Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Standbeeld in neo-classicistische stijl van koning Willem II in Tilburg

Overig

Heuvel
5000AA Tilburg
Noord Brabant

Bouwjaar: 1852
Architect: Georges, Edouard François Edouard François Georges


Beschrijving van Standbeeld in neo-classicistische stijl van koning Willem II

Inleiding STANDBEELD in Neo-Classicistische stijl van Koning Willem II uit 1852. Ontwerp van Edouard Francois Georges (1817-1895). Het beeld is gemaakt voor het Buitenhof in Den Haag en is daar onthuld in 1854. Het beeld is 3.60 meter hoog, met voetstuk mee is het 8,45 meter groot. Kort na het overlijden van de koning in 1849 is er een wedstrijd uitgeschreven voor een standbeeld, waarop zeven inzendingen zijn binnengekomen. Het bekroonde ontwerp van Georges is in Parijs door Simonet gegoten. Ter gelegenheid van de onthulling van het standbeeld in Den Haag is een penning geslagen. In 1922 is besloten het beeld van het Buitenhof te verwijderen. De gemeente Tilburg koopt het standbeeld dan voor f 1000 aan, en herplaatst het in 1924 in het centrum van de stad. Bij de onthulling in 1924 is Koningin Wilhelmina aanwezig. Ter herinnering worden in een loden doos een oorkonde, twee boeken over Willem II en twee loden afdrukken van de eerder genoemde penning ingemetseld. Deze zijn in 1996 verwijderd en vervangen door een lap-top met cd-rom. Koning Willem II had een speciale band met Tilburg. Hij verbleef er graag en veel. Op 3 april 1849 stierf hij in het hart van Tilburg in een woonhuis naast zijn paleis, nu Raadhuis. Aanvankelijk werd het beeld met de voorkant naar het zuiden geplaatst. Nu staat het beeld met zijn voorkant naar het noorden gericht. Sinds de restauratie van 1996 is het beeld omgedraaid en staat met de sokkel op een betonnen pilaar met console, die vanuit de onderliggende fietsenkelder tot ca. 1.50 meter boven het pleinniveau omhoogrijst en gaat door het plafond van de kelder. Een achtzijdige glazen doorzichtige voet onder de sokkel rond de pilaar omgeven door vier hardstenen treden zorgt overdag voor daglicht in de kelder, 's nachts straalt de voet van het standbeeld kunstlicht uit. De doorzichtige voet met pilaar en kelder behoren niet tot het monument. Omschrijving Het bronzen standbeeld staat op een Bremer zandstenen sokkel. Het toont de koning staand als opperbevelhebber van het leger. Op de hoekpunten van de sokkel bevinden zich vier allegorische vrouwenfiguren, waarvan de betekenis gezien de verschillende beschrijvingen niet helemaal eenduidig is. De vrouw linksvoor met scepter en kroon op een kussen verbeeldt het koningsschap, de vrouw rechtsvoor met een schrijfstift in de rechterhand en een boek in de linker de wetgeving of geschiedenis, de vrouw linksachter met de hoorn des overvloeds en enige geldstukken de weldadigheid of welvaart en de vrouw rechtsachter, die een beeldje van Pallas Athena lauwert, de kunstbescherming of de zege. De vierkante zandstenen sokkel staat op twee rondgaande hardstenen treden, die rusten op de betonnen pilaar met console van de fietsenkelder. Rechts op de sokkel is in reliëf de Nederlandse leeuw afgebeeld, met het zwaard tussen zijn voorpoten. Daarboven zijn de namen gegrift van de veldslagen waaraan de koning heeft deelgenomen; dit zijn in Spanje: Badajoz, Vittoria, Ciudad-Rodrigo en Salamanca en in België: Quatre-Bras, Waterloo, Hasselt en Leuven. Op de tegenoverliggende kant van de sokkel is het Koninkrijkswapen aangebracht. De voor- en achterzijde van de sokkel bevatten elk de opdracht van het gedenkteken, respectievelijk in het Nederlands en het Latijn: "aan Koning Willem II. Het Nederlandsche volk M.D.CCC.LIII" en "regi. Gulielmo secundo. populus. hoc monumentum. p.c. M.D.CCC.LIII". Een lauwerkrans aan elke zijde van de sokkel verwijst naar de aan de Koning toebedachte "onsterfelijke roem". Waardering Het standbeeld van Koning Willem II is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de culturele ontwikkeling van Tilburg, in het bijzonder de wijze waarop de herinnering aan het koningshuis werd levend gehouden. Tevens is het van belang als bijzondere uitdrukking van de technische en typologische ontwikkeling van de openbare standbeelden. Het heeft architectuurhistorisch belang vanwege de vooraanstaande plaats in het oeuvre van de beeldhouwer Georges, de esthetische kwaliteiten van het ontwerp en het bijzondere materiaalgebruik. Het is van belang vanwege de bijzondere betekenis wegens de situering, verbonden met de ontwikkeling van de stad en het land. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 521169
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Koning Willem II

Het standbeeld op de Heuvel in Tilburg stelt koning Willem II voor.

Achtergrond

Willem II overleed op 17 maart 1849, al een paar dagen later liet de kunstschilder Jan Adam Kruseman weten dat het portret van Willem dat hij had gemaakt voor de Eerste Kamer der Staten-Generaal zou worden tentoongesteld. Hij wilde de opbrengst gebruiken als "eerste bijdrage voor de oprigting van een nationaal gedenkteeken, eene dankbare hulde der Natie aan haren Koning Willem II, in een hem waardig standbeeld."[1] Kort daarop wordt een commissie samengesteld, die werd belast met de oprichting van een beeld in de hofstad. Leden waren onder anderen Edmond Willem van Dam van Isselt, Reinhold Anthonie Klerck, Hans Willem van Aylva van Pallandt en Johannes op den Hooff.

Nog voor de koning was begraven, verschenen er ingezonden brieven in de krant van mensen die het standbeeld liever in Tilburg opgericht zouden zien. In april 1849 werd een tweede comité opgericht, dat vond dat een beeld van de koning thuishoorde in de hoofdstad en zich beijverde voor oprichting van een ruiterstandbeeld in Amsterdam.[2] In mei 1850 meldde de Amsterdamse commissie dat er te weinig inschrijvingen waren binnengekomen om een beeld te realiseren en het plan werd vervallen verklaard.

In april 1849 hield hoogleraar Visscher een lijkrede op koning Willem II, waarin hij pleitte voor de oprichting van een beeld van de koning "als handhaver der hoogeschool, als beschermer der godsdienst, der wetenschappen, kunsten, nijverheid en handel", dat zou moeten worden geplaatst in Utrecht. De beeldhouwer Edouard François Georges verklaarde zich bereid het gratis uit te voeren.[3]

De Haagse commissie bracht in het najaar van 1849 haar plannen naar buiten voor een ontwerp van het beeld.[4] Het zou een beeld moeten worden van een staande koning op een voetstuk, met op het voetstuk in reliëf verwijzingen naar 's konings wapenfeiten bij Quatre-Bras en Bautersum. Geïnteresseerde kunstenaars werd gevraagd een ontwerpbeeldje in te sturen. Er kwamen zeven reacties binnen, die geen van allen als voldoende werden beoordeeld. In maart 1850 liet de commissie weten dat de opdracht werd verstrekt aan beeldhouwer Georges. Georges' beeld werd gegoten in Parijs en per stoomschip naar Nederland overgebracht. In oktober 1853 werd het op de sokkel geplaatst op het Buitenhof voor paleis Kneuterdijk. Pas op 23 maart 1854 werd het onthuld, in aanwezigheid van koning Willem III, zijn oom Frederik en zijn broer Hendrik. De beelden op de sokkel zijn van J. Germanus, de sokkel zelf is een ontwerp van Jean Cramer en het hek eromheen werd ontworpen door Pierre Cuypers. De medailles op de borst van koning Willem II zijn een ontwerp van de graveur Jean-Philippe Menger.[5]

Om onduidelijke redenen werd rond 1920 in Den Haag een comité opgericht dat ijverde voor een nieuw beeld, een replica van het bronzen ruiterstandbeeld van de koning zoals dat op het Place Guillaume II stond in Luxemburg (Willem II was behalve koning van Nederland ook groothertog van Luxemburg). Het beeld dat in Den Haag stond werd door Den Haag aan Tilburg aangeboden en inderdaad verkocht. Op 26 september 1924 werd het onthuld door koningin Wilhelmina.

De vier vrouwenfiguren op de hoeken van de hardstenen sokkel zijn zogenaamde allegorieën. Ze stellen voor: het koningschap (met kroon en scepter), de wetgeving (met de wet in de linker- en een pen in de rechterhand), de schoonheid (houdt een lauwerkrans omhoog), en de welvaart (met een hoorn des overvloeds en geldstukken). Op het voetstuk staan onder andere de plaatsen vermeld waar Willem II als militair overwinningen heeft behaald, waaronder Quatre-Bras, Waterloo, Hasselt en Leuven.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Standbeeld in neo-classicistische stijl van koning Willem II in Tilburg

Pastorie

Heuvelring 124
Tilburg
Inleiding PASTORIE uit de achttiende eeuw, in ca. 1872 verbouwd in Eclectische stijl ten behoeve van de naastgelegen St. Jozefkerk. De past..

Heilig Hartbeeld

Heuvelring 122 (bij)
Tilburg
Inleiding BEELD H. Hart van Jezus met sokkel, schansmuur en hekwerk uit 1921. Naar ontwerp van Aug. Hermans (Roermond, school van Dr. P.J.H..

St. Jozef (Heuvelkerk)

Heuvelring 122
Tilburg
St. Jozef (Heuvelkerk), 1872-1889, H.J. van Tulder. Driebeukig neogotische kruisbasiliek met straalkapellen rond de apsis, schoorbogen en we..

Jugendstil woonhuis

Heuvelring 104
Tilburg
Inleiding Het Jugendstil woonhuis werd in 1908 gebouwd voor J. van Eijndhoven naar ontwerp van architect Jos Donders. De ingangspartij werd..

Jugendstil cafe met bovenwoning

Heuvelring 102
Tilburg
Inleiding Het Jugendstil CAFE met BOVENWONING werd in 1908 gebouwd voor J. van Eijndhoven naar ontwerp van architect Jos Don..

Kaart & Routeplanner

Route naar Standbeeld in neo-classicistische stijl van koning Willem II in Tilburg

Foto's (1)