een Joodse begraafplaats die in het oosten van de stad was gelegen. De exacte plaats is niet bekend.

Begraafplaats Mariënburg

In 1683 werd een stuk land gekocht bij Mariënburg, de huidige Tweede Walstraat. Hier begroeven de Joden gedurende ruim 200 jaar hun doden. Bij wet mocht er na 1811 niet meer binnen de stadsmuren begraven worden. In 1814 kreeg de Joodse gemeente alsnog toestemming om op begraafplaats aan de Mariënburg te blijven begraven. Pas in 1891 was de begraafplaats zo vol, dat er werd uitgeweken naar de huidige begraafplaats aan de Kwakkenbergweg te Nijmegen. Hier wordt anno 2014 nog steeds begraven. Volgens een bron werden er tussen 1806 en 1811 ook Joden begraven op de Algemene Begraafplaats aan de Stenen Kruisstraat van Nijmegen. In totaal zouden er 51 mensen zijn begraven. Niet duidelijk is of deze graven geruimd zijn. Volgens joods gebruik is ruimen alleen bij uitzondering toegestaan. Het ruimen en herbegraven elders dient onder strikt rabbinaal toezicht te staan.[2] Echter, op geen enkele algemene begraafplaats in Nijmegen zijn nu nog Joodse graven bekend.

De Joodse begraafplaats aan de Mariënburg werd in 1962 geruimd. In totaal werden er 1300 graven geruimd. De resten werden herbegraven op de Kwakkenberg. Bij het betreden van deze begraafplaats zit men links twee grote, witte grafstenen tegen de muur staan. Deze zijn afkomstig van Mariënburg.

Begraafplaats Kwakkenbergweg

De begraafplaats is gewoonlijk slechts voor nabestaanden toegankelijk. Alleen op Open Monumentendag is er een openstelling voor belangstellenden. De plattegrond van de begraafplaats heeft de vorm van een trapezium. Bij de toegang van de geheel ommuurde dodenakker staat rechts de beheerderswoning en links de aula. Muur, beheerderswoning en aula zijn ontworpen door Oscar Leeuw. Bij de aula is een klein halletje waar gedurende een begrafenisplechtigheid de Cohaniem verblijven. Deze Cohaniem (joodse priesters) dienen op gepaste afstand van een stoffelijk overschot te blijven omdat dit geacht wordt onrein te zijn. Op de begraafplaats zelf is tussen de muur en een heesterhaag een speciaal Cohaniempad aanwezig. Vanaf dit pad kan een Cohen een begrafenis van afstand bijwonen of het graf later bezoeken.

Op de begraafplaats zijn veel kleine grafsteentjes aanwezig. Sommige dragen uitsluitend een naam, zonder data. Andere dragen in het geheel geen tekst. Hier zijn wel mensen begraven, maar het is niet bekend wie. In vroeger tijden was er niet altijd geld voor een grafsteen. Soms werden grafstenen gestolen, of vielen ze stuk. Om het graf toch te markeren zijn de kleine stenen geplaatst.

Synagoge

In 1756 werd een synagoge aan de Nonnenstraat ingewijd. In 1913 werd een andere synagoge, aan de Gerard Noodtstraat, in gebruik genomen. Deze synagoge wordt sinds 1945 niet meer als zodanig gebruikt. Van 1945 tot 2000 is er in de joodse school op nr. 123 een kleine synagoge geweest. In 2000 is dit gebouw verkocht door de Joodse Gemeente, waarna er een dagopvang voor kinderen in kwam. Sinds 2000 is de synagoge aan de Nonnenstraat weer als zodanig in gebruik. In de voormalige synagoge aan de Gerard Noodtstraat is tot 2016 het Natuurmuseum gevestigd. Er bestaan plannen om, na de verhuizing van het museum in 2016, in dat gebouw een joods cultureel centrum te vestigen.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Joodse Begraafplaats aanleg in Nijmegen

Bebouwing op de Joodse Begraafplaats

Postweg 62
Nijmegen
1. De AULA, de BEHEERDERSWONING, de POORT en de MUUR. Inleiding De AULA, de BEHEERDERSWONING, de POORT en de MUUR zijn in 1921 gebouwd naa..

Schoolgebouw

Elzenstraat 2
Nijmegen
Inleiding Katholiek lagere SCHOOLGEBOUW, ontworpen in 1933 door architect Johannes Zwanikken die ook de nabij gelegen kerk ontwierp. Het sc..

LIMOS-kazerne (Prins Hendrikkazerne)

Dommer van Poldersveldtweg 112
Nijmegen
7. HOOFDGEBOUW PRINS HENDRIKKAZERNE. Inleiding De Prins Hendrikkazerne is gebouwd door Jan Limburg in 1909-1912 in de stijl van het ration..

LIMOS-kazerne (4 toegangspoorten, 1 hek en wachthuisje)

Dommer van Poldersveldtweg 112
Nijmegen
9. Vier TOEGANGSPOORTEN, waarvan één met WACHTHUISJES, HEKWERK Omschrijving De TOEGANGSPOORT bij de hoofdingang heeft twee gemetselde m..

Kinderhuis Villandry

Bosweg 160
Nijmegen
Inleiding Het KINDERHERSTELLINGSOORD VILLANDRY werd in 1926-1931 gebouwd voor kinderen van het Spoorweg- en Trampersoneel in opdracht van d..

Kaart & Routeplanner

Route naar Joodse Begraafplaats aanleg in Nijmegen