Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Oldambster boerderij in eclectische stijl met aangebouwde bijschuur in Noordbroek

Boerderij

Zuiderstraat 61
9635AL Noordbroek (gemeente Menterwolde)
Groningen

Bouwjaar: 1868 1920-1929 (verb.) 1970-1979 (serre) 1996 (rest.)


Beschrijving van Oldambster boerderij in eclectische stijl met aangebouwde bijschuur

Inleiding OLDAMBTSTER BOERDERIJ met aangebouwde BIJSCHUUR, gebouwd in 1868 in opdracht van E. Engels in een Eclectische stijl. In de jaren twintig is de achtergevel van de schuur opnieuw opgetrokken en in de jaren zeventig is aan de linkerzijde van het voorhuis een serre aangebouwd. De boerderij is sinds 1985 in gebruik als woonhuis en werd in 1996 gerestaureerd (voor- en zijgevels). In 1910 liet E. Engels aan de overzijde van de weg (Zuiderstraat 34) een rentenierswoning bouwen. De boerderij is gelegen op een langwerpig perceel aan de hoofdweg van Noordbroek. Centraal in de voortuin staat een circa 200 jaar oude treurbeuk. Aan de linkerzijde bevindt zich een boomgaard die middels een haagbeuk van de voortuin wordt gescheiden. Aan de rechterzijde ligt een sloot en de toegangsweg, die wordt begrensd door lindebomen. Het perceel wordt aan de voorzijde gescheiden van de openbare weg door een haagbeuk, een rij lindebomen en een eenvoudig uit omstreeks 1868 stammend TOEGANGSHEK; één beweegbaar deel dat is opgebouwd uit een ijzeren hekwerk van stijlen en regels; gepleisterde pijlers. Omschrijving OLDAMBTSTER BOERDERIJ bestaande uit een VOORHUIS, HOOFDSCHUUR en aangebouwde BIJSCHUUR. Het anderhalf bouwlaag hoge, geheel onderkelderde, symmetrische VOORHUIS op rechthoekige plattegrond is opgetrokken in rode baksteen en wordt gedekt door een zadeldak met wolfeind waarop zwarte Hollandse pannen; twee gemetselde schoorstenen met kap; houten kroonlijst; twee gemetselde pilasters op de hoeken van de voorgevel; decoratieve ijzeren muurankers; gietijzeren goten. De gevels worden geleed door H-vensters onder een getoogde strek. De entree bevindt zich in het middenrisaliet van de voorgevel (oostzijde), dat wordt bekroond met een gepleisterde dakkapel onder plat dak waarin drie halfronde vensters met decoratieve ijzeren roedenverdeling onder wenkbrauwboog. De entree bestaat uit dubbele houten paneeldeuren waarin gietijzeren panelen met bovenlicht waarin een gietijzeren levensboom en wordt omlijst door houten pilasters en een kroonlijst; drie treden hoge hardstenen stoep met aan weerszijden een hardstenen muurtje. Boven de entree twee tweeruits vensters met houten omlijsting, van elkaar gescheiden door een ijzeren decoratie. Aan weerszijden van de entree twee H-vensters, twee vierruits zaadvensters en twee tweeruits keldervensters. Tegen de eerste krimp van de zuidgevel is een niet-originele serre onder plat dak aangebouwd. Rechts van de serre twee H-vensters, drie tweeruits zaadvensters en twee keldervensters. Tegen de achtergevel (westzijde) is de schuur aangebouwd. In de noordgevel drie H-vensters, drie tweeruits zaadvensters en drie keldervensters. De HOOFDSCHUUR is opgetrokken in rode baksteen en wordt gedekt door een zadeldak met wolfeind waarop rode Hollandse pannen (achtergevel golfplaat); gietijzeren goot; deels houten gootlijst; houten makelaar op de nok. In de zuidgevel twee T-vensters onder een getoogde strek. In de tweede krimp een inpandige veranda onder lessenaarsdak dat wordt gedragen door drie houten stijlen op een gepleisterde basis; twee dubbele openslaande houten paneeldeuren waarin glas met bovenlicht onder een getoogde strek; tegelvloer met diamantkopmotief; hardstenen stoep. Aan de linkerzijde een niet-origineel liggend venster. In de derde krimp een opgeklampte houten schuurdeur en negen liggende getoogde vensters met decoratieve ijzeren roedenverdeling onder een donkerbakstenen rollaag en onderdorpel en geelbakstenen wenkbrauwboog. Tegen deze gevel is de bijschuur aangebouwd. In de achtergevel (westzijde, jaren 20) acht tweeruits vensters onder een betonnen latei en twee niet-originele schuurdeuren. In de noordgevel aan de voorzijde van de eerste krimp een zesruits venster onder een getoogde strek; aan de zijkant dubbele opgeklampte houten schuurdeuren waarin een kleine deur. De gevel van de tweede krimp is blind. In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: de houten paneeldeuren, in de voorste gang de tegelvloer met diamantkopmotief en de gemarmerde lambrizering, in de tweede gang met kwartronde draai de grijs/zwarte tegelvloer, de dubbele houten tochtdeuren waarin gekleurd glas, in de woonkamer de zwartmarmeren schouw met gietijzeren brandplaats, de blinden, in de kelder de plavuizen en de halfronde doorgangen, in de bijkeuken de geel/zwarte tegelvloer, de stenen spoelbak en de twee houten kasten (waarvan één gebruikt als meidenkamer). De BIJSCHUUR is opgetrokken in rode baksteen en wordt gedekt door een wolfdak waarop rode Hollandse pannen (noordgevel golfplaat); twee houten makelaars; niet-originele goot. De gevels worden geleed door liggende getoogde vensters met decoratieve ijzeren roedenverdeling onder een donkerbakstenen rollaag en onderdorpel en geelbakstenen wenkbrauwboog. In de voorgevel (oostzijde) centraal een opgeklampte houten deur onder een donkerbakstenen rollaag en geelbakstenen wenkbrauwboog en vijf liggende vensters. In de zuidgevel vier liggende vensters. In de achtergevel (westzijde) drie liggende vensters. In de noordgevel twee dubbele houten schuurdeuren. Waardering Oldambtster boerderij met aangebouwde bijschuur en toegangshek van algemeen architectuur- en cultuurhistorisch belang: - als voorbeeld van een Oldambtster boerderij met bijschuur uit het derde kwart van de negentiende eeuw in de provincie Groningen - vanwege de opvallende vormgeving en detaillering - vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur - vanwege de historische en ruimtelijk-visuele relatie met de eveneens beschermde rentenierswoning Zuiderstraat 34, aan de overzijde van de weg - vanwege de beeldbepalende ligging aan de Zuiderstraat te midden van andere monumentale boerderijen (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 520967
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Zuiderstraat 61 Noordbroek
De boerderij Zuiderstraat 61 (noordoostzijde) in Noordbroek anno 2012
De boerderij Zuiderstraat 61 (noordoostzijde) in Noordbroek anno 2012
Oorspr. functie boerderij
Huidig gebruik woonhuis
Start bouw 1868
Verbouwing 1996
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 520967
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Oldambster boerderij aan de Zuiderstraat 61 in de Groningse plaats Noordbroek werd in 1868 gebouwd en is erkend als rijksmonument.

Beschrijving

De boerderij werd in 1868 gebouwd in opdracht van de landbouwer Egbert Engels. In 1910 gaf zijn zoon Engel Engels, waarschijnlijk aan de architect Geert Kruizinga uit Oostwold, de opdracht om, aan de overzijde van de straat, een rentenierswoning voor hem te bouwen. Ook deze woning is inmiddels erkend als een rijksmonument. De boerderij werd door Engels in 1910 verkocht.[1]

Zuidoostzijde van de boerderij

De voorgevel aan de straatzijde (oostzijde) is symmetrisch vormgegeven. De entreepartij, tussen houten pilasters, bevindt zich in het middendeel, dat iets naar voren steekt ten opzichte van de rest van de gevel. Een stoep met drie treden tussen twee muurtjes met vazen leidt naar een dubbele toegangsdeur. In de toegangsdeur bevindt zich een bovenlicht met een gietijzeren levensboom. Boven de deur bevindt zich op de verdieping een raampartij, eveneens tussen houten pilasters. Het risaliet wordt bekroond met een dakkapel, die voorzien is van drie rondbogige vensters met roeden als ornamenten. Tussen de deur, de ramen op de verdieping en de dakkapel zijn gietijzeren horizontale muurankers als ornamenten aangebracht. Dezelfde ornamenten keren terug aan de rechter en de linkerzijde aan de bovenzijde van de voorgevel. Ter weerszijden van het middenrisaliet zijn in de voorgevel op de beneden verdieping twee H-vensters, daarboven twee kleinere vierruitsvensters en daaronder twee kelderramen aangebracht. De voorgevel wordt links en rechts afgesloten met stenen pilasters.

Tegen de eerste krimp is in de jaren 70 aan de zuidzijde van de woning een serre aangebouwd. De schuur van de boerderij bevindt zich aan de westzijde, de achterzijde van de boerderij, waar hij tegen de woning aan is gebouwd. De pannen van de schuur zijn rood en steken af tegen de zwarte pannen, waarmee het woonhuisgedeelte is gedekt. De twee gemetselde schoorstenen bevinden zich op de nok van het zadeldak van het woongedeelte. De leden van Woonvereniging HERA hebben met name in de jaren ’90 veel woningverbeteringen doorgevoerd waardoor het pand als geheel bewoonbaar is gemaakt. Vóór de status Rijksmonument zijn bijvoorbeeld de oude, vervallen bedsteden verwijderd , is de kelder (gehele voorhuis is onderkelderd) uitgegraven en hersteld en is de opkamer gemoderniseerd. De in de jaren ’50 verdwenen tweede zolder (graanzolder) is weer aangebracht en in originele staat hersteld. De middengang in het voorhuis is bij de woonkamers getrokken, de karakteristieke rookdeuren zijn gerestaureerd en uit de lange achtergang is de in de jaren ’60 ingemetselde simpele badkamer verwijderd. Tevens is in de voorkamer van het voorhuis de schoorsteenmantel geheel gerestaureerd. Het gehele voorhuis is binnenuit geïsoleerd waarbij belangrijke en kenmerkende elementen bewaard en geconserveerd zijn. Ook de deel is ingericht als woonruimte. Op de deel is de door houtworm aangetaste hooizolder geheel verwijderd en is vervangen door een nieuwe hooizolder met het karakteristieke balkenplafond. De steunbalken uit de koestal zijn opnieuw in het fundament geplaatst en de originele toegangsdeuren van de koestal naar de schuur toe zijn in de woonruimtes opgenomen. Verder naar het midden van de schuurruimte zijn de woonruimtes uitgebreid en gemoderniseerd. De karakteristieke stalramen naast de tuindeuren in originele staat gebleven en als zodanig opgenomen in de woonruimtes. Geheel achterop de deel zijn enkele restanten van de smederij voor de paardenstal in de verbouw opgenomen en geconserveerd. In de achtergevel is van de in de jaren ’70 geplaatste schuurvensters het meest westelijk gelegen schuurvenster gebruikt voor een extra entree, onzichtbaar verzonken in de achtergevel. Ook de oude hooizolder is geheel hersteld. In 2016 is groot onderhoud uitgevoerd waarbij de afwatering via de karakteristieke, gietijzeren dakgoten is behouden door deze allemaal met EPDM af te werken. De (tijdelijk) gemetselde steunpilaren in de overkapping aan de zuidgevel zijn vervangen door de originele houten, bewerkte pilaren. Met aan de noordzijde een zichtvenster. Bij de tweede krimp is de oude toegangsdeur herplaatst (in de jaren ’70 is hier een eenvoudige raamsponning in geplaatst). In de gehele zuidgevel zijn alle stalramen voorzien van nieuw glas, ontroest en geschilderd.

De boerderij is erkend als rijksmonument vanwege architectuur- en cultuurhistorisch belang. De boerderij is een typisch voorbeeld van een Oldambster boerderij uit het laatste deel van de 19e eeuw. Ook de vrij hoge mate van gaafheid, de beeldbepalende ligging en de samenhang met de rentenierswoning aan de overzijde en de ander monumentale boerderijen - ook de boerderij op nr. 63 is een rijksmonument - speelden mede een rol bij de aanwijzing tot rijksmonument.

De boerderij is aan de landbouw onttrokken en werd in 1985 verkocht aan de woonvereniging "HERA".[1]


Monumenten in de buurt van Oldambster boerderij in eclectische stijl met aangebouwde bijschuur in Noordbroek

Rentenierswoning in Overgangsstijl met aangebouwd koetshuis

Zuiderstraat 34
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Inleiding RENTENIERSWONING met aangebouwd KOETSHUIS, volgens de gevelsteen gebouwd in 1910 in opdracht van E. Engels. De architect was waar..

Oldambster boerderij met onderkelderd voorhuis met voorgevel geleed door middenrisaliet en zijpilasters

Zuiderstraat 63
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Boerderij van het Oldambtster type met ingang in het midden. Onderkelderd voorhuis met omlijste ingangspartij; voorgevel geleed door middenr..

Woonhuis in verstrakte Amsterdamse Schoolstijl met aangebouwde garage

Zuiderstraat 36
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Inleiding WOONHUIS met aangebouwde GARAGE gebouwd in 1936/37 door architectenbureau Kruyer en Visker te Nieuwe Pekela en Winschoten in opdr..

Diep pand onder zadeldak met voorschild en versierde kroonlijst

Hoofdstraat 1
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Op de hoek van de weg naar Scheemda (Havenstraat) aan het begin van de dorpskern gelegen dieppand onder zadeldak met voorschild, waarboven s..

Onderwijzerswoning Voorm. onderwijzerswoning onder hoog tentdak met klokkentorentje (Openbare Bibliotheek)

Hoofdstraat 26
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Onderwijzerswoning onder hoog tentdak waarop klokketorentje, waarin klok uit 1700. Zesruitsvensters.

Kaart & Routeplanner

Route naar Oldambster boerderij in eclectische stijl met aangebouwde bijschuur in Noordbroek

Foto's (4)