Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Broekhuizen: Hoofdgebouw in Leersum

Kasteel Buitenplaats

Broekhuizerlaan 2
3956NS Leersum (gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Utrecht

Bouwjaar: 1794-1810


Beschrijving van Broekhuizen: Hoofdgebouw

Omschrijving onderdeel 1: HOOFDGEBOUW (Broekhuizen). Neo-classicistisch herenhuis van voorname afmetingen met lage onderverdieping, een bel-etage, een tweede verdieping en een zolder onder een schilddak waarop vier schoorstenen. Met de bouw is in 1794 door J. Berkman begonnen. Na diens dood in 1795 werd de bouw voortgezet door B.W.H. Ziesenis, die het gebouw uitbreidde met twee vleugels, de beide halfronde zijplaatsen en een zuilenportiek in het midden van de voorgevel, alsmede de gebogen trappen aan de voorzijde. Omstreeks 1810 was het huis voltooid; na in 1906 te zijn uitgebrand, is het huis in nagenoeg de oude vorm hersteld. Het langgerekte, vrij ondiepe huis is elf vensterassen breed, waarvan drie in de ver naar voren springende middenrisalieten aan voor- en achterzijde, drie ter weerszijden hiervan en een aan ieder der in de gevels iets inspringende uiteinden. Tegen de zijgevels, ter hoogte van de onderverdieping, bevinden zich halfcirkelvormige, ommuurde zijplaatsen, "cours de service", die later zijn volgebouwd; de oostelijke is na 1906 van een door een balustrade bekroonde bovenbouw ter hoogte van de bel-etage voorzien. De licht gepleisterde, door een eenvoudige lijst met attiek afgesloten gevels tonen ter hoogte van de onderverdieping een patroon van schijnvoegen, waarboven een hardstenen lijst. De door een fronton en een dak gedekte middenrisaliet aan de voorzijde bestaat boven de onderverdieping over het grootste deel van haar diepte uit een portico met vier over twee verdiepingen opgaande Ionische zuilen op hoge sokkels. Gebogen trappen tegen de zijkanten van de risaliet leiden naar het bordes van de portico; de gietijzeren trapleuningen wijken in hun patroon af van de oorspronkelijke. Op de onderverdieping zijn na de brand de vensters in de risaliet gewijzigd in rondbogige fenêtres à terre. De middenrisaliet aan de achterzijde, die voor de brand vlakgedekt en van een bekroning in de vorm van een zonnewijzer in gebeeldhouwde omlijsting was voorzien, wordt sindsdien gedekt door een dak en fronton als die aan de voorzijde en bezit ook eerst sinds de herbouw een balkon met gietijzeren leuning over de volle breedte van de risaliet ter hoogte van de bel-etage. De met een roedenverdeling gevulde vensters zijn alle voorzien van geprofileerde houten omlijstingen, waarvan die op de bel-etage in afwijking van de oorspronkelijke toestand door geprofileerde hardstenen lijsten worden bekroond. De frontons van de middenrisalieten zijn met door lofwerk omgeven wapens versierd (Broekhuizen aan de voorzijde en Darthuizen aan de achterzijde); op de buitenhoeken en op die van de risalieten wordt de attiek bekroond door Lodewijk XVI vazen. Het INTERIEUR is bij de herbouw weer voorzien van betimmeringen en stucwerk in Lodewijk XVI-stijl. In sommige gevallen betreffen dat antieke stukken die op veilingen werden gekocht, maar de meeste betimmeringen, trapbalusters en oud Hollandsche schouwen zijn bijgemaakt. In de salon werden geschilderde behangsels aangebracht met arcadische voorstellingen, daterend uit de 18de eeuw. In een groot aantal kamers bevinden zich boven de deuren en op de schouwboezems schilderingen. Op de tweede verdieping kwamen na de brand twee kamers in oud Hollandsche stijl, die als biljartkamer in gebruik genomen werden. Het hoofdtrappenhuis met houten balustrade in Lodewijk XVI-vormen gaat op vanuit de onderverdieping tot de bel-etage en komt uit op de hal met figuratief stucwerk, de vier Jaargetijden verbeeldend. In de vleugel rechts daarvan leidt een eenvoudiger trap naar de tweede verdieping. De vleugel uiterst rechts bevat de betonnen dienstrap die vanaf de onderverdieping tot aan de zolder loopt. Alle vloeren zijn uitgevoerd in brandwerend beton. De onderverdieping bevatte dienstvertrekken als keukens, opslagruimtes, werkkamers en bodekamer. Op de bel-etage zijn representatieve vertrekken als salons, eetkamers en enkele logeerkamers (in de rechtervleugel). Op de tweede verdieping waren voornamelijk slaapkamers. Waardering Het HOOFDGEBOUW (Broekhuizen) is van algemeen belang: - vanwege de architectonische vormgeving; - vanwege de plattegrond en indeling; - vanwege de gaaf bewaard gebleven interieurs; - als representatief voorbeeld van een grootschalig classicistisch landhuis van circa 1800; - als uitzonderlijk voorbeeld van een vroeg 20ste-eeuwse herbouw van een classicistisch huis in de oorspronkelijke stijl; - vanwege de kenmerkende ligging binnen het landschapspark; - vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 522863
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie

Broekhuizen kan verwijzen naar:

Plaatsen

Personen

Zie ook


Vista-xmag.png
Bekijk alle artikelen waarvan de titel begint met Broekhuizen of met Broekhuizen in de titel.
Disambig-dark.svg
Dit is een doorverwijspagina, bedoeld om de verschillen in betekenis of gebruik van Broekhuizen inzichtelijk te maken.

Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Broekhuizen en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.


Monumenten in de buurt van Broekhuizen: Hoofdgebouw in Leersum

Broekhuizen: Park

Broekhuizerlaan 2
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de historische buitenplaats Broekhuizen. Park van forse afmetinge..

Broekhuizen: twee tuinbeelden

Broekhuizerlaan 2
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving onderdeel 3: TWEE TUINBEELDEN behorende tot de historische buitenplaats Broekhuizen. Tuinbeelden in de vorm van witmarmeren s..

Broekhuizen: pranjerie met tuinbeelden

Broekhuizerlaan 2
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving onderdeel 4: ORANJERIE MET BEELDEN behorende tot de historische buitenplaats Broekhuizen. In de noordoosthoek van het park ge..

Broekhuizen: tuinmuur

Broekhuizerlaan 2
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving onderdeel 5: TUINMUUR behorende tot de historische buitenplaats Broekhuizen. Bij de oranjerie aansluitende bakstenen muur van..

Broekhuizen: brug

Broekhuizerlaan 2
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving onderdeel 7: BRUG behorende tot de historische buitenplaats Broekhuizen. Brug waarmede de Broekhuizerlaan over de vijver word..

Kaart & Routeplanner


Foto's (3)