Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Westerveld: crematoriumgebouw in Driehuis NH

Graf Begraafplaats

Duin- en Kruidbergerweg 2
1985HG Driehuis NH (gemeente Velsen)
Noord Holland

Bouwjaar: 1912
Architect: M.A. Poel en P.L. Kramer


Beschrijving van Westerveld: crematoriumgebouw

Inleiding CREMATORIUMGEBOUW uit 1912-'13, deel uitmakend van het crematoriumcomplex Velsen. Het op een natuurlijke duintop gesitueerde crematoriumgebouw is ontworpen door de Hilversumse architect M.A. Poel die werd bijgestaan door architect P.L. Kramer, één van de latere voormannen van de Amsterdamse School. Poel was slechts gedeeltelijk bij de uitvoer betrokken, omdat hij na tal van conflicten tijdens de bouw van zijn functie als uitvoerend architect werd ontheven. Onder leiding van Kramer werd het gebouw voltooid. Het gerealiseerde gebouw wijkt in de geleding van de gevel, de detaillering, en de uitvoering van de koepel sterk af van het door Poel in 1911 gemaakte ontwerp, wat mogelijk betekent dat P.L. Kramer naast de uitvoering ook een deel van het ontwerp naar zich heeft toegetrokken. De hoofdvorm van het crematoriumgebouw is ontleend aan contemporaine crematoria in Duitsland waar al langer gecremeerd werd. De architectuur vertoont invloeden van het rationalisme van Berlage en van het art déco. Het interieur van de aula is vermoedelijk omstreeks 1926 naar ontwerp van architect W.M. Dudok gemoderniseerd. N.B. De in 1987 geplaatste invalidenlift aan de voorzijde van het gebouw valt niet onder de bescherming. Omschrijving Het crematoriumgebouw heeft een symmetrische aanleg op T-vormige plat-tegrond en is opgebouwd uit een souterrain en een parterre met centraal een aula waarboven een zestienzijdige spitse koepel met onder de top vensters. Het souterrain is vormgeven als sokkel. De buitengevels zijn opgetrokken in rode genuanceerde machinale waalsteen in kruisverband met snijvoeg. De boven alles uittorenende koepel rust op een achtzijdige tamboer waarvan de blinde voor-, achterzijde en zijkanten bovenaan getrapt eindigen en de smalle overblijvende zijden voorzien zijn van drie gekoppelde twaalfruits ramen waaronder de achthoek overgaat in een vierkant ter grootte van de aula. Deze overgang wordt verzacht door getrapt siermetselwerk. Tegen de voorkant (ZO) van de vierkante kern bevindt zich een uitgebouwde ingangspartij met een halve koepel. Onderaan heeft deze dertienzijdige koepel rondom glas-in-loodraampjes. De twee door een middenstijl gescheiden toegangsdeuren in de voorzijde van de ingangspartij zijn voorzien van een twaalfruits raam en bereikbaar via een brede trap met gemetselde zijmuren en halverwege een bovenaan een bordes en gemetselde zijmuren. In de noordoostmuur van de trap bevindt zich een eerste steen die blijkens opschrift op 27 september 1913 gelegd is door Frits van Lissa, oud 12 jaar. Boven de ingang bevinden zich vijf kleine glas-in-loodramen die zijn opgenomen in een getrapt vormgegeven natuurstenen deuromlijsting. De linkerzijgevel van de ingangspartij heeft ter hoogte van het souterrain links een smal drieruits venster en rechts een deur. De rechterzijgevel van de ingangspartij is zowel ter hoogte van het souterrain als de parterre voorzien van drie kleine vensters. De getrapt eindigende zijgevels van de vierkante kern worden tot halve hoogte door twee lisenen in drieën geleed en zijn halverwege voorzien van een serie maskerachtige metselmotieven. De rechterzijgevel (NO) van de vierkante kern is blind. In de linkerzijgevel (ZW) bevinden zich ter hoogte van het souterrain drie sterk terugliggende vierruits vensters. Achter de aula ligt het eigenlijke crematorium. Dit gedeelte is enigszins lager en belangrijk breder dan de aula. Het is samengesteld uit een middengedeelte met een zadeldak en een door twee hoge vierkante schoorstenen geflankeerde topgevel, en twee lagere zijvleugels met plat dak. De twee zijvleugels die ten opzichte van de blinde topgevel van het middengedeelte enigszins terugliggen, zijn opgebouwd uit een souterrain en een parterre die bovenaan beëindigd wordt door een bakstenen abstractie van een kroonlijst. In de voorzijde (ZW) van de linkerzijvleugel bevindt zich rechts een achtruits venster en links een ingang. De parterre telt drie vierruits vensters en heeft rechts in de rechterzijgevel (ZO) een gebrandschilderd raam. De als kantoor dienst doende rechterzijvleugel heeft op de parterre een overluifelde ingang bereikbaar via een tegen de rechterzijgevel van het creatoriumgebouw gesitueerde trap. De rechterzijvleugel is voorzien van meerdere vensters en zet zich naar achteren voort als een laagbouw met zadeldak. De achtergevel (NW) van het crematoriumgebouw wordt door het in de jaren dertig aangebouwde derde columbarium grotendeels aan het oog onttrokken. Het INTERIEUR van het voorportaal, de grote hal en de kleine hal verkeert nog vrijwel in de vooroorlogse staat. De wanden van het voorportaal zijn witgepleisterd, terwijl die van de grote en kleine hal voor de helft zijn bekleed met grijs-wit marmer. Op de vloer van beide hallen liggen witte plavuizen. In de kleine hal, die vanuit de grote hal via drie met zwart marmer beklede treden bereikt wordt, is ook zwart marmer toegepast in de vloer en de zijwanden. De met zwart marmer beklede wanddelen zijn in tegenstelling tot de bovenste helft van de zijwanden in een nis gelegen en geven hierdoor de kleine hal een bijzonder ruimtewerking, hetgeen nog versterkt wordt door het van boven, via het grote meerruits raam in het plafond, invallende licht. Boven de grote hal bevindt zich het witgesausde zestienzijdige koepelgewelf met op de vier hoeken, boven de pendentieven, een meerruits bovenlicht. Het ronde bovenlicht bovenin de koepel is voorzien van een houten roedenverdeling waarin glas en lood. In deze centrale ruimte staan twee rijen van vijf kubistisch vormgegeven houten banken die waarschijnlijk naar ontwerp van W.M. Dudok zijn vervaardigd. Boven het voorportaal bevindt zich in de halve koepel de voormalige orgelruimte met oorspronkelijk glas in lood. In het souterrain onder de grote hal bevindt zich een urnengalerij die diende als eerste columbarium. Hier staan in hoofdzaak zwartgranieten urnen. Waardering Het crematoriumgebouw met bijbehorend interieur is van algemeen belang - als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het crematoriumcomplex Velsen; - wegens de architectonische vormgeving; - wegens het gaaf bewaarde interieur dat omstreeks 1926 naar ontwerp van W.M. Dudok is gerealiseerd; - wegens de markante situering (op een duintop) op het terrein; - als gaaf bewaard gebleven eerste crematorium van Nederland daterend uit de jaren '10 van de 20ste eeuw. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 520667
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Begraafplaats & Crematorium Westerveld
Ontvangstgebouw
Ontvangstgebouw
Plaats Driehuis (Velsen)
Ligging 52° 27′ NB, 4° 38′ OL
Gesticht in 1 mei 1890
Uitbreiding(en) 1 april 1914 (crematorium)
Monumentale status complex van 20 rijksmonumenten
Monumentnummer  520674
Architectuur en landschap
Architect(en)  L.P. Zocher, Marius Poel (crematorium)
Portaal  Portaalicoon   Mens & maatschappij
Het Crematorium ontworpen door Marius Poel
Tweede Columbarium

Westerveld, gelegen aan de Duin en Kruidbergerweg in Driehuis, is een van de oudste particuliere begraafplaatsen in Nederland. Op het terrein van de begraafplaats bevindt zich tevens een crematorium, het eerste van Nederland.

De eigenaar van Begraafplaats & Crematorium Westerveld is de Facultatieve Groep.

Omschrijving

Op 23 juli 1888 werd Koninklijke toestemming verkregen voor het inrichten van landgoed Westerveld tot begraafplaats. Op 1 mei 1890 werd de begraafplaats officieel geopend. Westerveld was vanaf het begin een begraafplaats voor "alle gezindten" – wat destijds nog iets bijzonders was – en legde aldus de grondslag voor de huidige algemene begraafplaatsen.

Westerveld is onder meer bekend om Crematorium Velsen. Het crematorium werd in 1913 gebouwd naar een ontwerp van de architect Marius Poel. Op 1 april 1914 vond de eerste crematie plaats. Crematie was destijds nog illegaal, maar werd gedoogd. Pas in 1955 werd crematie in Nederland wettelijk toegestaan.

Tot voor kort werden de begraafplaats Westerveld en het crematorium Velsen ieder apart geëxploiteerd. Per 1 januari 2004 zijn beide instellingen samengevoegd en is de officiële naam Begraafplaats & Crematorium Westerveld. Eduard Douwes Dekker is niet hier maar in Gotha gecremeerd. Op Westerveld staat wel een monument voor hem omdat hij de eerste Nederlander in de moderne tijd was die werd gecremeerd. Het monument uit 1948 bevat de urnen met zijn as en die van zijn echtgenote en was een initiatief van de Vereniging voor Facultatieve Lijkverbranding. Van Anthony Fokker, die in de Verenigde Staten overleed, werd de as overgebracht naar Driehuis en bijgezet in een familiegraf.

In 2002 werd de vermoorde politicus Pim Fortuyn tijdelijk op Westerveld begraven. Op de plaats waar zijn graf zich bevond is een gedenkteken geplaatst met daarop een miniatuur van zijn graf in Provesano in Italië.

Overledenen

Zie ook

Externe links



Monumenten in de buurt van Westerveld: crematoriumgebouw in Driehuis NH

Westerveld: tweede columbarium

Duin- en Kruidbergerweg 2
Driehuis NH (Gemeente Velsen)
Inleiding TWEEDE COLUMBARIUM uit 1925-1926, deel uitmakend van het crematoriumcomplex Velsen. Dit door architect W.M. Dudok ontworpen colu..

Westerveld: derde columbarium

Duin- en Kruidbergerweg 2
Driehuis NH (Gemeente Velsen)
Inleiding DERDE COLUMBARIUM met aula en bijbehorende urnen, deel uitmakend van het crematoriumcomplex Velsen. Dit tussen 1937 en 1939 naar..

Westerveld: vierde columbarium

Duin- en Kruidbergerweg 2
Driehuis NH (Gemeente Velsen)
Inleiding VIERDE COLUMBARIUM uit 1938, deel uitmakend van het crematoriumcomplex Velsen. Dit door architect W.M. Dudok ontworpen vrijstaan..

Westerveld: vijfde columbarium

Duin- en Kruidbergerweg 2
Driehuis NH (Gemeente Velsen)
Inleiding VIJFDE COLUMBARIUM uit 1952, deel uitmakend van het crematoriumcomplex Velsen. Dit eveneens door Dudok ontworpen vijfde columbari..

Westerveld: urnenveld

Duin- en Kruidbergerweg 2
Driehuis NH (Gemeente Velsen)
Inleiding URNENVELD uit 1932, deel uitmakend van het crematoriumcomplex Velsen. Dit door de tuinarchitecte Neurdenberg in landschappelijke ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Westerveld: crematoriumgebouw in Driehuis NH

Foto's (3)