Meer dan 63.000 rijksmonumenten


1931 Congrescentrum Brabanthallen in 's Hertogenbosch

Gebouw

Oude Engelenseweg 1
5222AA 's Hertogenbosch
Noord Brabant

Bouwjaar: 1931


Beschrijving van 1931 Congrescentrum Brabanthallen

Inleiding. Ten noordwesten van de stadskern gelegen VEEMARKTHAL, oorspronkelijk bekend als de 'runderhal', met VOORBOUW uit 1931 en omliggende los-, laad- en parkeerterrein met aanbindstangen. De hal en voorbouw maken onderdeel uit van wat tegenwoordig bekend staat als het complex "Brabanthallen". De veemarkthal en voorbouw zijn gelegen op een perceel dat aan de zuidwestzijde begrensd wordt door een spoorlijn langs een havenarm van de Dieze, aan de zuidoostzijde door de Oude Engelenseweg,aan de noordoostzijde door de aan de Dieze gelegen Diezekade en aan de noordwestzijde door de overige hallen van het complex, waaronder de Peelhal en de Baroniehal en de recentere nieuwbouwhallen gebouwd na 1960, die alle buiten de bescherming vallen. De ligging maakt het terrein gemakkelijk bereikbaar over het water, per spoor en over de weg, en beperkt de overlast in verband met de grote bezoekersaantallen (met bijbehorend vrachtverkeer) en de bevuiling van het terrein. In 1929 werd besloten tot de bouw van het complex dat op 20 mei 1931 officieel in gebruik werd gesteld. Het complex werd ontworpen door P.H. van Kessel van de dienst Gemeentewerken. De bestektekeningen zijn door directeur J.H. Pereij van een handtekening voorzien. De voorbouw is opgetrokken in een stijl die invloeden van de Expressionistische Amsterdamse School en het Traditionalisme met elkaar vermengt. De architectuur van de veemarkthal getuigt door het primaat van functionele uitgangspunten (zoals de interne verkeersstromen en hygiënische eisen) van een ontwerpprocedure zoals die ook door het Nieuwe Bouwen werd bepleit. De aanvoer van vee steeg in de jaren 1892-1933 explosief. Zodoende kon de Bossche veemarkt uitgroeien tot de grootste van Nederland, met de grootste dagaanvoer in het meest uitgebreide gebouwencomplex. Voor het eerst werden veemarkthallen zo grootschalig opgezet en tegelijk geheel overdekt en afgesloten. De runderhal, thans Heusden- en Altenahal geheten, wordt tegenwoordig behalve voor veemarkten ook voor diverse evenementen gebruikt. De steeds veranderende gebruikseisen hebben na de oorlog enkele aanpassingen en moderniseringen (vooral in 1953) tot gevolg gehad. Een oorspronkelijk langs de zuidzijde van de runderhal gelegen losperron is verdwenen. Een oorspronkelijk tot het complex behorende voormalige rijwielberging in het zuiden valt buiten de bescherming. Omschrijving. Het object beslaat een nagenoeg rechthoekige plattegrond en bestaat uit een voorbouw met klein voorplein en een aangrenzende driebeukige hal ('runderhal') met de nokrichting loodrecht op de Oude Engelenseweg. A. Voorbouw. De gedeeltelijk onderkelderde, bakstenen voorbouw beslaat een nagenoeg L-vormige plattegrond en bestaat uit diverse volumes onder grotendeels met divers gekleurde, geglazuurde gotische pannen gedekte daken. Verschillende dakkapellen onder plat met -deels (meervoudig) gekoppelde- vensters. Aan de voorzijde een pentagonale, eenlaags serre-uitbouw waarop balkon met balustrade afgezet met nokpannen. Aan de dakvoet een verspringende, overstekende bakgoot op klossen. Metselwerk in Noords kettingverband, met afwisselend gebruik van donkerbruine en gele baksteen. Details in natuursteen en geglazuurde donkergroene en blauwe baksteen. Markante vensters (onder andere schuifvensters en bovenlichten met valramen) met horizontale roeden maar ook, vooral op de verdiepingen en in de dakkapellen, met kleine roedenverdeling. Keramische tegelafzaten. Gevelopeningen deels gewijzigd, met name aan de uiterste noordzijde van de voorbouw. De ingang voor het publiek bevindt zich in een rechthoekige, tot aan de naaldspits circa 25 meter hoge toren van zes verdiepingen met trans onder koperen tentdak met spits op bol. Rondboogvormige centrale entree met natuurstenen aanzet- en sluitstukken. Deuren vernieuwd. Achter de toren een tweelaags volume onder plat met de hoofdingang naar de runderhal, bereikbaar via het torenportaal. Ter linkerzijde een tweelaags volume (als eetzaal gebouwd met serre, toilet, garderobe) onder plat met aan de voorzijde een schilddak. Links daarvan een tweelaags volume (met destijds keuken, buffet) met zolderverdieping onder steil zadeldak, haaks op het dak van de eetzaal. Dakvoet van het zuidelijke dakschild daalt tot manshoogte. Versoberde entreepartij. Geheel links een eenlaags, vijfzijdig gesloten volume (als café gebouwd) met een zolderverdieping onder zadeldak met piron op nokeinde. Ter rechter zijde van de toren een smaller, langgerekt tweelaags volume (begane grond oorspronkelijk voor kantoren, kantine, opslag, politie, inspecteur veterinaire dienst, veterinairen) met zolderverdieping onder een schilddak waarvan kopschild met lagere dakvoet. Entree onder rondboog. Op de verdieping een over de halve lengte van de voorgevel doorlopend balkon met afgeronde hoek. Oorspronkelijke indeling op de verdieping: in en achter de toren enkele vergaderruimten, ter linkerzijde de woonvertrekken van de uitbater van het café, ter rechterzijde de woning van de marktopzichter en een, later verbouwde, hooizolder. Van het rijke interieur zijn onder meer van belang: torenportaal met drie paraboolvensters met geel kathedraalglas; steil aangesneden trap naar de voormalige woning van de uitbater met dierenkoppen in het smeedijzerwerk en terrazzo treden afgewisseld met tegelvloertjes op de bordessen; beglaasde vleugeldeuren met horizontale roeden en oranje-zwart-gele wandtegels in de toiletruimten; blauw-zwarte wandtegels en de aanzetten van de overigens weggetimmerde boogspanten in het café waarin verder een groot aantal belangwekkende geometrische en figuratieve, deels gebrandschilderde glas-in-loodramen (voorstellingen met vee) van de hand van onder meer E. van Stiphout. B. Hal ('runderhal') en aanbouwen. De gevels van de hal zijn eveneens opgetrokken in Noords kettingverband waarbij gele en donkerbruine baksteen elkaar afwisselen. De runderhal, die in open verbinding staat met de voorbouw, meet 70 x 80 meter en is verdeeld in drie overspanningen van respectievelijk 20, 30 en 20 meter breed. Gelamineerde houten knieboogspanten met trekstangen dragen de overkapping, binnen afgedekt met eternietplaten en buiten met ruberoïd. Over de gehele lengte van de overkappingen doorlopende, versoberde lichtramen met gematteerd glas. Ventilatiekappen op de nokken. Ter weerszijden van de hal een 3,5 meter uitstekende luifel waaronder in rijen geplaatste ijzeren aanbindstangen, deels vernieuwd. De bakstenen zijgevels tellen dertien traveeën, met per travee drie vensters. In de eerste, zevende en dertiende travee grote uitwendige rolpoorten, waardoor het vee binnenkwam; aan de noordzijde vanaf de waterkant en aan de zuidzijde vanaf het nu verdwenen losperron. Inwendig gangenstelsel gebaseerd op dubbele-kamplattegrond met in rijen gelegen, licht oplopende standplaatsen voor het vee met deels vernieuwde aanbindstangen en doorlopende open goot. Van het interieur zijn verder van belang: rioleringsstelsel onder de vloer voor de afvoer van faecaliën, gecementeerde klinkervloeren (meest hygiënisch en diervriendelijk) die langs de wanden sluiten met een tegelplint waarboven een wandbekleding met in combinatie gebruikte lichtgekleurde en zwarte tegels. Bronzen portret van de voormalige Bossche burgemeester Van Lanschot op marmeren plaat met inscriptie 'Aangeboden door den gemeenteraad / 11 maart 1930' door kunstenaar A. Falise in 1927 gemaakt. Waardering. De veemarkthal ('runderhal') met voorbouw en het omliggende los-, laad- en parkeerterrein met aanbindstangen zijn van algemeen belang. Het object, destijds onderdeel uitmakend van de grootste veemarkthallen van Nederland, heeft cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van de explosief toegenomen veehandel in het begin van de twintigste eeuw. Daarnaast vanwege het belang voor de typologische ontwikkeling van grootschalige veemarkthallen met bijbehorende accomodaties voor de mens, en als zodanig voor de typologie van onder meer café's, restaurants en kleine kantoren. Verder vanwege het pionierskarakter van het object als eerste op een dergelijk grote schaal geheel overdekt en afgesloten hallencomplex met bijbehorende accommodaties. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege het belang voor de architectuurgeschiedenis op grond van de gehanteerde combinatie aan stijlinvloeden en voor de bouwtechniek op grond van de pas in de jaren twintig in zwang gekomen constructies met (knie-)boogspanten. Daarnaast vanwege de esthetische kwaliteiten van met name de voorbouw en het ingenieurswerk in de hal en verder wegens de bijzondere ornamentiek en detaillering in diverse onderdelen van het in- en exterieur. Het object heeft situationele waarde en ensemblewaarden vanwege de situering, destijds opzettelijk gekozen buiten de kom van 's-Hertogenbosch ter beperking van de overlast. Daarnaast vanwege de historische functioneel-ruimtelijke relatie van het complex met de omliggende aanvoerkanalen per weg, spoor en water, getuige de indertijd aangelegde lossteigers aan de Diezekade. Verder vanwege de wijze van inrichting van het noodzakelijkerwijs zeer grote buitenterrein met aanbindstangen aan de zuid- en noordzijde. Ten slotte als beeldbepalend onderdeel van de historische bebouwing aan de Oude Engelenseweg. Het object is van belang vanwege de gaaf bewaard gebleven hoofdvormen en diverse elementen uit het vrij rijke interieur en bezit een typologische, architectuurhistorische, bouwtechnische en functionele zeldzaamheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 522513
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Zie het artikel Dit artikel gaat over het beurzencomplex in Nederland. Voor de expositieruimte in Vlaanderen, zie Brabanthal (Leuven).
Brabanthallen
Het hoofdgebouw van de Brabanthallen, uit 1931
Het hoofdgebouw van de Brabanthallen, uit 1931
Locatie Diezekade 2
Coördinaten 51° 42′ NB, 5° 17′ OL
Oorspr. functie Veemarkt
Huidig gebruik Evenementencomplex
Bouw gereed 1931
Monumentstatus hoofdgebouw is Rijksmonument
Monumentnummer 522513
Glas in lood in de bar van het oude gedeelte (congrescentrum) van de Brabanthallen.
Glas in lood in de bar van het oude gedeelte (congrescentrum) van de Brabanthallen.
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Brabanthallen 's-Hertogenbosch zijn een groot evenementencomplex in de Nederlandse stad 's-Hertogenbosch, waar jaarlijks diverse beurzen, congressen, concerten en andere grootschalige bijeenkomsten worden georganiseerd. De Brabanthallen 's-Hertogenbosch worden beheerd door Libéma, een exploitant van diverse accommodaties. Ze vormen het op drie na grootste evenementencomplex van Nederland; alleen RAI Amsterdam, de Jaarbeurs Utrecht en het WTC Expo te Leeuwarden zijn groter.

De Brabanthallen liggen op de hoek van de Oude Engelenseweg en de Diezekade, in het westelijke deel van 's-Hertogenbosch.

Gebruik

Het beurscomplex wordt onder andere gebruikt voor beurzen, automarkten[1], feesten, concerten en sportevenementen zoals de Indoor Brabant. Eind 2006 vonden er onder andere concerten van James Last, Muse en Iron Maiden plaats, alsmede Disney on Ice. In 1996 is de Ronde van Frankrijk hier van start gegaan. Sinds 2006 vindt jaarlijks het hardcore-evenement Masters of Hardcore plaats in de Brabanthallen.

Geschiedenis

Vroeger werden er in de Brabanthallen 's-Hertogenbosch wekelijkse vee- en paardenmarkten gehouden. Vanwege het gevaar van epidemieën zijn dat soort markten afgeschaft. Het oude gedeelte, gelegen aan de Oude Engelenseweg, is een rijksmonument.[2]

In 2004 is het beurscomplex vernieuwd. Na deze vernieuwing bedraagt de totale oppervlakte 44.000 vierkante meter.

Beurzen

Beurzen die in de Brabanthallen worden gehouden zijn onder andere:

Externe link


Monumenten in de buurt van 1931 Congrescentrum Brabanthallen in 's Hertogenbosch

gebouw

Parallelweg 25
's Hertogenbosch
Inleiding. Het KANTOORGEBOUW van Machinefabriek Grasso met uitbouw aan de achterzijde en TOEGANGSHEK is in 1912 gebouwd in Overgangsarchite..

Complex Grasso

Parallelweg 25
's Hertogenbosch
Inleiding. De FABRIEKSHALLEN zijn in 1912 gebouwd in Overgangsarchitectuur naar een ontwerp van de architect F.C. de Beer. Zij zijn gelegen..

Voormalig fabrieksgebouw voor het verwerken van tabak (Willem II)

Boschveldweg 72
's Hertogenbosch
Voormalig fabrieksgebouw voor het verwerken van tabak (Willem II) waarvan het oudste, noordelijke gedeelte dateert uit 1897 en de in aangepa..

Voormalige meelfabriek

Buitendijkstraat 25, 26
's Hertogenbosch
Inleiding. De voormalige MEELFABRIEK uit 1909 is gebouwd voor de heer H. Bruyelle, naar ontwerp van de architect F.C. de Beer in Traditonee..

Draaibrug

Brugplein draaibrug
's Hertogenbosch
Inleiding. Gelijkarmige stalen DRAAIBRUG op stenen onderbouw met vakwerkhoofdliggers aan weerszijden van de rijvloer, tussen 1900 en 1902 g..

Kaart & Routeplanner

Route naar 1931 Congrescentrum Brabanthallen in 's Hertogenbosch