Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Vaalsbroek: Watermolen in Vaals

Kasteel Buitenplaats

Vaalsbroek 5
6291NH Vaals
Limburg

Bouwjaar: derde kwart 18e eeuw


Beschrijving van Vaalsbroek: Watermolen

Omschrijving onderdeel 4: WATERMOLEN, XVIII-c; ten noordoosten van het kasteel naast de oprijlaan en de grote molenvijver; witgeschilderd bakstenen gebouw van twee bouwlagen op rechthoekige plattegrond; zadeldak met grijze pannen; de zuidkant van de westgevel is uitgebouwd onder een mansarde kap; hier tegenaan staat een lagere aanbouw onder flauwhellend zadeldak met een hoge vierkante bakstenen schoorsteen; ramen en deuren van het hoofddeel hebben segmentboogomlijstingen van Naamse steen; ramen met 6-lichtsvensters. Waardering WATERMOLEN van algemeen belang - vanwege de ouderdom - als wezenlijk cultuurhistorisch en -indertijd- functioneel onderdeel van het historische complex (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 519864
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Vaalsbroekermolen
Molengebouw
Molengebouw
Basisgegevens
Plaats Vaals
Bouwjaar 1776
Type watermolen
Functie spinmolen en korenmolen
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer  519864
Externe link(s)
Molendatabase
De Hollandsche Molen
Lijst van rijksmonumenten in Vaals
Portaal  Portaalicoon   Molens
Het waterrad aan de achterzijde van het molengebouw

De Vaalsbroekermolen is gelegen in Vaals, aan de Provinciale weg Epen-Vaals bij kasteel Vaalsbroek. De molen is een middenslagmolen met een waterrad met een middellijn van 5,1 m en wordt aangedreven door water uit een vergaarvijver, gevoed door een groot aantal bronnen op het landgoed van het kasteel die deel uitmaken van de Zieversbeek.

Historie

De geschiedenis van het landgoed Vaalsbroek is nauw verbonden met de familie von Clermont, lakenfabrikanten uit Vaals die hun bedrijf in de zeventiende eeuw verplaatsten van Aken naar Vaals. Johann Arnold von Clermont liet in 1761 het reeds in 1733 gebouwde kasteel Vaalsbroek verbouwen en de bij het kasteel behorende watermolen werd eveneens door hem in 1765 geheel herbouwd als spinmolen. De molen had in die tijd een soort middenslagrad zonder krop, de middellijn van het waterrad bedroeg 5,26 m. en de breedte 1,13 m. De von Clermonts bleven eigenaar van het landgoed tot 1824 toen het werd verkocht aan Frederika Veronica Keller, de weduwe van Johann David Hasselbach te Aken en door overerving werd het in 1826 toegewezen aan haar dochter Sophia Wilhelmina Hasselbach, de echtgenote van Karl Heinrich von Görschen uit Aken. In 1857 kreeg Von Görschen van het provinciaal bestuur toestemming de molen te verbouwen tot graanmolen en in 1860 om nog een stoommachine te plaatsen. Tevens werd nog een ketelhuis met een klassieke vierkante schoorsteen gebouwd, die nu nog bestaat. Op het einde van de 19e eeuw werden de gebouwen van de spinnerij en de bij het complex behorende boerderij verbouwd tot huizen. Door verdere vererving kwam het landgoed in bezit van de familie von Mosel en hun Duitse erven, dit bleef zo tot na de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog werden hun bezittingen, inclusief molen, als vijandelijk vermogen geconfisqueerd door het Nederlands Beheersinstituut en verkocht aan de Stichting Beambtenfonds van de Staatsmijnen in Limburg. Dit fonds verkocht de boerderij en de molen met toebehoren aan Leon Hubert Schoonbroodt die al pachter was vanaf 1939.

Verval en wederopbouw

De molen werd tot omstreeks 1960 gebruikt, voornamelijk voor de eigen meelvoorziening. In 1978 kwam het kasteel met daarbij de molen weer in bezit van de N.V. Nederlandse Staatsmijnen, waarna voor de molen echter een tijdperk van verval begon. Het moleninterieur, dat nog intact was, werd door vandalisme en onder weersinvloeden geheel vernield. In 1988 werd door een investeringsgroep op het terrein naast de molen een hotel gebouwd, waarvan de boerderij en het molengebouw als vleugel deel ging uitmaken. De molen werd gerestaureerd, de maalinrichting, voor zover nog aanwezig, en de dieselmotor bleven behouden en zodanig opgeknapt, dat de inrichting met de motor een deel konden blijven uitmaken van het interieur van het in het gebouw ingerichte restaurant. De oude vierkante schoorsteen van de stoommachine bleef eveneens gehandhaafd en het in verval geraakte waterrad werd geheel volgens de oorspronkelijke vorm vernieuwd.

Op het einde van 1989 werd de restauratie van de molen en het oude molengebouw voltooid.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Vaalsbroek: Watermolen in Vaals

Vaalsbroek: 3 hekken

Vaalsbroek 5
Vaals
Omschrijving onderdeel 6: HEKKEN; er zijn 3 hekken, alle XVIII-c: a. inrijhek aan het begin van de oprijlaan: twee witgeverfde geblokte ..

Vaalsbroek: Tuinornamenten

Vaalsbroek 5
Vaals
Omschrijving onderdeel 7: TUINORNAMENTEN, te weten: a. stel voetstukken ter weerszijden van de ronde vijver achter het kasteel: forse vi..

Vaalsbroek

Vaalsbroek 5
Vaals
Omschrijving onderdeel 1: KASTEEL, in 1761 door Joseph Moretti gebouwd voor Leonard Lamberts van Cortenbach; streng symmetrisch witgeschil..

Vaalsbroek: Vakwerkschuur

Vaalsbroek 5
Vaals
Omschrijving onderdeel 5: VAKWERKSCHUUR, XVIII; direct ten westen van het kasteel aan de Epenerbaan; witgepleisterd vakwerkgebouw van é..

Vaalsbroek: Mausoleum

Vaalsbroek 5
Vaals
Omschrijving onderdeel 3: MAUSOLEUM van de familie Von Clermont, XVIII-c; in een weiland ten zuiden van het kasteel, door een smal pad met..

Kaart & Routeplanner

Route naar Vaalsbroek: Watermolen in Vaals

Foto's (2)